2022-рэ илъэсым мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэн­хэм, псыкIэгъэхъон комплексым зегъэушъомбгъугъэным афытегъэ­псы­хьэгъэ программэм ипхырыщын федеральнэ ыкIи шъолъыр бюджетхэм къахэхыгъэу зэкIэмкIи сомэ миллион 701-м ехъу Адыге­им щыпэIуагъэхьагъ.

АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, а зэкIэ мы лъэныкъом щылажьэхэрэм афэкIогъэ къэралыгъо IэпыIэгъу.

Ащ нэмыкIэу АР-м социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоны­гъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Унэе программэм къыдыхэлъытагъэу мэкъумэщ техникэ е оборудование кIэу къэзыщэфыгъэхэм субсидиехэр ятыжьыгъэнхэм сомэ миллиони 120-рэ республикэм пэIуигъэхьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллиони 118-р федеральнэ бюджетым къыхэхыгъ. Мы ахъщэ IэпыIэгъури хэгъэ­хъуагъэу сомэ миллион 359,6-рэ зыосэ техникэ е нэмыкI псэуа­лъэу пстэумкIи 177-рэ мэ­къу­мэщ хъызмэтым пылъхэм къащэфыгъ.

2023-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу мэкъуогъу мазэм нэс пштэмэ, къэралыгъо программэ зэфэшъхьафхэм къа­дыхэлъытагъэу мэкъу­-мэщым щылажьэхэрэм афатIупщыгъэр сомэ миллион 552,7-рэ мэхъу.

Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъо­ныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм ыкIи мы лъэныкъом ибэдзэршIыпIэ игъэIорышIэн афытегъэпсы­хьэгъэ программэм къыдыхэ­лъытагъэу къэралыгъо IэпыIэгъу зэфэшъхьафыбэ щыIэ хъугъэ, зы илъэсэп шIуагъэ къатэу ахэр шъолъырхэм зэращыпхыращыхэрэр.

Мэкъумэщ хъызмэтыр ­мылъку къэкIуапIэу къыхэзыхыгъэхэм ащ игъэпсын, Iоф зышIэхэрэм ябизнес зегъэушъомбгъугъэным афэшI грантхэр ятыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр зыщыIэхэр 2012-рэ илъэсым къыщыублагъ, IэпыIэгъушхо зэрэхъухэрэри уахътэм къыгъэлъэгъуагъ.

«Агростартап» зыфиIорэр лы е щэ бэу къэзытырэ былым лъэпкъхэр зыщаIыгъыщт фермэ зыгъэпсы зышIоигъохэм апай. Сомэ миллиони 5-м нэс ахъщэ IэпыIэгъоу къыдэлъытагъэр.

Ащ нэмыкIэуи щыI лы е щэ бэу къэзытырэ былым лъэпкъхэр зыщаIыгъыщтхэ унэгъо былымэхъо фермэ ыгъэпсынэу проект зыгъэхьазырыгъэхэм апае программэ. Ащ сомэ миллион 30-м нэсэу грант къыщыдэлъытагъ.

Сомэ миллиони 3-м щегъэ­жьагъэу сомэ миллиони 10-м нэсэу грант пылъ «Агротуризм» зыфиIорэм. Фермерым ежь иIахьэу хилъхьащтыр зыфэдизым елъытыгъ ахъщэ IэпыIэ-­ гъоу къыратыщтыр. Къуаджэм е къоджэ псэупIэм зыщязы­гъэтхыгъэхэр ары мы программэр зыгъэфедэн зылъэкIыщтхэр.

Джащ фэдэу чIыгум лэжьыгъэшIу къытыным, экологием ишапхъэхэр гъэцэкIэгъэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнхэр зыгъэцакIэхэрэм, чэмыщэ е пчэныщэ къыдэзыгъэкIыхэрэм, былым лъэпкъышIухэм апылъхэм, ащ фэдэ шкIэ цIыкIухэр къэзыщэфыгъэхэм, «элитнэкIэ» алъытэрэ лэжьыгъэ чылэпхъа­кIэхэр къэзыгъэкIыхэрэм ахъщэу ахэм атырагъэкIодагъэм щыщ къэралыгъом къыригъэ­гъэзэжьынэу субсидиехэр щыIэх.

Грантхэм, субсидиехэм ямызакъоу, фэгъэкIотэнхэр къызы­дэлъытэгъэ чIыфэу банкхэм къатыхэрэри фермерхэмкIэ зы IэпыIэгъоу щыI. ГущыIэм пае, мэкъумэщ продукцием икъы­дэгъэкIын пылъхэм илъэсым проценти 5 нахьыбэ зытемы­хъорэ чIыфэ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ пшъэ­рылъ зыфишIыгъэ банкхэм къа­Iахын амал яI.

Адыгеим имэкъумэщ хъызмэт щылажьэхэрэм къэралыгъо IэпыIэгъухэр зэкIэ хэзыгъэ имыIэу зэрагъэфедэхэрэр АР-м мэ­къу-мэщымкIэ и Министерствэ къыщыхагъэщыгъ. Аужырэ илъэсхэм «Агростартап» зыфиIорэмрэ лы е щэ бэу къэзытырэ былым лъэпкъхэр зы­щаIыгъыщтхэ унэгъо былымэхъо фермэ ыгъэпсынэу проект зыгъэхьазырыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэмрэ нахьыбэу ахэлажьэхэ хъугъэ.

БлэкIыгъэ илъэсым «Агростартапым» къыдыхэлъытагъэу сомэ миллион 72,3-рэ федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу Адыгеим щатыгъ. Джы тызхэт 2023-м ащ пае республикэм къыфэкIонэу федеральнэ бюджетым щагъэнэфагъэр сомэ миллион 93,4-рэ мэхъу. Ар процент 29-кIэ гъэрекIо атыгъэм нахьыб.

УФ-м и Правительствэ мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоны­гъэхэр егъэшIыгъэнхэм пэIуигъэхьэрэ мылъкум илъэс къэс хегъахъо. Мэкъу-мэщымкIэ фе­деральнэ Министерствэм къы­зэритыгъэмкIэ, 2023-рэ илъэс бюджетым апэ сомэ миллиард 445,8-рэ щагъэнэфэгъагъ, ау ащ къыщымыуцухэу хагъахъозэ, сомэ миллиард 472,5-м нагъэсыгъ.

ФэгъэкIотэнхэр зиIэ чIыфэхэм апае сомэ миллиард 19 агъэнэфэгъагъ. Ар мэкъумэщышIэхэм охътэ кIэкIым зэрэзэбгырахыгъэм фэшI жъоны­гъокIэ мазэм етIани хагъэ­хъуагъ. Министерствэм къы­зэ­рэща­IуагъэмкIэ, къэкIыхэрэм апылъхэр ары мы чIыфэхэр на­хьыбэу зыгъэфедэхэрэр.

ХэтэрыкIхэмрэ картофымрэ якъэгъэкIын зегъэушъомбгъу­гъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу ахэм апылъ хъызмэтшIэпIэ цIыкIухэм ыкIи ежь-ежьырэу IофшIэн къызфэзгъотыжьы­гъэхэм аратынэу сомэ миллиарди 5 мы илъэсымкIэ УФ-м и Правительствэ ыгъэнэфагъ. Ар блэкIыгъэ 2022-м атыгъагъэм фэдитIукIэ нахьыб.

ХЪУТ Нэфсэт. Сурэтхэр: «Адыгэ макъэм» ихъарзынэщ.