Бэдзэогъум и 19-м Урысыем иуголовнэ-гъэцэкIэкIо системэ июридическэ къулыкъу и Мафэу хагъэунэфыкIы. Къулыкъум ипшъэрылъхэм, иIофшIэн зэрэзэхищэрэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм июридическэ къулыкъу ипащэу, хэгъэгу кIоцI къулыкъум иподполковникэу ХьацIыкIу Светланэ.

— Светлана, узипэщэ къулы­къум сыд фэдэха ипшъэрылъхэр?

— Урысыем иуголовнэ-гъэцэкIэкIо системэ федеральнэ хэбзэгъэцэкIэкIо къулыкъоу щыт. Ащ ипшъэрылъ хэхьэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм, уголовнэ пшъэдэкIыжь зытыралъхьагъэхэм, хьапсым къычIэкIыжьыгъэхэм алъыплъэ­гъэнхэр. Ахэм къапкъырыкIыхэзэ юридическэ къулыкъум уголовнэ гъэцэкIэкIо системэм ылъэныкъокIэ цIыфхэм яфедэхэр къеухъумэх.

— Илъэс тхьапш хъугъа мыщ къулыкъу зыщыпхьырэр?

— 2002-рэ илъэсым Адыгэ къэралыгъо университетым июридическэ факультетыр къэсыухыгъ. Ащ ыуж юридическэ организацие зэфэшъхьафхэм очылэу, юрисконсультэу Iоф ащысшIагъ. Уголовнэ-гъэцэкIэкIо системэм илъэс 15 хъугъэу къулыкъур щысэхьы.

— Мы сэнэхьатыр къызIэкIэбгъэхьаным ыпэкIэ сыд фэдэ пшъэрылъа зыфэбгъэуцужьы­гъагъэр?

— Джыри уныбжьыкIэзэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зыфэбгъэуцужьын плъэ­кIыщт, арэу щытми, ныбжьыр лъыкIуатэ къэс еплъыкIэхэр зэхъокIых. СишэнкIэ къыспэблагъэу, зэфагъэр сиIэубытыпIэу юрист сэнэхьатыр къыхэсхыгъ, къулыкъушIэным ары егъэжьапIэ фэхъугъэр.

— Юридическэ къулыкъум иIофышIэ сыд фэдэ нэшанэха хэлъын фаехэр?

— Мыщ зы джэуап гъэнэфагъэ къеп­тыжьын плъэкIыщтэп. Офицерэу, тэмэтелъхэр зытелъхэр апэрапшIэу ихэгъэгу фэшъыпкъэу, пшъэдэкIыжьэу ыхьырэр къыгурыIоу, ишэн псыхьагъэу, гъэцэкIэкIо дэгъоу щытын фае. Уголовнэ гъэцэкIэкIо системэм икъулыкъушIэхэри ахэм арыгъуазэхэзэ къулыкъур ахьы.

— БзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и Гъэ­IорышIапIэу АР-м щыIэм июридическэ къулыкъу нэбгырэ тхьапша Iоф щызышIэрэр?

— ГъэIорышIапIэм епхыгъэу Iоф ашIэ уголовнэ пшъэдэкIыжь языгъэхьырэ учреждением, пшъэдэкIыжь зытыралъхьа­гъэхэр гъогу занкIэ тегъэуцожьыгъэнхэмкIэ гупчэм ыкIи уголовнэ-гъэцэкIэкIо инспекцием. Ахэм юристхэр ачIэсхэу къулыкъур ахьы.

— Уголовнэ-гъэцэкIэкIо къулыкъум ифедэхэр сыдэущтэу къэшъуухъумэхэра?

— Уголовнэ-гъэцэкIэкIо къулыкъум ифедэхэм якъэухъумэнкIэ шIыкIэ гъэ­нэфагъэхэр тэгъэфедэх. Правэм ылъэныкъокIэ къулыкъум иIофшIэн зэхэщэгъэнымкIэ, ащ ифедэхэм якъэухъумэнкIэ тапшъэкIэ щыIэ къулыкъум унашъоу къытфишIыгъэхэр дэх имыIэу тэгъэца­кIэх. Уголовнэ-гъэцэкIэкIо системэм июристхэм яIофшIэнкIи шэпхъэ гъэнэфагъэхэр щыIэх.

— ШъуиIофшIэн сыда анахьэу къэзыгъэхьылъэрэр?

— Уголовнэ-гъэцэкIэкIо системэм юристэу Iоф щыпшIэныр нэмыкI организациехэм, гущыIэм пае, очылэу Iоф ащыпшIэныр атекIы. Тикъулыкъу июристхэм хьыкум къулыкъухэм анэмыкIэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм адэлажьэх, хьапсым чIэсхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яшъхьафитыныгъэ къэухъумэгъэнхэмкIэ хьыкум зэхэсыгъохэм ахэлажьэх, къулыкъушIэхэм ясоциальнэ Iофыгъохэм ыкIи пенсием япхыгъэу упчIэу къэуцухэ­рэр зэхафых, къэралыгъо мылъкум икъэухъумэнкIэ даохэм Iоф адашIэх. Ащ нэмыкIэу кадрэхэм алъэныкъокIэ, финанс-экономикэ къулыкъум, оперативнэ купхэм, щынэгъончъэнымкIэ отделым яIофыгъохэмкIэ даохэр зэхафых, уплъэ­кIунхэм ахэлажьэх.

— Юристхэм яIофшIэнкIэ пэрыохъоу зэуталIэхэрэр сыд фэдэха?

— КъулыкъушIэм ипшъэрылъхэм ахахьэу Iоф къинэу зэуталIэхэрэр уголовнэ-гъэцэкIэкIо системэм иIофшIэн епхыгъэу щыт. ГущыIэм пае, бэрэ къы­хэкIы правовой хэбзэгъэуцугъэр шэпхъэ правовой актхэм ягъусэу системэм иIофшIэн гъэцэкIэгъэн фаеу.

— Юристхэм ащыщэу хэта къы­хэбгъэщын плъэкIыщтыр?

— БзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм июристхэм пшъэрылъэу къафагъэуцугъэхэр щытхъу хэлъэу мафэ къэс агъэцакIэ. Къулыкъур къины ыкIи шъхьадж зэрэфэлъэкIэу уголовнэ-гъэцэ­кIэкIо системэм иIахь зэрэхишIыхьащтым пылъ.

— IофышIэхэм шъуащыкIэ­рэба?

— Юристхэм алъэныкъокIэ кадрэхэм тащыкIэрэп. Юрист пэпчъ практическэ ыкIи методическэ IэпыIэгъухэр ренэу арагъэгъот, IофышIэхэм япчъагъэ екъумэ е ащэкIэхэмэ зэлъытыгъэр

ГъэIорышIапIэм ежь кадрэхэмкIэ политикэу иIэр ары.

— ШъуимэфэкI ехъулIэу уиIоф­шIэгъухэм сыдэущтэу уафэ­лъаIо пшIоигъуа?

— Квалификацие зиIэ юристым шIэныгъэ дэгъухэр IэкIэлъынэу щыт. Арышъ, яшIэныгъэхэм ренэу ахагъахъоу, къиным къымыгъащтэхэу къулыкъур ахьынэу афэ­сэIо. Анахь шъхьаIэр хабзэм къыгъэ­уцурэ шапхъэхэм уатетэу узекIоныр ары.

КIАРЭ Фатим.