БлэкIыгъэ тхьамафэм УФ-м и Къэралыгъо Думэ гъэпцIагъэ хэлъэу ахъщэхэр аIызы­хыхэ­рэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэ ыштагъ.

[caption id="attachment_136249" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: зэIухыгъэ къэбарлъыгъэIэс амалхэр.[/caption]

Финанс бэдзэршIыпIэмкIэ Комитетым ипащэу Анатолий Аксаковыр ары законопроектым кIэщакIо фэхъугъэр. БлэкIыгъэ илъэсым иIоныгъо мазэ тегущыIэнхэу къыхилъхьэгъагъ. Мы илъэсым игъэтхэпэ мазэ апэрэ еджэгъумкIэ депутатхэр ащ хэплъагъэх, ятIонэрэ еджэгъур мэлылъфэгъу мазэм иIагъ, ящэнэрэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр аштагъ.

ЦIыфым гъэпцIагъэкIэ бзэ­джа­шIэхэм ахъщэу Iахыгъэм банкым къыригъэгъэзэжьыныр ары хэбзэгъэуцугъэр зыфэгъэ­хьыгъэр. Зигугъу къышIырэр Iэрылъхьэу цIыфым ытыгъэр арэп, банкым счетэу щыриIэм ригъэкIи бзэджашIэхэм ясчет ригъэхьагъэр ары.

Банкым икартэхэм ахъщэхэр зэраратыгъукIырэм епхыгъэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ ха­хъо. ГущыIэм пае, гупчэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм къызэратырэмкIэ, 2022-рэ илъэсым сомэ миллиард 14-м ехъу гъэп­цIагъэкIэ цIыфхэм ашIуахьыгъ.

Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщиIорэмкIэ, цIыфым ишIоигъоныгъэ хэмылъэу банкым е нэмыкI организациеу ащ фэдэ Iофхэм афэгъэзагъэм счетэу щыриIэм ахъщэр икIыгъэмэ, лъэIу тхылъыр къызитхыгъэм ыуж мэфэ 30 нахьыбэ темышIэзэ имылъку къырагъэгъэзэжьын фае. Ахъщэр IэкIыбым кIуагъэ­мэ, мэфэ 60 пIалъэу иIэщт.

Банкхэр цIыфхэм яахъщэхэр зыдакIохэрэм, ясчетхэм ары­лъыр зэрикIырэм нахь гъэлъэшыгъэу лъыплъэнхэу, гуцаф озыгъэшIырэ операцие алъэгъу­гъэмэ, ар елбэтэу къызэтырагъэуцонэу, охътэ кIэкIым ауп­лъэ­кIунэу хэбзэгъэуцугъэм пшъэрылъ къафешIы. Ахъщэ тынымкIэ электроннэ шIыкIэм игъэфедэн шапхъэу пылъхэр цIыфым зэриукъуагъэхэм къы­хэкIэу, ишIоигъоныгъэ хэмы­лъэу имылъку зэрикIыгъэр банкым къыгъэлъагъомэ, ахъщэм къыримыгъэгъэзэжьын фит.

— БзэджашIэхэм цIыфыр агъапцIэзэ ахъщэ къа­фигъахьынэу къызэрэрагъэзэгъырэр ары зигугъу тшIырэр, — къы­Iуагъ УФ-м и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным. — Анахьэу нэжъ-Iужъхэр ары гъэпцIэгъошIу хъу­хэрэр. ЯIэ мылъкур ащэжьэу, ары пакIошъ, чIыфэ аштэу мэхъу. Ар къызэтебгъэуцон фае. Банкэу ипшъэ­рылъхэр Iэпэдэлэл зы­шIы­хэрэм бзэджашIэхэм ахъщэу цIыфхэм ашIуатыгъу­гъэм рагъэ­гъэ­зэжьын фаеу хъущт.

Счетэу ахъщэр зэрыкIыгъэр къызщызэIухыгъэм имызакъоу, ар зыдэкIогъэ счетыр зыдэщыIэ банкми ыуплъэкIунэу хэбзэгъэу­цугъэм къыщеIо. Ащ къыщызэIухыгъэ счетыр «спискэ шIу­цIэм» хэтымэ, ахъщэм епхыгъэ Iофтхьабзэр къызэтырагъэуцон фае.

Законопроектым кIэщакIо фэхъугъэ Анатолий Аксаковым къызэриIуагъэмкIэ, банкхэм счетхэр ащызиIэхэу, ахъщэхэр ащызыгъэзекIохэрэм цыхьэ зыфэмышIын фэдэу къахэкIы­хэрэм яспискэ Гупчэ Банкым ыгъэхьазырыщт. НэмыкI банкхэм ар агъэфедэзэ ахъщэхэр зыдакIохэрэм алъыплъэнхэ фае.

Уахътэм къызэригъэлъагъо­рэмкIэ, нахьыбэрэмкIэ цIыфхэр агъапцIэхэзэ ахъщэхэр къарагъэгъэхьы. Нэужым ашIагъэр зэрэмытэрэзыр къагурэIожьы, ау пкIэ иIэжьып. Ащ фэшI гуцаф зыфашIыгъэу, «спискэ шIуцIэм» хагъэхьагъэм исчет ахъщэ къи­хьагъэмэ, ар къызызэтырагъэуцорэм ыуж цIыфэу къэзытIупщы­гъэр егупшысэжьэу, кIэгъожьы­мэ, имылъку зэкIигъэ­кIожьынэу мэфитIу пIалъэ иIэщт. А уахътэм ар ымышIагъэмэ, ахъщэр «зыдежьагъэм» агъэ­кIощт. Джащ ыуж, мылъкур бзэджашIэхэм афитIупщыгъэу къычIэкIыгъэми, банкым ахъщэр къыритыжьыщтэп. Мы хэбзэгъэуцугъэр, къызэрэтIуагъэу, Къэралыгъо Думэм идепутатхэм аштагъ, ау ащ Iофэу пылъыр аукъодыеу ухыгъэ хъурэп. Джыри УФ-м ФедерациемкIэ и Совет и Федеральнэ ЗэIукIэ щытегущыIэнхэшъ, щаштэн фаеу щыт. Нэужым УФ-м и Президент унашъом кIэтхэщт. Ахэм ауж шапхъэу ащ щыгъэнэфагъэхэр хэзыгъэ имы­Iэу къатхызэ, хэбзэгъэуцугъэр къыхаутын фае. Мыхэр зэкIэ хэбзэгъэуцугъэм къызикIурэм илъэс зытешIэкIэ ары ащ кIуачIэ иIэ зыхъущтыр.

Адыгеим идепутатхэм цIыф­хэм ямылъку бзэджашIэхэм ащыухъумэгъэнымкIэ ар хэкIыпIэ дэгъоу зэралъытэрэр зэда­штэу къаIуагъ, ау хэбзэгъэуцугъэр къыхамыутэу, къыщыдэлъы­тэгъэ пстэумэ защамыгъэгъуа­зэу яеплъыкIэхэм зарагъэушъом­бгъун адагъэп.

Банкхэм якъутамэу Мыекъуа­пэ дэтхэм ащыщхэм япащэхэм еплъыкIэу фыряIэми тыкIэуп­чIагъ, ау ахэми хэбзэгъэуцу­гъэр джыри къызэрэхамыутыгъэр, ащ шапхъэу къафигъэуцухэрэм зэращымыгъуазэхэр къаIуагъ.

ПэшIорыгъэшъэу къэплъытэ­мэ, къэкIощт 2024-рэ илъэсым иятIонэрэ илъэсныкъо мы хэбзэгъэуцугъэм кIуачIэ иIэ хъущт. Ащ ишIуагъэ къызэрэкIощтым щэч хэлъэп, ау… Тимылъку, тиахъщэ къэтыухъумэнхэр, бзэ­джашIэхэм къаIорэм зыдетымыгъэхьыхыныр, къэбарлъыгъэIэс амалхэм мафэ къэс пIоми хъу­нэу къатхырэм, къатырэм, хэбзэухъумакIохэм къаIорэм такIэдэIукIынышъ, зятымыгъэгъэпцIэныр тэры зыIэ илъыр. ЗэкIэми тыжъугъэсакъ!

ХЪУТ Нэфсэт. Сурэтыр: зэIухыгъэ къэбарлъыгъэIэс амалхэр.