Кавказ биосфернэ заповедникымрэ Шъачэ илъэпкъ паркрэ ягъунапкъэхэм къэралыгъо инспекторхэм уплъэкIунхэр щызэшIуахых. УшэтэкIо купхэр вертолеткIэ къагъэгъунэрэ чIыпIэхэм якуупIэ хащагъэх.

ЗекIо гъогу хэхыгъэхэм ате­кIыхэшъ, мэз гъэхъунэхэм, псыубытыпIэхэм зекIохэр якIуа­лIэхэу, заповедникым узэрэщызекIон фэе шапхъэхэр аукъохэу, гущыIэм пае, псыубытыпIэхэм пцэжъые ащешэхэу, къыхагъэщых. Ащ фэдэу хэбзэгъэуцу­гъэу щыIэхэр зыукъохэрэр къыхагъэ­щынхэм пае уплъэкIуакIохэр зекIо гъогухэм атекIыхэшъ, километрипшI пчъагъэкIэ мэзым хэхьанхэ фае мэхъу. ХэушъхьафыкIыгъэу къагъэгъунэрэ чIыопс чIыпIэхэм афэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщиIорэмкIэ ыкIи Кавказ къэралыгъо заповедникым пылъ шапхъэхэмкIэ, мыщ фэдэ чIыпIэхэм пцэжъые ущяшэныр, уащышэкIоныр, псэушъхьэу ахэсхэм уиягъэ ябгъэкIыныр хъухэщтэп.

Мызыгъэгум уплъэкIун Iоф­шIэнхэр зэшIозыхыгъэ купиплIым Кавказ къэралыгъо за­по­­ведникымрэ Шъачэ дэт лъэпкъ паркымрэ ягъунапкъэ­хэм атетхэу рыкIуагъэх. Лъэс­рыкIо зекIо гъогухэм атекIыгъэ­хэу, афэзыдэрэ тхылъ апымылъэу зэуа­лIэхэрэр заповедникым къыхащыжьых. Къэралыгъо инспекторхэм къызэраIорэмкIэ, чIыопс ухъумапIэхэм машIом зыкъащиштэным ищынагъо ащ фэдэ­хэр ары зыпкъ къикIыхэрэр. Заповедникым машIо щызышIэу къыщаубытыхэрэм уголовнэ Iоф къафызэIуахы, ар анахь хэбзэукъоныгъэ инэу алъытэхэрэм ащыщ. Ащ фэдэ «зекIо Iэлхэр» игъом къыхэгъэщыгъэнхэр, къэу­бытыгъэнхэр уплъэкIунхэр зэ­хэзыщэрэ къэралыгъо инспекторхэм япшъэрылъ шъхьаI.