Теуцожь район гупчэ сымэджэщэу Пэнэжьыкъуае дэтым «Адыгэ макъэр» бэмышIэу щыIагъ. Сымэджэщым иотделениехэм къащагъэкIагъэу зэрэзэхэтхыгъэр ары ащ ушъхьагъу фэхъугъэр. IэзапIэм иврач шъхьаIэу Къат Зурет зыIудгъэкIагъ, яIофшIэн зэрэзэхащэрэм фэгъэхьыгъэ упчIэхэр ащ фэдгъэзагъэх.

Теуцожь районым нэбгырэ мин 20-м ехъу щэпсэу. Ахэм ащыщэу илъэсым къыкIоцI IэпыIэгъу зищыкIагъэу нэбгырэ мини 7-м нахьыбэ Пэнэжьыкъое IэзапIэм къеуалIэ. Мыщ фэдиз цIыфхэмкIэ Iэрыфэгъу дэдэу щытыгъ район гупчэ сымэджэщым чэщи мафи зыщяIазэщтыгъэхэ, терапиемкIэ ыкIи инсульт, инфаркт хъугъэхэр зыпкъ зыщырагъэуцожьыщтыгъэхэ отделениехэр. Джы ахэр Адыгэ­къалэ дэт сымэджэщым ахьыжьыгъэх. — Мы унашъор ыпшъэкIэ щырахъу­хьагъэу щыт, тэ ар къытэлъытыгъэп, — къеIуатэ Къат Зурет. — Ащ къикIырэп мыщ Iэзэн Iофыр къыщызэтеуцуагъэу. Мафэрэ зыщяIэзэхэрэ стационар щыI ыкIи «Сестринский уход» зыфиIорэ отделениер къызэIутхыгъ. ОтделениякIэу зигугъу къэсшIыгъэм чIэлъхэр нахьыбэр нэжъ-Iужъых, зылъыплъэн зимыIэ «паллиативнэ» сымаджэх — адэбз ыкIи нэмыкI уз хьылъэ хэужъыныхьагъэхэр зиIэхэу терапие IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр ары. Мыхэр узым зыгу ыгъэцIыкIугъэ цIыфых. Арышъ, екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къафэбгъотызэ, гуфэбэныгъэ апэбгъо­хынэу, ягумэкIыгъохэм уядэIунэу щыт.

ТигущыIэгъу къызэрэтиIуагъэмкIэ, сымэджэ хьылъэхэм зыщяIазэхэрэр пIэкIор 20-м телъытагъ, мэфэ стационарыр пIэкIор 15 зэрэхъурэр: неврологическэхэр — 10, терапевтическэхэр — 5. Нэбгырэ пчъагъэу зэIазэхэрэм игугъу къэтшIымэ, неврологие уз зиIэ нэбгырэ 45-рэ фэдиз мазэм мыщ чIэлъэу мэхъу. ЗэхъокIыныгъэ пстэуми ямылъытыгъэу, чэщырэ зэрэчIэмылъхэрэ закъор ары нахь, сымаджэхэм план гъэнэфагъэкIэ яIэзэнхэм, япсауныгъэ зэтырагъэуцожьыным IэзапIэм иIофы­шIэхэр непи ыуж итых.

ФАП-хэр ыкIи къэралыгъо программэхэр

Гупчэ сымэджэщым врачебнэ амбулатории 3 епхыгъ. Ахэр Гъобэкъуае, Джэджэхьаблэ ыкIи Лъэустэнхьаблэ адэтых. Ахэм анэмыкIэу фельдшер-мамыку IэзапIэу районым 17 ит. «Къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэ­шIыгъэныр» зыфиIорэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу 2019 — 2020-рэ илъэсхэм фельдшер-мамыку пункти 5, 2021-рэ илъэсым — 9, 2022-рэ илъэсым — 1 районым кIэу щызэтырагъэпсыхьагъэх.

— Мыщ фэдэ IэзапIэ зыдэмытэу къэнэгъэ закъор Казазовыр ары ныIэп, ари чэзыум хэт, — къеIуатэ врач шъхьа­­Iэм. — IэзапIэхэм зэкIэми фельдшер ачIэс, нэбгыритIу сабый къафэхъугъэу щысых, ахэм ачIыпIэ идгъэхьащтхэри къэдгъотыгъэх. Къоджэ псэупIэхэм адэт фельдшер-мамыку IэзапIэхэр апэрэ IэпыIэгъур цIыфхэм агъотынымкIэ Iэрыфэгъух, къяуалIэрэри макIэп. Ащ дакIоу, тэри а чIыпIэхэр дэгъоу тэгъэфедэх. Къэралыгъо программэхэу «Диспансеризациер», «Профосмотр», «Донаблюдение» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкI­хэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр ахэм ащы­зэхэтэщэх. ФАП-хэр джырэ лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьагъэх, кабинетхэр хъоо-пщаоу зэтеутыгъэх, процедурнэ кабинет дэгъухэр ахэтых.

Теуцожь районым диспансеризациер зэрэщыкIорэми врач шъхьаIэм игугъу къышIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, процент 98-м япсауныгъэ изытет мыщкIэ зэрагъашIэ. Зипсауныгъэ зэщыкъуагъэу къахагъэщыхэрэр нахь игъэкIотыгъэу ауплъэкIунхэу агъакIох. Джащ фэдэу вакцинацием епхыгъэ IофшIэнри ра­гъэкIокIы.

— ЦIыфхэр япсауныгъэ изытет нахь лъыплъэхэ хъугъэх, — къыхегъэщы Зу­рет. — КъытэолIэгъэ сымаджэр зыгъэгумэкIырэ узым зэрэпэшIуекIощтым, ар ыпэкIэ къемыузыжьыным иамалхэм ащытэгъэгъуазэ. Къахэдгъэщырэ узхэм ялъытыгъэу Iэзэгъу зыщагъотыщт чIыпIэхэм тэгъакIох.

Специалистхэр

Район сымэджэщхэм специалистхэр зэрямакIэм елъытыгъэмэ, Теуцожь рай­оным ащ фэдэ гумэкIыгъо иIэп. ЩыIэх зыщыкIэхэрэри, ау амал зэриIэкIэ ахэм якъэгъотын ыуж итых. Пэнэжьыкъое сымэджэщым Iоф щызышIэхэрэм янахьыбэр ныбжьыкI. ХэушъхьафыкIыгъэ программэу «Земский доктор» зыфи­Iорэр къызщежьагъэм къыщыублагъэу врач ныбжьыкIэхэр фэчэфхэу мыщ къэкIох. Непэрэ мафэм ехъулIэу нэбгырэ 20-фэдизмэ ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ программэмкIэ Пэнэжьыкъое сымэджэщым Iоф щашIэ. Специалист ныбжьыкIэхэм программэм къыдыхэлъытэгъэ пIалъэр заухыкIэ, мы сымэджэщым IумыкIыжьхэу, яIофшIэн лъыпадзэжьыным пае Iофэу зэшIуахырэри макIэп. Ащ ишыхьат а программэмкIэ къэкIуагъэу илъэси 10-м ехъугъэу нэбгырэ 12 фэдизмэ Iоф зэрэщашIэрэр.

— Терапевт участки 8 тиI, Гъобэ­- къое врачебнэ амбулаторием нэмыкIэу зэкIэми врач ачIэс, — къеIуатэ врач шъхьаIэм. — «Земский доктор» зыфиIо­рэ программэмкIэ тадэжь къакIо шIо­игъоу аккредитацие зышIыгъэ ныбжьыкIэ горэм зыкъытфигъэзагъэу тежэ. Педиатрическэ участкиплIым щыщэу 3-мэ врач яI, зы тыщэкIэ. Лъэустэнхьаблэ педиатрэ иIэп, мыщ идгъэкIызэ тхьамафэм 2 тэгъакIо. Амал зэриIэкIэ щыдгъакIэрэп, ау чIэс зэпытым ар фэдэ хъущтэп. ПсэупIэшхом ар лъэшэу ищыкIагъ, ау дгъотырэп. Хирург, травматолог, гинеколог, невролог, дерматолог, окулист зыфэпIощтхэр тиIэх, ащыщхэр тхьамафэм тIо къэкIох. Лъэш дэдэу ЛОР-врач тищыкIагъ. Мыщ ыпаIокIэ Краснодар къикIызэ къытфакIощтыгъэ врачым сымэджабэ еуалIэщтыгъ. Ау IофшIапIэр шIочыжьэу IукIыжьыгъ. Джащ фэдэу джырэ лъэхъаным диштэрэ УЗИ аппарат дэгъу тиI шъхьаем, Iоф рызышIэн врач дгъотырэп.

Адыгэкъэлэ сымэджэщым Пэнэжьыкъуае дэтыр зэрэхахьэрэм къыхэкIэу, районым имыIэ оборудование зищыкIагъэхэр ащ агъакIох. ГущыIэм пае, Адыгэкъэлэ IэзапIэм компьютернэ томографиер, МРТ-р, маммографиер щашIынхэ алъэкIы. МыщкIэ чэзыу яIэу, гумэкIыгъо къыпыкIэу щытэп.

Iэзэгъу уцхэр

Сэкъатныгъэу яIэмкIэ куп гъэнэфагъэхэм ахэтэу фэгъэкIотэныгъэ зыфашIыгъэхэр тIоу гощыгъэх: федеральнэхэмрэ республикэм зэритыхэрэмрэ. Амал зэриIэкIэ Iэзэгъу уцхэм зэпыугъо афэмыхъоу аIакIэгъэхьэгъэнхэм пылъых.

— Апэрэ IэпыIэгъур зищыкIэгъэ цIыфым етхьылIэрэ Iэзэгъу уцхэр тимыIэхэу е тыуххэу къыхэкIырэп, — еIо Къат Зурет. — Джащ фэд, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм аIэкIэдгъахьэхэрэми амал зэриIэкIэ зэпыугъо афэмыхъуным тынаIэ тет. Загъорэ гумэкIыгъо къызхэкIыхэрэм ащыщ зижъэжъые узыхэрэм яеIэзэн. Ащ фэдэу нэбгыри 9 районым щэпсэу. Мыхэр тхьамафэм 3 гемодиализым макIох ыкIи уц лъэпIэ дэдэхэр къаратых. Загъорэ а уцхэр икъоу къамыщэу мэхъу. Шъоущыгъу уз (нэбгырэ 630-рэ) е нэмыкI уз гъэтIылъыгъэхэр зиIэхэм алъэныкъокIэ гумэкIыгъо щыIэп, игъом ыкIи икъоу зэкIэ аIэкIэхьэ. Теуцожь районымкIэ адэбз уз зиIэу агъэунэфыгъэр нэбгырэ 500 фэдиз, ахэм Адыгэ­къалэ дэт онкологическэ Гупчэм ща­лъэплъэх.

ФэгъэкIотэн зиIэхэм ахэмыхьэхэу Iэзэгъу уцхэр зэратыхэрэми врач шъхьа­Iэр къатегущыIагъ. Къэралыгъо программэу «Гу-лъынтфэ узхэр къызэузырэ сымаджэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр» зыфиIоу 2020-рэ илъэсым аштагъэм шIуагъэ зэрэпылъыр ащ хигъэунэфыкIыгъ. Коронавирусыр зыщы­жъотыгъэ лъэхъаным гу-лъынтфэхэм зэряIэзэхэрэ уцхэр аптекэхэм ащамыгъотыхэ зэхъум, мы программэм ишIуа­гъэкIэ инсульт хъугъэхэм игъом Iэзэгъу уцхэр аIэкIагъэхьанхэ алъэкIыгъ.

— Джащ фэдэу бзылъфыгъэ лъэрымыхьэхэм, илъэсищ мыхъугъэ кIэлэцIыкIухэр пэтхъу-Iутхъу хъугъэу врачым закъыфагъазэмэ, сабыибэ зэрыс е зигъот мэкIэ унагъохэм къарыкIыгъэ кIэлэцIыкIухэу илъэси 3 — 6 зыныбжьхэм ыпкIэ хэмылъэу ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр ятэтых, — къыIуагъ врач шъхьа­Iэм.

Джащ тетэу непэ Теуцожь район гуп­чэ сымэджэщым Iоф ешIэ.

ГущыIэгъу тызыфэхъугъэ район гупчэ сымэджэщым иврач шъхьаIэу Къат Зурет фэгъэхьыгъэу къыхэзгъэхъожьы сшIоигъу. Ар Джэджэхьаблэ къыщы­хъугъ, Нэхаемэ япхъу. Гурыт еджапIэм ыуж къыхихыщт сэнэхьатым бэрэ егупшысагъэу щытэп, гъэнэфэгъахэу щытыгъ. Сыда пIомэ янэ илъэс пчъагъэрэ фельдшерэу IэпыIэгъу псынкIэм Iутыгъ. Сымаджэхэр бэрэ яунагъо къеуалIэщтыгъэх, егъашIи гуIэу къыIухьагъэр IэпыIэгъунчъэу янэ IуигъэкIыжьыгъэп. Зурет теубытэгъэ пытэ хэлъэу медицинэ ака­демиеу Мыекъуапэ дэтыгъэм чIэхьагъ, Iэзэн IофымкIэ факультетыр 2003-рэ илъэсым къыухыгъ. Интернатурэр Краснодар щикIугъ, а къалэм Iоф щишIагъ.

— Теуцожь район гупчэ сымэджэщым терапевт ящыкIагъэу зызэхэсэхым, мыщ къэзгъэзэжьынэу исхъухьагъ, — къеIуатэ Къат Зурет. — Джыри унэжъ цIыкIум сымэджэщыр чIэтыгъ сыкъызыIохьэм. «Специалист ныбжьыкI» зыфиIорэ программэмкIэ сыкъакIуи, ахъщэкIи къыздеIэгъагъэх. Ащ ыуж программэу «Земский доктор» зыфиIорэми сыхэфагъ. Участковэ терапевтэу Iоф сшIагъэ, кардиологием нахь сызэрэфэщагъэм къыхэкIэу диплом зэзгъэгъотыгъ, проф­патолог ящыкIагъэ зэхъум ащи сыфеджэжьыгъ. 2022-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу врач шъхьаIэм иIэнатIэ сэгъэцакIэ.

ТигущыIэгъу къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, исэнэхьат лъэшэу ыгукIэ фэщагъ. Анахь шъхьаIэу ащ ылъытэрэр — сымаджэм угурыIоныр, Iэзэгъоу фэбгъэнафэрэм ыпшъэу гущыIэ тэрэзхэр пэбгъохынхэр. СымаджэмкIэ гущыIэ дахэм мэхьанэшхо иI, сыда пIомэ врачым къыриIорэр ащ ышIошъ мэхъу, ыгу реубытэ. Зурет а пстэури иIофшIэн къыщыделъытэ.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр: Iэшъынэ Аслъан.