Теуцожь районым икъуаджэу Лъэустэн­хьаблэ щыщ Джамырзэ Тимур социальнэ зэзэгъыныгъэм ишIуагъэкIэ гухэлъэу зыди­Iыгъыгъэр къыдэхъугъ. Къоджэ псэупIэм игупчэ кофеузщешъон плъэкIыщт кафэ къыщызэIуихыгъ.

— БэшIагъэу сыгукIэ сыфэягъ унэе бизнес сиIэнэу, ау амал икъуи згъотыщтыгъэп, зыфэдэщтми сегупшысагъэу щытыгъэп, — гушIозэ къеIуатэ Джамырзэ Тимур. — Зы чIыпIэ горэм тыщызэхэсэу социальнэ зэзэгъыныгъэр зэрэщыIэр синыбджэгъу къысиIуагъ. Ащ игъэкIотыгъэу икъэбар зэзгъэшIагъ ыкIи АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ и Гупчэу Теуцожь районым щыIэм зыфэзгъэзагъ. Ащ иIофышIэу Псэунэкъо Зарэ тхьапэу згъэ­хьазэрыщтхэр, сыздэкIощтыр, анахьэу сынаIэ зытесыдзэн фаер зэкIэ игъэкIотыгъэу къысфиIотагъ, лъэшэу ишIуагъэ къы­сигъэкIыгъ.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, къэралыгъо социальнэ IэпыIэгъу аратыным фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къыдыхэлъытагъэу, зигъот узэрыпсэун плъэкIыщт ахъщэ анахь макIэм нэмысы­хэрэм адеIэнхэм фэшI зэзэгъы­ныгъэм адыкIатхэх. «Социальный контракт» ащ зэреджагъэ­хэр. Пособиеу къатыхэрэм мы социальнэ зэзэгъыныгъэр зэратекIырэр цIыфым ежь-ежьырэу зиIыгъыжьын амал зэрэритырэр ары. Мыщ къыдыхэлъытэгъэ ахъщэр о узыфаем пэIубгъэхьа­нэу щытэп. Джамырзэ Тимур къыхихыгъэр унэе бизнес гъэ­псыгъэныр ары. Зэтыгъоу сомэ 350000-рэ унагъом къыраты.

— Анахьэу зызфэзгъэзэщтым сегупшысагъ — псынкIэу, Iэры­фэгъоу, цIыфыр къычIэхьан чIэ­кIыжьынэу ары сызыфэягъэр. АщкIэ дэгъоу сызэплъыгъэр «кофе чIэхыныр» ары. Ащ лъы­пытэу кофе зыщешъохэрэ чIыпIэ згъэпсынэу тесыубытагъ. Сыда пIомэ зэрэдунаеу анахь щызэлъашIэрэ шъонхэм кофер ащыщ хъугъэ. Статистикэм къы­зэригъэлъагъорэмкIэ, кофе зэ­решъохэрэм илъэс къэс процент 30 — 50-м фэдизэу хэхъо, ащ къеушыхьаты ар дэгъоу зэрэ­Iу­кIырэр, — къыIуагъ тигущы­Iэгъу.

ЧIыпIэу зыщигъэуцущтым икъыхэхын иIофыгъо къэуцугъ. Джамырзэ Тимур Лъэустэнхьэблэ къэлэ псэупIэм ипащэ зыфигъэзагъ, игухэлъ зыфэдэр фиIотагъ ыкIи шIогъэшIэгъонэу ар къедэIугъ. Къоджэ гупчэу, цIыфыбэ нахь зыщызэблэкIырэ чIыпIэу ар щытынэу фэягъ. Зэдегупшысэхи, автобус къэуцупIэу щытыгъэр къыхахыгъ.

— Ахъщэр къысатыным ичэзыу къэсыгъэу лимитыр аухыгъ, — къеIуатэ Тимур. — Апэ тIэкIу сыгу кIодыгъ, ау сыкIэ­гушIу­жьыгъ. Социальнэ IэпыIэгъоу сомэ мин 250-рэ къысатынэу щытыгъэмэ, сичэзыу къы­зэсым ащ сомэ мини 100 къыхэхъуагъэу къычIэкIыгъ. Со­мэ мин 350-у къысатыгъэмкIэ къэуцупIэр зэрэщытэу зэхэсхи, икIэрыкIэу зэтезгъэпсыхьажьын слъэкIыгъ.

ТигущыIэгъу къызэрэхигъэщы­гъэмкIэ, егъэжьэпIэшIум илъэ­бэкъу пшIынымкIэ мы къэра­лыгъо IэпыIэгъум ишIогъэшхо къэкIо.

— Кофе щапIэр зэрэщытэу пластикэу къызэраIулIыхьагъэм рекламэр дыхэтэу, пчъэ-шъхьангъупчъэхэр, мэкIайхэу ыкIоцI идгъэуцуагъэхэр, кофем рахьы­лIэрэ пкъыгъохэр къысатыгъэ ахъщэ IэпыIэгъум къырысщэфын­хэ слъэкIыгъ, — еIо Джамырзэ Тимур. — А къэспчъыгъэхэм къялыжьыгъэ ахъщэ тIэкIум IэшIу-IушIу зэфэшъхьафхэр къы­рысщэфыгъ. Кофе-машинэр шIу­хьафтынэу къысатыгъ.

Шъып­къэр пIощтмэ, егъэжьапIэ пшIыщт­мэ, ар лъэшэу IэпыIэгъу­шхоу щыт. Ащ нахьыби къыхьыщтыгъэ къысшIошIы, ау ахъщэр къызыщысатыгъэ лъэхъаным уасэхэм адэкIоягъ. Непэ щыIэгъэ уасэр неущ щымыIэжьэу хъузэ, къыхьыгъэмкIэ щапIэр зэтезгъэпсыхьагъ.

Тимур къызэриIуагъэмкIэ, кофе узщешъощт чIыпIэ къызэIупхы къодыекIэ хъурэп, ащ федэ къыхьэу зэтебгъэуцошъуныр ары анахь шъхьаIэр. Ащ пае продукт шъхьаIэу пщэрэм ыкIи ар зыхэпшIыкIырэм язытет дэгъунхэ фае. Ащ фэдэ зыхъу­рэм цIыфхэм агу рихьыщт, икъэ­бар зэлъашIэнышъ, нахь ащэфыщт. Апэрэ мафэхэм къа­щегъэжьагъэу мыхьаджыгъэу къыщэфызэ кофе арегъэшIы. Ар бэкIэ нахь IэшIу мэхъу.

— Какао зыхэлъхэм анэмыкIэу, кофе лъэпкъ пстэури тэшIых, — къеIуатэ Тимур. — Эспрессо, Латте, Американо, нэмыкIхэри. Сызщытхъужьыныр сикIасэп, ау укъыкIэупчIагъэшъ къэсэIо, бэхэм тикофе агу ре­хьы. «Шъуикофе дэгъоу ­аIуагъ, тыуплъэкIунэу тыкъычIэхьагъ» зыIохэрэри къахэкIых.

Кофе узщешъон плъэкIыщт чIыпIэр къызыщызэIуихыгъэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ реты. ЦIыфыр шхэгъу имыфагъэу пчэ­ды­жьрэ гуIэзэ автобус къэуцупIэм къытелъадэ, пчыхьэм кIасэ хъу­гъэу IофышIэм екIыжьы е чъыIэ лIэу зигъэфабэмэ шIоигъо мэхъу. Арышъ, мы чIыпIэр хэт­кIи Iэрыфэгъу дэдэу щыт. Аужырэ маршруткэр пчыхьэм сыхьатыр 9-м шIокIыгъэу зэрэIукIыжьырэм тегъэпсыхьагъэу щапIэм иIофшIэн агъэпсыгъ, пчэдыжьым сыхьатыр 7-м къыщегъэжьагъэу пчыхьэм 10-м нэс.

Джамырзэ Тимур исэнэхьаткIэ тарихъымкIэ икIэлэегъадж, ау ащ Iоф ришIэнэу хъугъэп.

— Езгъэжьэгъэ Iофым федэ къымыхьэу щытэп, — къеIуатэ тигущыIэгъу. — ХэзгъэкIуа­дэрэр макIэп, ау узэрэпсэун плъэкIыщт ахъщэ къыхэкIыжьы. Хахъор ежь нэбгырэ пэпчъ къы­зэрилъытэрэр зэфэшъхьаф. Ау мыщ сыкъыщымыуцоу, тапэ­кIэ мы бизнесым зезгъэушъомбгъунэу исхъухьагъ. Охътэ гъэ­нэфагъэ тешIэмэ, джыри зы чIы­пIэ нахь инэу къызэIусхынэу сыфай, IудгъэкIырэ кофе лъэпкъ­хэми ахэзгъэхъон гухэлъ сиI.

ЦIыфхэм гъотэу яIэм хэхъоным, тхьамыкIэу псэухэрэм япчъагъэ фэдитIукIэ нахь макIэ шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ гухэлъхэм къадыхэлъытагъэу, Адыгеим социальнэ IэпыIэгъум пэIуигъэхьанэу сомэ миллион 85-м ехъу къыфакIощтыгъэмэ, джы ар сомэ милли­он 200 фэдиз хъугъэ. Ащ епхыгъэу социальнэ зэзэгъыныгъэмкIэ зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъоу аратырэми къыхэхъуагъ.

АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэн­хэмкIэ и Гупчэу Теуцожь районым щыIэм иIофышIэу Псэу­нэкъо Зарэ къызэриIуагъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым нэбгырэ 203-рэ къызэлъызыубытыгъэ со­циальнэ зэзэгъыныгъэ 53-мэ ады­кIэтхагъэх. 2023-рэ илъэсым нэбгырэ 225-мэ социальнэ зэзэгъыныгъэ 63-рэ адашIынэу агъэнафэ, мы уахътэм ехъулIэу нэбгыри 139-мэ зэзэгъыныгъэ 32-рэ адашIыгъах.

Iэшъынэ Сусан.