Адыгеим ищэ заводхэр Брянскэ хэкум ихьыкум иунашъо пэуцужьых

Адыгэ къуае къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз изэхэсыгъо 2019-рэ илъэсым гъэтхапэм и 11-м Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ щыкIуагъ. Министрэу Владимир Свеженец зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэрэ СПП-у «Адыгэ къуай» зыфиIорэмрэ къуаем икъыдэгъэкIынкIэ фитыныгъэу яIэр къагъэгъунэ.

Адыгэ къуаем республикэм чIыпIэшхо щеубыты. ГъомылэпхъэшI промышленностым хэ­хъо­ныгъэу ышIыщтым имыза­къоу, шэн-хабзэхэр къызэрау­хъумэщтхэри, Адыгеим туристхэр нахьыбэу къызэрихьащтхэри ащ рапхых.

— ТиреспубликэкIэ мэхьанэшхо зиIэ лъэбэкъоу хъугъэ адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын­кIэ тишъолъыр закъо фитыныгъэ къызэрэратыгъэр. Гъэ­ре­кIо Урысыем и Апшъэрэ хьыкум мы Iофыгъом изэхэфын ыухыгъагъ. Республикэм ит предприятие закъохэр ары адыгэ къуа­ер къыдэзыгъэкIын фитхэр, — къы­щиIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу Къум­пIыл Мурат мэзаем и 25-м щыIэгъэ пресс- конференцием.

Адыгэ Республикэм мэкъу- мэщымкIэ и Министерствэ щыкIогъэ зэхэсыгъом къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, адыгэ къуа­ер къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз илIыкIохэм агъэунэфыгъ 2018-рэ илъэсым хэбзэнчъэу адыгэ къуа­ер сатыушIыпIэшхохэм зэращащагъэр. Адыгэ къуаер къыдэзыгъэкIынэу фит шъолъыр закъом ифитыныгъэ ыгъэфедэным ехьылIэгъэ хэбзэгъэуцу­гъэр нахьыбэрэ амыукъоным тегъэ­псыхьэгъэ дэо тхылъ 13 Союзым аIэкIигъэхьагъ. Брянскэ хэкумкIэ ЗАО-у «Умалат» зыфиIорэр ахэмытэу, адрэхэм дэо тхылъхэм арытхэр къафагъэцэкIагъ.

СПП-у «Адыгэ къуай» зыфиIорэм итхьаматэу Лъэустэнджэл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Брянскэ хэкум и Арбитраж хьыкум Урысые Фе­дерацием и Апшъэрэ хьыкум 2018-рэ илъэсым щылэ мазэм и 12-м ышIыгъэ унашъор къыридзагъэп, Адыгеим икъоешIхэм ядэо тхылъ итыгъэр къафигъэ­цэкIагъэп.

Къуаер Адыгеим къыщыдэзыгъэкIыхэрэм ащ фэдэ уна­шъом­кIэ кассационнэ дэо тхылъ хьы­кум гъэнэфагъэм IэкIа­гъэ­хьащт.

— Брянскэ хэкум и Арбитраж хьыкум унашъоу ыштагъэр тэ тшIотэрэзэп. Республикэу Чувашием и Арбитраж хьыкумрэ къалэу Владимир иапэрэ арбитраж апелляционнэ хьыкумрэ адыгэ къуаер къыдагъэкIын зэрэфимытхэм къеуцолIагъэх. Тэ хабзэм диштэу тэзекIо, тифитыныгъэхэмрэ тифедэхэмрэ къэтэгъэгъунэх, — къыIуагъ СПП-у «Адыгэ къуай» зыфи­Iорэм июристэу Анастасия Чернос­мага.

Адыгэ къуаер нахьыбэу къы­дэгъэкIыгъэным пае Адыгеим ипредприятиехэр зэрагъэкIэжьыгъэр шъугу къэтэгъэкIыжьы. Щэ заводхэр загъэкIэжьыхэ нэуж продукциеу къыдагъэкIырэр процент 37-кIэ нахьыбэ хъугъэ. 2018-рэ илъэсым къое лъэпкъ зэфэшъхьафхэу тонн мин 13,6-рэ къыдагъэкIыгъ. 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 7-кIэ нахьыб. 2021-рэ илъэсым къое тонн мин 16,4-рэ къыдагъэкIын фае. ИщыкIагъэу зыхъурэм продукциер нахьыбэ шIыгъэным телъытэгъэ планхэм республикэм щахэплъэжьынхэ алъэкIыщт.

Къуаем икъыдэгъэкIынкIэ и­щы­кIэгъэ щэр нахьыбэу къа­хьыжьынэу рахъухьэ. «Щэр нахьыбэу къэхьыжьыгъэным Адыгэ Республикэм щыкIэгъэгушIугъэнхэр» зыфиIорэ проектым къыдыхэлъытагъэу 2023-рэ илъэсым хъызмэтшIапIэхэм щэ тонн мини 135-м нахь мымакIэу къахьыжьынэу къырадзэ. 2018-рэ илъэсым щэ тонн мини 119-рэ пстэумкIи хъызмэтшIапIэхэм къащахьыжьыгъэр.

Мы Iофым тезыгъэгушхохэрэ Iофтхьэбзэ заулэ республикэм щызэрахьагъ. ГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым сомэ миллион 11,85-рэ хъурэ субсидиехэу республикэ бюджетым къыхэкIыгъэхэр фер­мерхэм аратыгъа­гъэх чэмхэр аращэфынэу. МэкъумэщышIэ хъызмэтшIэпIи 8-мэ сомэ миллион 61,8-рэ хъурэ грантхэр арапэсыгъэх. Щэр зытыгъэхэм сомэ миллиони 8 хъурэ субсидиехэр аIэкIагъэхьагъэх.

Шъолъыр проектэу «Фермерхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэ­ныр, мэкъумэщ кооперацием хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр» зыфиIорэм телъытагъэу 2019-рэ илъэсым федеральнэ, респуб­ликэ бюджетхэм сомэ миллион 42,8-рэ къахагъэкIынэу щыт. Проектым къыщыдэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зытегъэпсыхьа­гъэхэр мэкъумэщ отраслэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр ары.