ЛIыгъэ зыхэлъэу мы уахътэм Хэгъэгур къэзыухъумэхэрэм ащыщ илъэс 41-рэ зыныбжь Т. Заур. Ар ежь фаеу илъэс пIалъэкIэ зэзэгъыныгъэм кIэтхагъ ыкIи бэмышIэу тхьамэ­фитIу зыгъэпсэфыгъом къэкIуагъэу тыIукIагъ. Къулыкъур зэрэкIорэм, щыIэкIэ-псэукIэу зыхэтхэр, гражданскэ пшъэдэкIыжьэу иIэр гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыфиIотагъ.

— Заур, зэзэгъыныгъэкIэ къулыкъу пхьыныр сыдым къыхэкIэу ипхъухьагъа?

— Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу непэ тикъэралыгъо нацистхэр къыпэуцугъэхэу хэгъэгум ищынэгъончъагъэ къэтыухъумэн фаеу чIыпIэ тызэриуцуагъэр. Ар хъулъфыгъэ пэпчъ ипшъэрылъэу сэлъытэ. Сыд фэдэрэ лъэхъани УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъур ащыхьыгъэныр агъэлъапIэ. Iофхэм язытет зэрэмыпсынкIэр, пшъэ­дэкIыжь ин зэрэсиIэр къызгурыIозэ а лъэбэкъур сшIынэу тесыубытагъ. Дзэ-пат­риотическэ пIуныгъэу къысхалъхьагъэр ащ ылъапсэу сэлъытэ.

Сэ сшъхьэкIэ унагъо сиI, сишъхьэгъу­сэрэ сэрырэ кIэлэцIыкIуитIу зэдэтэпIу. Хэти мамыр щыIакIэ иIэ шIоигъу, ар гъэпытэгъэным сыфэбэнэнэу ары гуфакIоу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием сызкIэкIуагъэр.

— Тхылъхэм ягъэхьазырын бэрэ упылъыгъа?

— Къалэм идзэ комиссариат сишIоигъоныгъэкIэ зыфэзгъэзагъ, мэфэ заулэм зэкIэ къысфагъэхьазырыгъ. Дзэ частьхэм ащыщ зэон IофымкIэ тишIэныгъэхэр щыдгъэпытагъэх. ТхьамэфитIум зыдгъэ­хьазыри, чIыпIэм тыкIуагъ. Щылэ мазэр ары зэзэгъыныгъэм сызыкIэтхагъэр, илъэсныкъо зытешIэм, зыгъэпсэфыгъом сыкъатIупщыгъ.

— А охътэ кIэкIым къыкIоцI ухьазырыныгъэу бгъотыгъэр екъуа, хьауми дзэм къулыкъу щыпхьыгъэу щыта?

— Ары, колледжыр къызысэухым, илъэс 20-м ситэу дзэ къулыкъум сы­кIуагъ. Арышъ, хэшIыкI фысимыIагъэу щытэп. Джащ фэдэу дзэ-учетнэ сэнэхьатэу сиIэмкIэ машинэшхохэр зесфэнхэ сэлъэкIы. Ары анахьэуи хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щызгъэцакIэрэр.

— Заур, илъэсныкъорэ ащ укъэтыгъ, кIымафэри гъатхэри зэпыпчыгъэх. Сыд фэдэ щыIэкIэ амалха щышъуиIэхэр?

— А зы амалхэр тиIэ зэпытхэу щытэп. ТипсэукIэ пытапIэу тыздэщыIэм елъытыгъ. ЧIадзыжьыгъэ псэолъэшIыгъэхэми, шъоф нэкIми, мэзхэми, узыщыпсэун плъэкIыщт унэ дэгъухэми тарыфэу къы­хэкIыгъ. Ау тытхьаусыхэрэп, сыдигъуи тшхын тэгъоты, зыщытлъэни щыI. Ау ахэр игъом дгыкIынхэу, игъом тызэрэфаеу зыдгъэпскIынэу хъурэп. НахьыбэрэмкIэ салфеткэ шынэхэр тэгъэфедэх. ШIушIэ IэпыIэгъухэри бэрэ къытIокIэх. Тхьэм шIукIэ афешIэжь къытфэгумэкIырэ пстэуми.

— Сыда анахьыбэу къышъуфарагъэщэнэу шъузыфаер?

— Сыдигъуи анахь тищыкIагъэр псы къабзэр ары. Шъуашэхэри нахьыбэ къэс нахь дэгъу, ахэр игъом дгъэкъэбзэнхэу, тыдыжьынхэу зэрэмыхъурэм фэшI.

— Заур, о гуфакIоу зэзэгъыныгъэм укIатхи укIуагъ. Сыдэущтэу гуфакIохэмрэ мобилизованнэхэмрэ зэтекIыхэра?

— Къулыкъухьыным ипIалъ ныIэп ахэр зэрэзэтекIыхэрэр. Ахэри зэзэгъыныгъэ кIэтхагъэхэкIэ макIо, ау мыхэр хэушъхьафыкIыгъэ купэу щытых, хабзэми лъэшэу анаIэ къатет. Мы кIалэхэр мэзэ пчъагъэ хъугъэу щытхъу хэлъэу, Iэпэ­Iэсэныгъэ ин яIэ хъугъэу къулыкъур ахьы. Родинэр къэджагъ – ахэр кIуа­гъэх. КъамытIупщыжьхэу мобилизованнэхэр зыщыфаехэм къэкIожьынхэ фитэп, гуфакIохэр зыкIэтхэгъэхэ зэзэгъыныгъэм ит пIалъэр къызаухыкIэ къагъэзэжьын амал яI. Къыхэзгъэщы сшIоигъу, мобилизованнэхэм яподразделениехэм ащыщ тIэкIурэ сыхэтынэу хъугъагъэ, къулыкъу­хьынымкIэ шIэныгъэу къахэсхыгъэр макIэп.

– Сыда тидзэкIолIхэм аIорэр, агу кIодэу къыхэкIа?

— АпэрэмкIэ, гугъэкIод Iоф ти­дзэкIолIхэм къахэфагъэу яслъэгъулIа­гъэп. ЗэкIэри зэфэдэу, теубытэгъэ пытэ ахэ­лъэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх. Мы Iофым щызэготыр пшъыгъэр загъорэ къызэратехьэрэр ары. ЯтIонэрэмкIэ, къулыкъушIэхэм къагурэIо текIоныгъэр къыдэтэхыфэ тызэрэлъыкIотэн фаер. ХэкIыпIэ закъор – ТекIоныгъ! Ар къызэрэблэгъэщтым тицыхьэ телъ, тиIофшIэн къиными, Хэгъэгум, цIыфхэм ящыкIа­гъэу щыт.

— Зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъур пхьыныр зэрагъэлъапIэрэм дакIоу, ахъщэ тын гъэнэфагъэхэр ыкIи фэгъэ­кIотэн зэфэшъхьафхэр къыдыхэлъытагъэх. Шъо шъуиунагъокIэ къэралыгъо IэпыIэгъоу дзэкъулыкъушIэхэм аратыхэрэм яшIуагъэ къышъокIа?

— Ары. ДзэкъулыкъушIэхэр яунагъо­хэм къафэмыгумэкIыхэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэмкIэ къэралыгъом фэлъэ­кIыщтыр къытфешIэ. Мары Iэрыфэгъоу тиIофхэр зыщызэшIотхыщт чIыпIэ щыIэ хъугъэ – шъолъыр фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэр. СикIэлитIу фэгъэкIотэнхэр къалъэIэсых, зыр гурыт еджапIэм щеджэ, ар ыпкIэ хэмылъэу агъашхэ. Адрэм, чэзыум тыхэмытэу, тызыфэе кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм чIыпIэ къыщыратыгъ. Джащ фэдэу ахъщэ тынэу къысатырэм ишIуагъэкIэ чIылъэ унэ процент макIэ зиIэ ипотекэкIэ сшIыгъэ. Джы псэупIэ Iофыгъохэм сямыгупшысэми хъущт.

— УикIалэхэм дзэ Iофыр сэнэхьаткIэ къыхахынэу уфэещта?

— Сэнэхьат къыхэхыныр шъхьадж ежь ишIоигъоныгъэ диштэнэу щыт. Сэ сфэлъэкIыщтыр ахэр патриотэу згъэсэн­хэр арышъ, джащ ыуж сит. Еджагъэхэу, хэткIи щысэтехыпIэхэу ахэр хъухэмэ, ащ нахьыбэ сыкIэхъопсырэп. Сыд фэдэрэ егъэжьапIэу ашIыщтымкIэ сакъоуцощт. АныбжьыкIэ зэрэцIыкIухэм емылъытыгъэу, дзэ Iофыр агу зэрэрихьырэр къа­хэщы, ау тапэкIэ зэрэхъущтхэр сшIэрэп.

P.S. ТигущыIэгъу апэрэ зыгъэ­псэфыгъом къызыкIуагъэр тхьамафэм ехъугъ. Мары мэфэ заулэкIэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием ыгъэзэжьыщт. Зэзэгъыныгъэу зыкIэтхагъэм ипIалъэ тыгъэгъазэм екIы, ау нахь пасэу текIоныгъэр къыдахынышъ, зэкIэ тидзэкIолIхэр псаухэу яунагъохэм къафагъэзэжьынхэу щэгугъы.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, илъэс 18 — 60 зыныбжьыхэу Урысые Федерацием щыпсэухэу гурыт гъэсэныгъэ зиIэхэр дзэкъулыкъу­шIэ хъунхэ алъэкIыщт. ЗыныбжьыкIэ къулыкъур зыхьынэу къыз­тефэхэрэм зы илъэсым ычIыпIэ илъэситIу зэзэгъыны­гъэм кIэтхэнхэ амал яI. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным иунашъокIэ къулыкъур зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу ыхьыным апэрэу кIатхэрэм зэтыгъо ахъщэу сомэ мини 195-рэ, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иунашъокIэ зэтыгъоу сомэ мин 200 араты.

ЗэзэгъыныгъэкIэ къулыкъур зыхьы зышIоигъохэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэм щыIэ дзэ комиссариатхэм зафагъэзэн алъэ­кIыщт. ЗэкIэ ахъщэ тынхэм ыкIи фэгъэкIотэнэу щыIэхэм япхыгъэ къэбарыр нахь игъэкIотыгъэу зэзыгъашIэ зышIоигъо­хэм телеграм-каналэу «Адыгея — Служу Родине» зыфиIорэм рагъотэщт.

Iэшъынэ Сусан.