Псэушъхьэ Iэлхэр зыщаIыгъхэ вольерэу Гъозэрыплъэ щыIэм апэу къащэгъэгъэ тыгъужъитIумрэ шъыхьитIумрэ къыздыращыгъагъэхэр «Лаура» зыфаIорэ вольер комплексыр ары. Ахэр ары вольерым иIофышIэхэм псэушъхьэхэм якъэухъумэнкIэ ублапIэ афэхъугъагъэр.

Илъэс къэс псэушъхьэ зэфэшъхьафхэм япчъагъэ къызэрэхахъорэр Кавказ заповедникым зекIонымкIэ иотдел ипащэу Алексей Митрофановым къы­Iотагъ.

Заповедникым иIофышIэхэм, зекIо къакIохэрэм къушъхьэхэм псэушъхьэ фыкъуагъэу апэ къы­щифэхэрэр вольерым къырахьы­лIэщтыгъ. Адыгеим икъушъхьалъэ­хэм псэушъхьэ Iэлхэм апае вольер къызэрыщызэIуахыгъэр цIыфхэм псынкIэу ашIагъ.

ИлъэситIу-щы зытекIым, ащ тыгъужъхэр, шъыхьэ цIыкIухэр, мэзчэтыухэр, баджэхэр, къундузхэр (собольхэр) дэсыгъэх.

ИкIыгъэ илъэсым Московскэ хэкум къыращи домбай вольерым къащагъ. Псэушъхьэхэм гъэ къэс къахэхъо, щыр цIыкIухэр къафэхъух.

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат псэушъхьэ IыгъыпIэм изытет ынаIэ тырегъэты, хэхъо­ныгъэ зэришIырэм лъэплъэ.

ТапэкIэ, 2024-рэ илъэсым псэупIэу Гъозэрыплъэ къыпэблэгъэ гъэхъунэм Кавказ заповедникыр зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу домбай­хэм апае шъхьафэу вольер щашIыщт.

Мары домбаеу къушъхьэ мэз­хэм ахэмысыжьыгъагъэхэм япчъагъэ мы лъэхъаным 1200-м нэсыгъ, илъэс къэс процент 20 фэдиз къахэхъо. Мэзчэтыухэр тимэзхэм ащыпсэунхэу агъасэх. Заповедникым псэушъхьэ лъэпкъэу хэсхэм афэдэх вольерым дэсхэри.

Мары бэмышIэу енот щыр ащ къыщыхъугъ, иIофышIэхэр ыгъэ­гушIуагъэх. Мэз къатыхъухэр, мышъэхэр, къушъхьэ пчэнхэр вольерым щэпсэух. Ахэр шъхьафитых, ежь-ежьырэу чIыопсым щэпсэух, арышъ, псэушъхьэхэр зылъэгъу зышIоигъоу къакIохэрэр ашIогъэшIэгъонэу япсэукIэ лъэплъэх.

Енотыр псэушъхьэ Iэлхэм ахалъытэ, цIыфхэм ясэгъуае къыщэхъу. ПсынкIэ, гупсэфыгъо иIэп. Къарыушху, мэфэ реным къечъыхьэ, узкIэригъахьэрэп. Енотым къекIурэр уинэплъэгъу имыгъэкIыныр, Iэ щыпфэныр, IэшIухэр ебгъэшхыныр ары.

Гъозэрыплъэ щыIэ вольерыр КъумпIыл Мурат хьакIэ-къуа­кIэхэм ямузееу ылъытэгъагъ. Ар Гъозэрыплъэ анахь мэхьанэ зиIэ чIыпIэ гъэшIэгъонэу иIэхэм ащыщ хъугъэ.