ЛэжьакIом игугъэ инхэр
Бжыхьасэхэм яIухыжьын Адыгеим жъотэу щырекIокIыгъ, джы тыгъэгъазэм иугъоижьын ичэзыу къэсыгъ. Шэуджэн районым ит къуаджэу Къэбэхьаблэ щыпсэурэ Ламыкъо Эдик чIыгулэжь пэрыт. Мэкъумэщ хъызмэтшIапIэм, общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» икъутамэ япащ. Ащ ылэжьырэ губгъохэр мы мафэхэм зэдгъэлъэгъугъ.
ЩыIэх цIыфхэр уаIукIэ къэс нахь узыфащэу, ягущыIакIи, язекIокIэ-шIыкIэкIи зыкъыуагъаштэу, къыкIэлъыкIорэ зэдэгущыIэгъум пшIуабэ дашIэу уежэу. Ахэр шъхьащытхъужьхэп, амышIэрэр анапшIэ тыралъхьэрэп, нахьыжъхэми нахьыкIэхэми зэрадэзекIощтхэр ашIэ. ЗищыкIагъэу алъытэрэм яIэпыIэгъу лъагъэIэсы, IахьылкIи гъунэгъукIи зи къызтырагъанэрэп, цIыфхэр гъэхъагъэхэм афащэх. Зигугъу къэсшIыщт Ламыкъо Эдик ащ фэд.
2000-рэ илъэсхэм Эдик унэе Iофым зыритыгъ, щэпIэ тучанхэр къызэIуихыгъэх, илъэс заулэрэ ыгъэлэжьагъэх. 2005-рэ илъэсым мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэ зэхищагъ, чIыгулэжьыным ар фежьагъ. УичIыгу ущэлажьэмэ нахь федэу ащ къыхихыгъ, тучанхэр зэфишIыжьыгъ.
Эдик пшъэрылъ зыфигъэуцужьыгъ чIыгулэжьыным ишъыпкъэу дэлэжьэнэу, гъэхъагъэхэр ышIынхэу. Чылэ дэхьэгъум мэкъумэщ бригадэ щызэхищагъ, техникэу зэрэлэжьэщтыр зэригъэуIугъ. Лэжьыгъэр зычIалъхьащтыр ыгъэпсыгъ. Унагъом къытефэрэ чIыгу гектар 12-р ылэжьынэу ригъэжьагъ. НепэкIэ, бэджэндэу къаIихыгъэм хэтэу, гектар 274-м ар нигъэсыгъ.
Лъэныкъо пстэури къыдилъытэзэ лэжьыгъэм иIухыжьын гъэпсынкIэгъэным, техникэр сыдигъуи хьазырыным, гъэстыныпхъэр игъом къаIэкIэхьаным алъыплъэгъэныр ащ ипшъэрылъ. Лэжьыгъэм иугъоижьын зэрэзэхащэщт шIыкIэр щынэгъончъэу егъэпсы. Техникэм икъэщэфын сомэ миллион 20 фэдиз пэIуигъэхьагъ. Къэралыгъо IэпыIэгъоу къыратыгъэм ишIуагъэкIэ къыщэфыгъэ техникэм ыуасэ ызыныкъо хабзэм къыфыригъэгъэзэжьыгъ. ГъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зэрашIылIэхэрэ техникэм мылъку ин зэрыпэIухьэрэм ащ игугъу къытфишIыгъ.
«IофшIэнхэр псынкIэу зэшIозыхыщт лэжьэкIо куп зэхэтщагъ. Бжыхьасэу тылэжьыгъэм мыгъэ тигъэгушIуагъ. ЛъэпкъыкIэхэр зэрэдгъэфедагъэхэм къыхэкIэу процент 15 — 20-кIэ нахьыбэу лэжьыгъэр къэтхьыжьыгъ. Мэфэ ошIухэр къызфэдгъэфедэхэзэ, охътэ кIэкIым Iоныгъор псынкIэу зэшIотхыгъ. Гектари 110-м коц тонн 490-рэ къитхыгъ, гурытымкIэ, гектарым телъытагъэу центнер 44,5-рэ мэхъу. Хьэ гектар 50-у тпхъыгъэм лэжьыгъэ тонн 200 къитхыжьыгъ. Тибжыхьасэхэм кIымафэр дэгъоу зэпачыгъ, ащ язытет тигъэрэзагъ. Ау гъатхэр къызэрихьэу ом изытет къызэIыхьагъ, ошъоу къехыгъагъэм лэжьыгъэм иягъэ ригъэкIыгъ. Гъэтхэ оялэм ыпкъ къикIэу лъэгум илъ чIыгу Iахь гектар лаузэ тпхъынэу игъо тифагъэп. Тыгъэгъэзэ гектар 70-р Iутхыжьынэу едгъэжьэщт. Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къитхыжьыным тыщэгугъы. Тиамалхэр макIэми, тигугъэхэр иных», — еIо Эдик.
Ламыкъом яунагъо зэтегъэпсыхьагъ. Эдик ишъхьэгъусэу Тамилэ еджапIэм медсестрау щэлажьэ. ЯкIэлэ нахьыжъэу Адам АКъУ-м иэкономическэ факультет къыухыгъ нахь мышIэми, унэгъо Iофыр лъегъэкIуатэ. Техникэу яIэм тесэу мэлажьэ. Федеральнэ е республикэ грант IэпыIэгъур къаратыным кIэлъэIу шIоигъу, ащ фэшI бизнес-план егъэхьазыры. Лэжьыгъэм былымIус хашIыкIыным тегъэпсыхьэгъэ станокхэр ащэфынхэу фай. Яунэгъо хъызмэтшIапIэ зиушъомбгъунымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIоным щэгугъы. БэмышIэу Адам къыщагъ, Асхьади АКъУ-м июридическэ факультет щеджэ нахь мышIэми, хъызмэтшIапIэм щэлажьэ. Лэжьыгъэу Iуахыжьыгъэр ещэчы, хьамэм тыретакъо. КIэлитIур зэготэу унагъом ыIыгъ былымышъхьэ тIокIым яфэIо-фашIэхэр зэрахьэ. Япшъашъэу Саидэ я 9-рэ классым ис, ар дэгъоу еджэ. Адыгэ лъэпкъым итарихъ куоу зэрегъашIэ, адыгэ къашъохэр икIас, лъэпкъ Iэпэщысэхэр дышъэ IуданэкIэ хедыкIых. Унагъом якIэлэ нахьыкIэу Осмэн еджапIэм чIэхьанэу зегъэхьазыры.
«Сиунагъо исхэм нахьыжъым ыIорэр ашIэным сыпылъ. «Чыр цIынэзэ къауфэ, кIалэр цIыкIузэ агъасэ» зыфиIорэ гущыIэжъым тетэу сишъхьэгъусэ сигъусэу тилъфыгъэхэр тэпIух, цIыфыгъэм, Iэдэбым, къэрарым, шъыпкъагъэм ягъогу рыкIонхэм тыпылъ. Зэрэунагъоу тызэдеIэжьы», — еIо хъызмэтшIапIэм ипащэ.
Эдик чIыгулэжьыным иIофыгъохэр зэрэзэрихьэрэм нэмыкIэу къуаджэм инеущрэ мафэ фэгумэкIырэ цIыф. Ар общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» икъутамэ ипащ. Уахътэм иIофыгъохэм агупчэ итэу, чылэдэсхэм ягъусэу щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пылъ. НыбжьыкIэхэр чылэм къыдэнэнхэм, ящыIэныгъэ ащ рапхыным фэбанэ. Сабыймэ яджэгупIэ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ныбжьыкIэхэр спортым пылъынхэм, IофшIэпIэ чIыпIэхэм зягъэушъомбгъугъэным ынаIэ атырегъэты.
Шэуджэн районым имэкъумэщ хъызмэт щылажьэхэрэм ямэфэкI зэхахьэхэм Ламыкъо Эдик пчъагъэрэ щахагъэунэфыкIыгъ, щытхъу тхылъхэр къыфагъэшъошагъэх.
Ащ мэкъумэщ хъызмэтым хэшIыкIышхо фыриI. Къоджэдэсхэм лъытэныгъэшхо къыфашIы, лэжьэкIо пэрытыцIэр ифэшъошэ шъыпкъэу алъытэ.
Лъэпшъыкъо Фатим.
Сурэтхэр: Ламыкъохэм яхъарзынэщ.