Мэзаем и 2-р Сталинград заом советскэ дзэхэм фашистхэр зыщызэхакъутагъэм и Мафэу тикъэралыгъо щыхагъэунэфыкIыгъ. Сталинград щыкIогъэ зэо-зэпэуцужьыр анахь жъалымэу ыкIи Хэгъэгу зэошхом къэгъэзапIэ зыщыфэхъугъэу тарихъым къыхэнагъ.

Адыгеим иофицерхэм ыкIи идзэ­кIолI­хэм яшIэжь гъэпытэгъэныр зигукъэкIыгъэр республикэм иветеранхэм я Совет ары. Ащ дыригъэштагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.
— 1942-рэ илъэсым бэдзэогъум и 17-м къыщегъэжьагъэу 1943-м мэзаем и 2-м Сталинград шъхьафит шIыжьыгъэнымкIэ заор кIуагъэ. Мы мафэм тыгу къэтэгъэкIыжьых тидзэкIолI ухъумакIохэу ыкIи ЛIыхъужъ-къалэм щыпсэухэу яхэгъэгу къаухъумэзэ зыпсэ зытыгъэхэр. Къалэр къагъэгъунэзэ Волгэ дэжь тичIыпIэгъу дзэкIолI ыкIи офицер 475-рэ щыхэкIодагъ. Ащ нэмыкIэу нэбгырэ 808-мэ медалэу «Сталинград къызэриухъума­гъэм пае» зыфиIорэр къафагъэшъошагъэу ядэжьхэм къагъэзэжьыгъ. Сталинград къэухъу­мэгъэнымкIэ анахь мэхьанэ зиIэ чIыпIэу хъугъэр Мамай Iуашъхьэр ары. Мы зэо-зэпэуцужь мэхъаджэм тичIыгогъоу хэкIодагъэхэм ыкIи псаоу къыхэкIы­жьы­гъэхэм ацIэхэр агъэунэфынхэ алъэкIыгъ. АщкIэ Адыгэ Рес­публикэм и ШIэжь Тхылъ къызфагъэфедагъ. Адыгеим щыщ дзэкIолIхэм афэгъэхьыгъэу ащ шIэжь тамыгъэ къащыфызэ­Iуахыгъ. Сталинград дэжь щыкIогъэ заор цIыф лъэпкъым итарихъ хэхьагъ, ЯтIонэрэ дунэе заом ащ къэгъэзапIэ фишIыгъ, — къащитхыгъ АР-м и ЛIы­шъхьэ исоциальнэ нэкIубгъохэм.
Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет хэтэу Иван Бормотовым итхыгъэ къызэрэщиIорэмкIэ, 1943-рэ илъэсым мэзаем и 2-м Сталинград заом нэмыцыдзэхэр щызэхагъэтэкъуагъэх, псаоу къэнагъэхэм кIаIэжьыгъагъ. Темыр Кавказым итыгъэ фашистхэр гузэжъогъоу зэкIакIощтыгъэх. ЗэопIэ линиеу «Даховская — Темнолесская — Гуамка» зыфиIорэр я 9-рэ къушъхьэщэрыо дивизием къызэпичи, Адыгеим къыфигъэ­зэгъагъ. Пыир щтагъэу ышъхьэ зэрэри­хыжьыщтым пылъыгъ. Нэмыцхэр Мые­къуапэ дэкIыжьынхэу рагъэжьэгъагъ. Нэужым Адыгеим ичIыпIэ зэфэшъхьаф­хэр шъхьафит ашIыжьыгъэх.
Адыгеим щыщхэу Сталинград къэзыухъумагъэхэм ясаугъэтэу Волгоград щыIэ Мамай Iуашъхьэм тырагъэуцогъэ тамыгъэм итеплъэ ШIэжь Тхылъ зэгохыгъэм фэд. Ащ урысыбзэкIи адыгабзэкIи тыратхагъ: «Адыгеим ыкъохэу, ыпхъухэу Сталинград иухъумакIохэм егъэшIэрэ щытхъур яй» ыкIи «Вечная слава сыно­вьям и дочерям Адыгеи — защитникам Сталинграда».
АР-м иветеранхэм я Совет итхьаматэу, УIэшыгъэ КIуачIэхэм яветеранэу Къоджэ Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, Хэгъэгу зэошхом илъэхъан артиллерист 1800-м ехъумэ Советскэ Союзым и ЛIыхъужъыцIэ къафаусыгъ. ТичIыпIэгъу­хэу Ацумыжъ Айдэмыр Ахьмэд ыкъор, Шумаков Георгий Евгений ыкъор, Топор­ков Андрей Дмитрий ыкъор, Стариковский Александр Степан ыкъор, Сапунов Николай Андрей ыкъор, Донских Иван Григорий ыкъор, Гизатуллин Хамазан Гатаул ыкъор, Бжыхьэкъо Къымчэрый Борэкъо ыкъор ахэм ащыщых.
Кардашов Василий Алексей ыкъом, Бугримов Исидор Савелий ыкъом, Агиенко Василий Матвей ыкъом Щытхъум иорденищ къафагъэшъошагъ.
Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэу пол­ков­никхэу Синюгин Петр Василий ыкъом, Богомолов Михаил Андрей ыкъом, Смирнов Геннадий Иван ыкъом, Ермоленко Иван Яков ыкъом, Нугманов Рауль Закий ыкъом, рядовойхэу Белоус Семен Авксентий ыкъом, Наджэкъо Алджэрый Аслъанчэрые ыкъом, Жмак Павел Иван ыкъом ыкIи нэмыкIыбэмэ хэгъэгум итын лъапIэхэр — орденхэмрэ медальхэмрэ къафагъэшъошагъэх.
КIАРЭ Фатим.