Адыгэ къужъым и Мафэ Мыекъопэ районым изыгъэпсэфыпIэу псыкъечъэхы­пIэхэу Сырыфыбг шышъхьэIум и 19-м щыкIуагъ. Зэхахьэм Ростов хэкум, Краснодар краим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэ хьакIэхэр къекIолIагъэх.

Сырыфыбг ипсыкъечъэхыпIэхэмкIэ бгышъхьэм узыдэкIуаекIэ къужъэе чъыг­хэр хэтых. Шъоф зэикIым чъыг 20 къыщэ­кIы. Анахьыжъым илъэс 250-рэ ыныбжьэу зэхэщакIохэм къаIотагъ. Къу­жъым и Мафэ ихэгъэунэфыкIын кIэщакIо фэхъугъ Бибэ Мурат. Ар опсэуфэ лъэпкъ мэфэкIхэм язэхэщэн ишъыпкъэу пылъыгъ. Мыгъэ адыгэ къужъым и Мафэ я 12-у хагъэунэфыкIыгъ. Мыекъопэ политехническэ колледжым икIэлэегъаджэу, черкес чъыгхатэхэм якъэ­гъэгъунэн, язегъэушъомбгъун ыуж итэу Къудаикъо Нурет къужъхэм адэжь дэкIоегъэ зекIохэм ахэтыгъ. Адыгэ къужъхэм шIуагъэу апылъым, зэрэзэтефыгъэхэм, селекционер цIэрыIоу Тхьагъушъэ Нухьэ ахэм афэгъэхьыгъэу къытхыжьыщтыгъэ­хэм Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэр щигъэгъозагъэх. ДэкIоягъэхэм къужъхэр къа­шыпыгъэх, чъыгхэм акIэрысыгъэх. Зэ­рэфабэм емылъытыгъэу, ныбжьыкIэхэм нахьыжъхэри ягъусэхэу ашIогъэшIэгъонэу адыгэ къужъхэм якъэбар зэрагъэшIагъ, яIэшIугъэ ауплъэкIугъ.

Сырыфыбг къызехыжьхэм Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм апае мэфэкI концерт къатыгъ. ОрэдыIоу Хъурэнэ Азэ, творческэ объединениеу «Ошъадэр», къэ­шъокIо купэу «Зэрдахэр», кIэлэцIыкIу орэдыIо студиеу «Лэгъупкъопс» зыфиIорэм хэтэу София Щеповскэр ащ хэлэжьа­гъэх.

«ХьакIэхэм къужъ зыдэлъ хьалыжъохэр апэдгъохыгъэх, шIухьафтын цIыкIухэр афэтшIыгъэх. МэфэкIым хэлажьэхэрэм ар агу къинэжьыным тыпылъ», — хигъэу­нэфыкIыгъ зэхэщакIохэм ащыщэу Гъыщ Заремэ.

Темыр Кавказым итарихъкIэ анахь гъэшIэгъонэу къыхафэхэрэм ащыщ адыгэ (черкес) чъыгхатэхэр ыкIи Адыгеим ибаиныгъэхэм ахэр ахалъытэ. Тятэжъ пIашъэхэм чъыг къэгъэкIыныр якIэсагъ. Ахэм яшIуагъэкIэ тимэзхэр къужъхэмкIэ бай. Анахьэу къагъэкIыщтыгъэхэм ащыщ къужъ лъэпкъэу «черкесская груша» зыфиIорэр. ИжъыкIэ къыщегъэжьагъэу ар адыгэхэм чъыг мафэу, шIур къызыдихьэу алъытэщтыгъ. Сабый къызафэхъу­кIэ, къужъ чъыгыр агъэтIысхьэщтыгъ. Къужъэяпхъэр адыгэхэм агъэстыщтыгъэп, Iэмэ-псымэхэр хашIыкIыщтыгъэх. Пхъэм теплъэ дахэ иI, хашIыкIырэ пкъыгъо зэщымыщхэр пытэх.

Сырыфыбг къыщыпкIухьэ хъумэ, ана­хьэу унаIэ зытебдзэрэр адыгэ къужъ зэхэгъэкIыхьагъэхэу ащ тетхэр ары. Ащ къыпыкIэрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр IэшIух, псыбэ акIэт, мэ IэшIу къапехы. Ау ахэм уафэсакъын, уалъыплъэн фае. Тимэзхэм ахэр ау сыдми къахэхъуагъэ­хэп. Къушъхьэбгыбэмэ адыгэ къужъыр къызэращыкIырэм шъэфэу хэлъыр зэпхыгъэр лIэшIэгъу пчъагъэхэм адыгэхэр ахэм зэрадэзекIогъэхэ шIыкIэхэр ары. Ахэм чъыгхэр раупкIыщтыгъэхэп, къагъэ­гъунэщтыгъэх, афэсакъыщтыгъэх. Чъыг цIыкIоу агъэтIысхьагъэхэм къужъхэм якъутамэхэр ахагъэкIыхьэщтыгъэх.

НахьыпэкIэ IэшIу-IушIухэр щыIагъэхэп, къужъ гъэгъугъэр цIыфмэ ашхыщтыгъ. Адыгэхэм къужъ лъэпкъ дэгъухэр къагъэ­кIыщтыгъ. Чъыгхэм къапыкIэхэрэм яугъо­ин гъэмафэ пасэм рагъажьэти, бжыхьэм нэс пачыжьыщтыгъ. ЦIэ шъыпкъэу яIэхэм уагъатхъэ: алэнкъужъ, къужъщэпIаст, къужъпэкIыхь, къужъIэрыс. Ахэм афэ­гъэхьыгъэу Къудаикъо Нуриет бэ къыIотагъэр. Зэнэкъокъоу зэхащагъэхэм шIухьафтынхэр аратыгъэх, ахэр зэхэщакIохэм афэрэзагъэх.

Лъэпкъым итарихъ ибаиныгъэ уегъэгу­шхо. Сырыфыбг къыщыкIырэ чъыгхэр, псыкъефэххэу иIэхэр адыгэмэ якIэныжъ. Лъэпкъым итарихъ зэрэдгъэдэхэщтым тыпылъыщт. Къуаем, хьалыжъом, къэбым, къужъым ямафэхэр гъэ къэс дахэу Сырыфыбг щырагъэкIокIы. Адыгэр адыгэу дунаим зэрэтетыр къаушыхьаты мыщ фэдэ мэфэкIхэм.

Лъэпшъыкъо Фатим.

Сурэтхэр: Гъыщ Зарем.