Агуй-Шапсыгъэ икIэлэпIугъ

Алалэ лIакъом цIыф цIэрыIо пчъагъэ адыгэ лъэпкъым фипIугъ, ахэм врачхэр, псэолъэшIхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ IофышIэхэр ахэтых. Шапсыгъэхэм къакIэхъухьэрэ ныбжьыкIэ чанхэми арэгушхох.

Врач сэнэхьатыр къыхихыгъэми, Алалэ Хьасанэ ыгукIэ усакIо. Ятэжъхэм ячIыгу шIулъэгъуныгъэу фыриIэр гъунэнчъ, къызщыхъугъэ къуаджэу Агуй-Шапсыгъэ ыпсэ хэтIагъ, тхэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъ. ЕджапIэм чIэсэу усэхэр ытхыхэу ригъэжьэгъагъ, темэ гъэшIэгъонхэм алъэхъу, ахэм якъызэIухын ригъэшIырэ гупшысэхэр хелъхьэх.

Хьасанэ илъэс 27-у къыгъэшIагъэм щыщэу 7-р Мыекъуапэ щыкIуагъ. ЦIыфхэм яIэзэным, япсауныгъэ къызэтыригъэнэным игъашIэ рипхыгъ. Еджэзэ, поэми 10-рэ уси 100-м ехъурэ икъэлэмыпэ

къычIэкIыгъэх. Ахэм ащыщых «Жъогъо 12-м ягимн», «Адыгэр», «Мамлюк», «Кавказыр», «Адыгэ лъэпкъыр», нэмыкIхэри.

УсакIор адыгабзэкIи урысыбзэкIи матхэ. Апэрэу иусэхэм ащыщэу «Сэ сыадыг» зышъхьэм адыгэ культурэм ифестивалэу «Шапсыгъэ нэбзыйхэр» зыфиIоу ТIуапсэ 2011-рэ илъэсым щырекIокIыгъэм къыщеджэгъагъ. Ащ къыщегъэжьагъэу Хьасанэ иусэхэр цIыфхэм зэхашIагъэх, ежьыри шапсыгъэхэм нахь ашIагъ.

Джы ичылэ къэкIожьыгъэу ТIопсэ районым иапэрэ сымэджэщ Iоф щешIэ. Усэныр зэпигъэурэп, ащ дыкIыгъоу Шапсыгъэ итарихъ зэрегъашIэ, бэмышIэу музыкэми зыщиушэтынэу ригъэжьагъ.

— Илъэсым икъихьагъум сиусэхэр орэдышъом ислъхьанхэу сыгу къэкIыгъ, — еIо Хьасанэ, — ыкIи Iофым сызыпищагъ. Илъэсныкъом зэлъашIэрэ музыкантэу ыкIи аранжировщикэу Услаев Амур истудие орэди 8 щытеттхагъ.

БэмышIэу икъоджэгъухэм яшIоигъоныгъэкIэ Хьасанэ творческэ зэхахьэ фызэхащэгъагъ. ХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» къырихьыжьэгъэ Iофыгъом культурэм иунэхэм япащэхэр ыкIи ятворческэ коллективхэр, къэшъокIо ансамблэхэр, орэдыIохэр хэлэжьагъэх.

Хьасанэ иусэхэм къяджагъ, иорэдхэм ащыщхэр къыIуагъэх. Икъоджэгъухэми, хьакIэхэми лъэшэу агу рихьыгъ адыгабзэкIэ тхыгъэ усэу «О пфэдэ сыхъунэу сэ сыфай» зыфиIорэр. Ар ежьым ятэжъэу Шапсыгъэ щыцIэрыIогъэ Алэлэ Мусэ Пщымафэ ыкъом фэгъэхьыгъэу ытхыгъ.

ХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» ипащэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ къыIуагъ:

— Пчыхьэзэхахьэр мэфэкI шъыпкъэм фэдагъ. Хьасанэ шапсыгъэ лъэпкъым, ащ иныбжьыкIэхэм ыкIи Алэлэ лIакъом къахэкIыгъэ кIэлэ гъэшIэгъонэу, щытхъу зифэшъуашэхэм ащыщэу зэрэщытыр къэнэфагъ. Iофэу ышIэрэри усэу зэхилъхьэхэрэри илъэпкъ пай, гухэлъышIоу иIэхэри ахэм япхыгъэх, шапсыгъэхэм афэлэжьэнэу къэхъугъэ цIыф. Хьасанэ къыткIэхъухьэрэ кIэлакIэхэмкIэ щысэтехыпIэу плъытэнэу тефэ.

ЦIыфэу къызэхэхьагъэхэм ацIэкIэ усэкIо ныбжьыкIэм зэрэфэразэхэр ащ риIуагъ къуаджэм инахьыжъхэм ащыщэу Нэгъуцу Мурат. Зэхахьэм ыкIэм адыгэ джэгу ныбжьыкIэхэм зэхащэгъагъ.

НЫБЭ Анзор.