Мы лъэхъаным Урысыем изаповедникхэмрэ илъэпкъ паркхэмрэ ащыкIорэ гъэмэфэ IофшIэнхэм орнитологхэм бгъэшIэгъон бзыу лъэпкъхэр къащыха­гъэщыгъэх.

Краснодар краим, Адыгэ ыкIи Къэ­рэщэе-Черкес республикэхэм ячIына-лъэу Краснодар Кавказ биосфернэ заповедникым хахьэхэрэм ащызэхащэгъэ уплъэкIунхэм мы лъэхъаным зэфэхьысыжьхэр афашIых, бзыу лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зэрэхъухэрэ пчъагъэр къа­лъытэжьы.

Орнитологхэм лъытэжьын Iофхэр гъэ къэс зыщырагъэкIокIыхэрэр жъоныгъокIэ мазэм къыщыублагъэу бэдзэогъум нэс, бзыухэр нэбгъошIыным зыщы­пылъхэрэ уахътэр ары. Мы илъэсым лъэгъо километрэ 60 фэдизмэ ары­кIуагъэх ыкIи бзыухэм алъыплъагъэх, къолэбзыу лъэпкъ 70-м ехъу тимэзхэм ахэсэу агъэунэфыгъ.

Кавказ заповедникым ишIэныгъэлэжьэу Александр Перевозовым къызэриIуагъэмкIэ, бзыухэм япчъагъэ къы­зыщымыкIэрэр илъэсипшI заулэ пчъагъэ хъугъэ, ар узыгъэрэзэн къэбарэу щыт. Ау шIэныгъэлэжьхэр агъэшIэгъорэ зэхъокIыныгъэхэм яутэкIыхэуи загъорэ къыхэкIы. Мары икIыгъэ илъэсым апэрэу бзыоу просянкэр заповедникым щалъэгъугъ, 1995-рэ илъэсым къыще­гъэжьагъэу апэ къимыфэжьыщтыгъэ бзыоу «черноголовый чекан» зыфиIорэр Лэгъо-Накъэ къыщыхагъэщыгъ.

Пстэумэ анахьэу агъэшIэгъуагъэр хы­Iушъом щалъэгъущтыгъэ бзыу цIыкIоу «красноголовый королеккIэ» за­джэхэрэм ипсэупIэ чIыпIэхэр зэбли­хъунхэ зэрилъэкIыщтыр ары.

— Мзымтэ кIэйрэ Ачипсэрэ икIыгъэ илъэсым ащытлъэгъугъэ бзыу цIыкIур джыри къызэрэхэдгъэщыгъэр тигуапэ хъугъэ, — еIо А. Перевозовым. — Мы­гъэ ащ «тызщыIукIагъэр» Шъхьэгощэ кIэир ары. ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащы­псэун зэрилъэкIыщтыр ащ къыгъэнэ­фагъ. Королек цIыкIур Краснодар краим и Тхылъ плъыжь дэтхагъ. НэбгъошIын лъэхъаным ар тэ Адыгеим зэрэщытлъэ­гъугъэр апэрэ.

Урысыем чIыопс баиныгъэхэмкIэ ыкIи экологиемкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу.