Республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо Адыгеим и Правительствэ зычIэт унэм непэ щыкIуагъ. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэу КIэрэщэ Анзаур ар зэрищагъ.

[caption id="attachment_136701" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: А. Гусев[/caption]

Урысые Федерацием и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэм зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Виктор Орловым ащ фэгъэхьыгъэу къыIотагъ. Республикэ, зэхэугъоегъэ бюджетхэр зэрагъэцакIэхэрэми ягугъу ащ къышIыгъ. КIэрэщэ Анзаур бюджетхэм нахьыбэу хахъо яIэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ, хъарджхэм нахь афэсакъынэу пшъэрылъ афишIыгъ.

Мэхьанэшхо зиIэ пшъэрылъхэм ащыщ бизнесымкIэ ыкIи инвестициехэр нахьыбэу къахалъхьанхэмкIэ амалхэр зэхэщэгъэнхэр. Мы илъэсыр имыкIызэ шъо­лъыр инвестиционнэ шапхъэм Адыгеир техьащт. 2022-рэ илъэсым шъолъыр 33-рэ ащ фэдэ шапхъэм техьагъ. 2023-рэ илъэсым шъолъыр 44-рэ, Адыгеири ахэм зэрахэтэу, программэм хэлажьэу рагъэжьагъ.

[caption id="attachment_136702" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: А. Гусев[/caption]

АР-м экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, инвестиционнэ шапхъэм къыделъытэ инвесторхэм ыкIи инвестиционнэ проектхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ, инженер, транспорт инфраструктурэм ипсэуалъэ­хэм апышIэгъэнхэмкIэ хэбзэ къулыкъу­хэм шэпхъэ зыкIхэм атетэу Iоф ашIэныр. Шъолъыр инвестиционнэ шапхъэм техьанхэмкIэ Адыгеим кIэух чэзыум щынэсыгъэх. ГущыIэм пае, ресурсхэр аIэкIэзыгъэхьэрэ организациехэм зэдэ­лэжьэныгъэ зэрадыряIэщтымкIэ зэзэгъы­ныгъэ адашIыгъ, инвестиционнэ проектыр республикэм щыгъэцэкIэгъэнымкIэ инвесторхэр зэрэзекIощтхэр аухэсыгъэх.

Джыдэдэм республикэм иинвестиционнэ картэ ихьащт къэбархэр аугъоих. Адыгеим ехьылIэгъэ къэбархэу инвесторхэм ящыкIагъэхэр инвестиционнэ порталым къырагъэхьагъэх. Министрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ игуадзэу ЛIыхэсэ Махьмуд япащэу квалификацие дэгъу зиIэ купым республикэм Iофхэр щызэрегъакIох. 2023-рэ илъэсыр имыкIызэ ахэр рагъэджэщтых. Джащ фэдэу муниципалитет пэпчъ инвестициехэмкIэ полномочнэхэр щагъэнэфэнхэу рахъухьэ. 2023-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ шапхъэм зэрэтехьагъэхэр къагъэшъыпкъэ­жьын фае. «Инвестиционнэ шапхъэр зы чIыпIэ итыщтэп, ар агъэкIэ­жьызэ ашIыщт. Ведомствэхэри сетевой организациехэри мы Iофым къыхэлэжьэнхэ фае. Ащ мэхьанэшхо иI. Инвестиционнэ шапхъэхэм затехьэхэкIэ, рес­публикэм инвестициехэр нахьыбэу къыхалъхьэ хъущт», — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур.

Зэхэсыгъом псэупIэ-коммунальнэ комплексым ипсэуалъэхэмрэ социальнэ лъэныкъомрэ 2023 — 2024-рэ илъэсхэм ябжыхьэ-кIымэфэ лъэхъан зэрэфэхьазырхэми щытегущыIагъэх. АР-м псэолъэ­шIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ- коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъ Рэмэзан къызэриIуагъэмкIэ, планым диштэу котельнэ 257-мэ, фабэр зэрыкIорэ сеть километрэ 288-мэ, газрыкIуапIэхэм, псыры­кIуа­пIэхэм, канализациехэм, электросетьхэм ягъэфедэн зыфэгъэхьазырыгъэ­нымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх.

Муниципальнэ образованиехэм япащэхэм пшъэрылъ афашIыгъ 2023-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м нэс IофшIэнхэр аухынэу ыкIи чъэпыогъум и 15-м ехъулIэу бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным зэрэфэхьазырхэмкIэ паспортхэр къаIахынэу. Фабэр аIэкIэзыгъэхьэрэ организациехэм Iоф зэрашIэрэр шышъхьэIум ауплъэ­кIущт. Джащ фэдэу псэупIэ-коммунальнэ комплексым ипредприятиехэм игъом хэбзэIахьхэр атынхэм муниципалитетхэм гъунэ зэралъафырэр гъэлъэшыгъэн, чIыпIэ бюджетым мылъку къызыфыхагъэкIырэ организациехэм коммунальнэ фэIо-фашIэхэм атефэрэ уасэр игъом атыным анаIэ щатырагъэтын фае.

«Iофышхо тапэкIэ илъ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ипсэуалъэхэр игъом ыкIи икъоу бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным фэхьазырынхэ фае. Адыгэ Рес­публикэм и ЛIышъхьэ джащ фэдэ пшъэрылъ къытфигъэу­цугъ. Ар агъэцэкIэным пае муниципалитетхэм псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ипредприятиехэм зэдэлэжьэныгъэу адыряIэр агъэлъэшын фае», — къы­Iуагъ КIэрэщэ Анзаур.

ЦIыфхэм япсауныгъ

ЦIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз яIэным, спортымрэ физическэ культурэмрэ апыщэгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ Iоф­тхьабзэхэми, лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытэгъэ шъолъыр проектхэм адиштэу зыныбжь хэкIотагъэ­хэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэми зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.

АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр проектэу «Формирование системы мотивации граждан к здоровому образу жизни, включая здоровое питание и отказ от вредных привычек» зыфиIорэм къыделъытэ зипсауныгъэ зыгъэпытэ зышIоигъо цIыфхэр нахьыбэ хъунхэм пае рекламэ-къэбар Iофтхьабзэхэр нахь чанэу зэрахьанхэр. Псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Министерствэр IэпыIэгъу къафэхъузэ, предприятие заулэмэ яIофышIэхэм апае корпоративнэ программэхэр агъэцэкIагъэх, яIофышIэхэм япсауныгъэ зэрагъэ­пытэщт амалышIухэр агъэфедагъэх. Джащ фэдэу планым диштэу тхьамафэ къэс тематическэ Iофтхьабзэхэр зэрахьэх. Муниципальнэ образованиехэм яадминистрациехэм, къулыкъухэм, рес­публикэм имедицинэ организациехэм ялIыкIохэр ахэм ахэлажьэх. 2022-рэ илъэсымкIэ проектым къыдилъытэщтыгъэ лъэныкъохэр зэкIэ агъэцэкIагъэх.

Зыныбжь хэкIотагъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, ягъашIэ нахь лъыгъэкIотэгъэнымкIэ амал гъэнэфагъэ­хэр зэрахьэх. ИлъэскIэ узэкIэIэ­бэжь­мэ, Мыекъопэ къэлэ клиникэ сы­мэ­джэщым гериатрическэ гупчэ къыщы­зэIуахыгъ, нэбгырэ 425-мэ ащ щяIэзагъэх. Диспансеризациери зэрэхэтэу зыныбжь хэкIотэгъэ нэбгырэ 36961-мэ пэшIорыгъэшъ уплъэкIунхэр акIугъэх. Зыныбжь илъэс 60-м шъхьадэкIыгъэхэм япроцент 58,7-мэ 2023-рэ илъэсым яIэзэгъэн фае. Мы илъэсым иапэрэ мэзитф нэбгырэ 206-мэ яIэзэгъах.

Къоджэдэсхэр диспансеризацием къы­хегъэубытэгъэнхэмкIэ Iофэу ашIэрэр нахь агъэлъэшынэу КIэрэщэ Анзаур пшъэрылъ афишIыгъ. Джащ фэдэу зэхэ­сыгъом щыхэплъагъэх медицинэ Iэпы­Iэгъу псын­кIэм­кIэ ыкIи тхьамыкIагъо къызэхъулIэхэ­рэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Адыгэ республикэ Гупчэм Iоф зэришIэрэм. Яблоновскэ подстанцием IофышIэхэр зэрэфимыкъухэрэми зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.

Къэралыгъо IэпыIэгъур

Фермерхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ республикэм иагропромышленнэ комплекс Iофтхьабзэу щызэрахьэхэрэми зэхэсыгъом щахэплъагъэх. АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур ащ фэгъэхьыгъэу къыIотагъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, федеральнэ, республикэ бюджетхэм ямылъку щыщэу сомэ миллион 94,4-рэ грант IэпыIэгъоу «Агростартапым» пае мыгъэ республикэм къыфыхагъэкIыгъ. ГъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, процент 29,3-кIэ ар нахьыб.

Мыгъэ нэбгырэ 75-мэ грант IэпыIэгъу къараты зэрашIоигъуагъэр министрэм къыхигъэщыгъ. Нэбгырэ 42-р зэнэкъо­къум щатекIуагъ. Джыдэдэм агростартапхэм апае мылъкур къаратыжьыгъах. Ащ ишIуагъэкIэ фермер хъызмэтшIэпIэ 42-рэ республикэм щызэхащагъ.

Шъолъыр проектым къыдилъытэрэ Iофтхьабзэхэм ащыщ яIофшIэн зырагъэу­шъомбгъуным пае мэкъумэщ потребительскэ кооперативхэм субсидиехэр къафыхэгъэкIыгъэныр. МыщкIи респуб­ликэр щылъыкIотагъ. Лъэпкъ проектыр агъэцакIэу зырагъэжьэгъэгъэ апэрэ илъэсхэм а гухэлъхэм апае сомэ милли­онныкъом ехъу ныIэп къафыхагъэкIыщтыгъэр. ГъэрекIо сомэ миллиони 4,9-рэ къыхагъэкIыгъагъ. 2023-рэ илъэсым сомэ миллион 12 хъурэ IэпыIэгъу ахэм аIукIэнэу щыт.

Лъэпкъ проектэу «Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ республикэ проектым диштэу зигугъу къэтшIыгъэ Iофтхьабзэхэр агъэ­цакIэх.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу