Урысые общественнэ организациеу «Урысыем июристхэм я Ассоциацие» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр къутамэ игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо иIагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх мы организацием и Адыгэ шъолъыр къутамэ итхьаматэу Лъэхъэтыкъо Аскэр, ащ и Совет ыкIи игъэцэкIэкIо комитет хэтхэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Шумэн Байзэт, АР-м и Очыл палатэ итхьаматэу Мамый Алый, нэмыкIхэри.

Зэхэсыгъом Iофыгъо зэфэшъхьафхэм щатегущыIагъэх. Ахэм ащыщых 2022-рэ илъэсым шъолъыр къутамэм Iоф зэришIагъэм изэфэхьысыжьхэр, мы илъэсым Iофыгъо шъхьаIэу зы­дэлэжьагъэхэр, уплъэкIун-ревизионнэ комиссием иIофшIэн зыфэдагъэр, Советым хэтыщтхэр ыкIи шъолъыр къутамэм итхьаматэ кIэу хэдзыжьыгъэныр, нэмыкIхэри. Урысыем июристхэм я Ассоциацие объединение анахь инхэм ащыщ. IэнатIэ зыIыгъ ыкIи цIыф къызэрыкIохэм — юрист-практикхэм, шIэныгъэлэжьхэм ыкIи общественнэ IофышIэхэм яшIоигъоныгъэкIэ 2005-рэ илъэсым ар агъэпсыгъ. УФ-м исубъектхэм зэкIэми Урысыем июристхэм я Ассоциацие ишъолъыр къутамэхэм Iоф ащашIэ. Адыгеим мыр зыщагъэ­псыгъэр 2007-рэ илъэсыр ары.

Ассоциацием иIофшIэн зыригъэжьагъэм къыщыублагъэу гъэхъагъэхэр ышIыгъэх, Адыгэ Республикэм социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, шъолъырым зыпкъитыныгъэ иIэным иIахьышIу хишIыхьагъ. Джащ фэдэу цIыф­хэм юридическэ IэпыIэгъу ягъэ­гъотыгъэнымкIэ, правэмкIэ яшIэныгъэхэм ахагъэхъонымкIэ IэпыIэгъушIоу щыт. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи хэбзэгъэуцухэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр цIыф­хэм яхэбзэ фитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэ­гъэнхэр ары.

Iофэу ашIэрэм кIэкIэу къытегущыIагъ Лъэхъэтыкъо Аскэр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, къута­мэм нэбгырэ 300-м ехъу хэт. Мазэ къэс гъэцэкIэкIо комитетым зэхэсыгъохэр зэхещэх. ЫпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъур республикэм щыпсэухэрэм арагъэгъотынымкIэ Ассоциацием Iофышхо ышIагъ. Къутамэм игупчэ 19-мэ ыкIи чIыпIэ отделении 4-мэ ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу ащарагъэгъоты.

— 2022-рэ илъэсым Урысые общественнэ организациеу «Урысыем июристхэм я Ассоциацие» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр къутамэ зызэхаща­гъэр илъэс 15 зэрэхъугъэр хэдгъэу­нэфыкIыгъ. Уставым къызэрэдилъытэу илъэситIу къэс тызэхахьэ, IофшIэныр зэфэтэхьысыжьы, пшъэрылъыкIэхэр зыфэтэгъэуцужьы. Мы мафэм ехъу­лIэу нэбгырэ 300-м ехъу тиорганизацие хэт. Ахэм ахэтых хьыкумым иIофышIэхэр, кIэлэ­егъаджэхэр, нэмыкI IофшIапIэ­х­эм аIут юристхэр. А уахътэм къыщыублагъэу Iофышхо тшIагъэ, къыддэхъугъэри макIэп. Илъэс къэс нэбгырэ 450-мэ ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъур ятэгъэгъоты. Организацием пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр юрист сэнэхьатым имэхьанэ къэIэтыгъэныр, къэралыгъом ыкIи обществэм апашъхьэкIэ япшъэрылъхэр зыфэдэхэр юрист ныбжьыкIэхэм агурыгъэ­Iогъэныр ыкIи яIофшIэн кIэгъэгушIугъэнхэр ары, — къыIуагъ Лъэхъэтыкъо Аскэр.

Адыгэ шъолъыр къутамэм хэхъоныгъэхэр ышIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэ. ГущыIэм пае респуб­ликэм имуниципальнэ образованиехэм чIыпIэ къутэми 4 къа­щызэIуахыгъ. Ащ нэмыкIэу мы илъэсым шышъхьэIум и 9-м Тэхъутэмыкъое районым мыщ фэдэ къутамэ щагъэпсыгъ. Джащ фэдэу мы уахътэм организацием икъутамэхэм Адыгэкъалэ, Мыекъуапэ ыкIи Теуцожь районым Iоф ащашIэ.

ЫпкIэ зыхэмылъ IэпыIэгъур цIыфхэм ягъэ­гъотыгъэнымкIэ адрэ къэнэгъэ районхэми тапэкIэ къутамэхэр ащагъэпсынхэу ямурад.

— Мы мафэхэм анахь Iофыгъо шъхьаIэу тынаIэ зытетхэм ащыщ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм, ахэм яунагъохэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр, — еIо А. Лъэхъэтыкъом. — Ащ пае Урысые общественнэ организациеу «Урысыем июристхэм я Ассоциацие» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр къутамэрэ Къэралыгъо фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэм иреспубликэ къутамэрэ зэзэгъыныгъэ зэдэтшIыгъэу тишIуагъэ ятэгъэкIы, ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъур ятэгъэгъоты. Ащ нэмыкIэу зыныбжь хэкIотагъэхэм ыкIи социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэм гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэр адызэрамыхьанхэм фытегъэпсыхьэгъэ Урысые проектым тыхэлэжьэнэу тыфай. Сыда пIомэ мы аужырэ илъэсхэм, анахьэу ныбжь зиIэхэм алъэныкъокIэ, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъабэ зэрахьагъ. Ахэр къызэтегъэуцогъэнхэм ыкIи цIыфхэр бзэ­джашIэхэм ащыухъумэгъэнхэм афэшI федеральнэ программэ зэхагъэуцуагъ. Ащ тыхэлэжьэным фэшI бзэджашIэхэм узэрапэшIуекIон плъэкIыщтыр къи­зыIотыкIырэ буклетхэр къыдэдгъэкIыщтых, мы лъэныкъомкIэ гъэхъагъэхэр тшIынхэу тыщэгугъы.

Нэужым яIофшIэн зыфэда­гъэр къызэфихьысыжьыгъ ыкIи тапэкIи зыдэлэжьэщтхэ Iофыгъо­хэм къатегущыIагъ шъолъыр къутамэм игъэцэкIэкIо комитет ипащэу Мамый Алый.

Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым шышъхьэIум и 21-м ехъулIэу шъолъыр къутамэм нэбгырэ 336-рэ хэт, ахэм ащыщэу 88-р хьыкумышIых, 40-р Адыгеим ихьыкумхэм яаппарат иIофышIэх, нэбгыри 113-р очылых, 35-р нотариусых ыкIи юристых. Илъэс къэс мыщ хэт­хэм япчъагъэ къыхэхъо. 2022-рэ илъэсым нэбгырэ 20 кIэу организацием къыхэхьагъ. Джащ фэдэу мы илъэсым нэбгырэ 21-рэ (очылэу нэбгырэ 18, хьы­кумышIэу 2 ыкIи хьыкумышIэм иIэпыIэгъу) къаштагъэх.

— Юристыр исэнэхьат фэшъыпкъэныр, хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэрэ лъэныкъохэр ыгъэ­цэкIэнхэр, зыкъыфэзыгъэзэгъэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэ­хэр ыкIи яфитыныгъэхэр къыухъумэнхэр ипшъэрылъ шъхьаIэу щытын фае, — къыIуагъ Мамый Алый.

Юридическэ гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэ­нымкIэ, лъэныкъо зэфэшъхьаф­хэмкIэ научнэ ыкIи практическэ конференциехэр зэхэщэгъэнхэмкIэ Ассоциацием иIофшIэн зыфэдагъэм кIэкIэу къэзэрэугъо­игъэхэр тегущыIагъэх.

А. Мамыим къызэриIуагъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым зэхэсыгъо 12, мы илъэсым зэхэсыгъуи 7 рагъэкIокIыгъ. Ащ дакIоу конференциехэр, Iэнэ хъураехэр, форумхэр зэхащэх.

Зэхэсыгъом нэмыкI Iофыгъо­хэми щатегущыIагъэх, зэдэгущыIэгъу шIыкIэм тетэу ахэр щы­зэхафыгъэх, тапэкIэ Iоф зыда­шIэщт лъэныкъохэр агъэнэфа­гъэх.

КIАРЭ Фатим.