Врач-стоматологэу, Адыгеим жэпкъ-нэгу хирургием лъапсэ щыфэзышIыгъэу Смолин Владимир Петр ыкъор псаоу щыIагъэмэ, ыныбжь илъэс 95-рэ хъущтыгъэ.

Медицинэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу иIэхэм афэшI щытхъуцIэхэу «СССР-м инароднэ врач», «РСФСР-м изаслуженнэ врач» зыфиIохэрэр, IофшIэнымкIэ Быракъ Плъыжьым иорден, тамыгъэу «Псауныгъэр къэухъумэгъэным иотличник», «Мыекъуапэ ицIыф гъэшIуагъ», мыхэм анэмыкI тынхэри ащ къыфагъэшъошагъэх.

Владимир Смолиныр 1928-рэ илъэсым бэдзэогъум и 14-м Ивановскэ хэкум ит къалэу Родники къыщыхъугъ. Ленинград медицинэ институтыр 1951-рэ илъэсым къыухыгъ, врач-стоматолог сэнэхьатыр иIэу ащ къычIэкIыгъ. Ащ ыуж Адыгэ автоном хэкум IофышIэ къагъэкIуагъ. Илъэс 23-м къыкIоцI чIыпIэ зэфэшъхьаф­хэм Iоф ащишIагъ: Шелковской район, Кужорскэ, Мыекъопэ къэлэ сымэджэщ­хэм. 1974-рэ илъэсым къыщегъэжьа­- гъэу Адыгэ республикэ клиническэ IэзэпIэ-диагностическэ объединением жэпкъ-нэгу хирургиемкIэ иотделение пэщэныгъэ дызэрихьагъ. Илъэси 8-м къыкIоцI (1976 — 1984) Адыгеим истоматологхэм янаучнэ-практическэ обществэ ипэщагъ.

Владимир Смолиным апшъэрэ еджапIэм щигъотыгъэ гъэсэныгъэ закъор икъунэу ылъытэщтыгъэп, ар зэпымыоу къэлэ зэфэшъхьафхэр къыкIухьэхэзэ еджэщтыгъ, ишIэныгъэхэм ахигъахъощтыгъ. Ежь IэкIэлъ IэпэIэсэныгъэри, шIэныгъэри нэмыкIхэм алъигъэIэсыным, адэгощэным фэхьазыр зэпытыгъ ыкIи научнэ IофшIагъэхэр къыхиутыщтыгъэх. Оперативнэ IэзэнымкIэ сборники 2 ыкIи методикэ 11 къыдигъэкIыгъ. ЫчIэгъырэ жэпкъым компрессионнэу еIэзэнхэмкIэ (шэпхъэ гъэнэфагъэ иIэу ар кIэпхэгъэнымкIэ) аппарат зэхигъэуцуагъ.

Iэзэным нэмыкIэу общественнэ ыкIи политическэ щыIакIэм куоу хэтыгъ. Народнэ депутатхэм я Мыекъопэ къэлэ Совет идепутатыгъ, Мыекъопэ къэлэ исполкомым хэтыгъ.

ГухэкI нахь мышIэми, зысымэджэгъэ ужым илъэс 66-рэ ыныбжьэу 2004-рэ илъэсым бэдзэогъум и 24-м Смолиныр идунай ыхъожьыгъ. Ар Мыекъопэ къэхалъэм щагъэтIылъыгъ.

Илъэс зэкIэлъыкIохэм жэпкъ-нэгу хирургиемкIэ отделением пащэхэр зэблахъузэ къырыкIуагъэх: Унэрэкъо Светланэ, Юрий Жуковыр, Шышъхьэ Долэтбый. Мы уахътэм ащ ипащэр жэпкъ- нэгу хирургэу, лорэу, онкологэу Тхьэ­гъэнэ Азэмат. Смолиным фэгъэхьыгъэу ышIэрэ къэбарыр, непэрэ мафэм ехъу­лIэу отделением изытет ащ къытфиIотагъэх.

— Сэ сшъхьэкIэ Смолиным Iоф дэсшIэнэу хъугъэп, — еIо Азэмат. – Ау къаIотэжьырэ къэбархэмкIэ, ар врач IэпэIэсэ дэдэу зэрэщытыгъэр, отделением лъэпсэшIу фэзышIыгъэхэм зэращыщыр сэшIэ. Адыгеим имызакъоу, нэмыкI шъолъырхэми ар ащашIэщтыгъ, сыда пIомэ бэрэ къыкIухьэщтыгъ, ишIэныгъэхэм ахигъахъощтыгъ, нэмыкI врачхэм яIэпэIэсэныгъэ кIырыплъы­щтыгъ. Пстэуми къыхагъэщырэр ащ зэтегъэуцожьын ыкIи зыпкъ игъэуцожьын операцие хьылъэхэр дэгъу дэдэу зэри­шIыщтыгъэхэр ары. НэмыкI шъолъырхэм къарыкIырэ сымаджэхэр къеуалIэщтыгъэх. Iоф зыщысшIэрэм къыкIэупчIэхэу, ар зясIокIэ, «Смолиным иотделений, ара?» бэмэ къысаIоу къыхэкIы.

Тхьэгъэнэ Азэмат къызэриIуагъэмкIэ, зипэщэ отделениер Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым икъутамэхэм ащыщ, гъолъыпIэ 18 къыдыхэлъытагъ. Врачи 5-мэ Iоф щашIэ ыкIи штатым хэмыт зы пластическэ хирург къэкIо.

— Джыри зы врач е тIу тштэн амал тиI, ау лъэш дэдэу гурыт медицинэ IофышIэхэм тащэкIэ, — къеIуатэ Азэмат. — Оборудованиеу чIэтым игугъу къэтшIымэ, дэгъу дэдэм кIэмыхьэми, уигъэрэзэнэу щыт. ЫкIоцI игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр етшIылIагъэх, нахь гуIэтыпIэ хъугъэ. ТиIофшIэн лъэныкъуи­тIоу зэтеутыгъ — планым тетэу операциехэр шIыгъэнхэр ыкIи гузэжъогъу IэпыIэгъур. Операцие лъэпкъ зэфэшъхьа­фэу тшIырэр бэ: жэпкъ-нэгу ыкIи пшъэ зэхэтхэм ящынихъогъэ узхэр, нэгу къуп­шъхьэм ыкIи лы шъабэм яфыкъоныгъэхэр, джа чIыпIэхэм ыкIи ышъхьагъырэ жьыкъэщапIэхэм яIэ зэщыкIукIыныгъэхэр, «ринопластика» зыфаIорэр нэмыкIхэри.

Илъэс пчъагъэрэ Владимир Смолиным Iоф дэзышIэгъэ медсестрау Гъыщ Светланэ гущыIэгъу тыфэхъугъ. ИгукъэкIыжь фабэхэмкIэ ар къыддэгощагъ.

— Мыекъопэ медицинэ училищыр 1974-рэ илъэсым къызэрэсыухэу нейрохирургиемкIэ отделением IофшIэныр щезгъэжьагъ, — къеIуатэ Светланэ. — Апэ Владимир Смолиным нэIуасэ сызыфэхъугъэр чэщ дежурствэхэм ащыщ сыкъэнагъэу (ащ дэжьым жэпкъ-нэгу хирургиемкIэ отделениер хирургием гъолъыпIи 2 хъоу хэтыгъ) ежьхэм ямедсестра къыдэкIынэу зэмыхъум, ясымаджэхэм чэщым сынаIэ атетынэу къысэлъэIугъагъ. СыныбжьыкIэ дэдэу къыстефэрэ Iофыр зэрифэшъуашэу отделениитIум зэращызгъэцэкIагъэр пчэдыжьым залъэгъум, жэпкъ-нэгу хирургием сыкIожьынэу къысэджагъэх. Ау сызхэтхэм сахэкIыныр тIэкIу къезгъэкIугъэп. ЕтIанэ унагъо сихьи, сабый къызыспэфэм, чэщ IофшIэныр сфэмыгъэцэкIэжьынэу чIыпIэ сиуцуагъ. 1979-рэ илъэсым Владимир Смолиным ежь иотделение сиштагъ ыкIи илъэсныкъо нахь темышIэу медсестра шъхьаIэу сагъэнэфагъ. 2022-рэ илъэсым нэс ащ Iоф щысшIагъ, джы пенсием сытIысы­жьыгъ. ШIурэ дахэрэкIэ Владимир Смолиныр сыгу къинэжьыгъ. Зэрэврач IэпэIасэм дакIоу, цIыф дэгъу дэдагъ. ИIофышIэхэм лъэшэу ынаIэ атетыгъ, ягумэкIыгъохэм ащыгъозагъ. ИшIэныгъэ­хэмкIэ зышъхьамысыжьэу адэгощэныр икIэсагъ. КъызэрыкIо къодыеу, теурыкIоу сымаджэм еплъыщтыгъэп, лъэшэу афэсакъыщтыгъ. Анахь операцие къинэу «расщелины» (IупшIэр е жэпкъыр зэгомыкIэгъэныр, хъугъэ-шIагъэ горэм ыпкъ къикIыкIэ зэгокIыхэрэр) зыфаIорэр ащ дэгъоу къыдэхъущтыгъ. Ащ фэдэ сымаджэ тимыIэу къыхэкIыщтыгъэп. Мы операциер пшIыным пае цIыфым ыко лыр къыхахышъ, Iэм хагъэкIыхьэ, ар етIанэ IупшIэм раубытылIэшъ, кIэгъэ­къонхэр иIэхэу хагъэкIыхьэ. Мэ­зитIу-щы текIуадэ. Джащ фэдэ операцие къиныр Владимир Петр ыкъом емызэщыжьэу ышIыщтыгъ, джы ащ фэдэ мыщ щашIыжьырэп.

ТигущыIэгъу къызэрэтфиIотагъэмкIэ, мафэ горэм пшъэшъэжъые цIыкIоу илъэс 11 зыныбжьыр Краснодар янэ-ятэхэм къыращи ыпшъэкIэ зыпкъ къэтIогъэ узыр ыжэпкъ иIэу къащагъ. Ар Краснодар операцие щамышIышъунэу къызараIом, Ленинград ащагъ, ащи къе­зэгъыгъэхэп, Москва кIуагъэх, аштагъэп. Мыекъуапэ янэжъ-ятэжъхэр дэсыгъэх, Смолиным иIэпэIэсэныгъэ ахэм зэхахыгъэу щытыгъэти къекIолIагъэх. Пшъэшъэ­жъыер ащ къызеплъыхьэм еIэзэнэу еуцолIагъ. Я 11-рэ цэгэналъэм такъыр къыхиупкIи, сымаджэм ыжэпкъ хигъэ­кIыхьагъ ыкIи дэгъоуи хъужьыгъагъэ. Пшъэшъэжъые цIыкIур къэлэ пчъагъэхэм зэрамыштагъэр Владимир Смолиным ащ ыпэкIэ ышIагъэп, нэужым къызыфаIуатэм, ежьыри лъэшэу ыгъэшIэ­гъуагъ ар къызэрэдэхъугъэр.

— Ащ иIэпэIэсэныгъэ гъунэ иIагъэп. Къыфэразэхэу цIыфыбэ къеуалIэщтыгъ, агъашIощтыгъ, алъытэщтыгъ, лъэшэу аIэтыщтыгъ. Ау а зэпстэуми ямылъытыгъэу, зышIошIыжьэу щытыгъэп, къызэрыкIо дэдагъ. НыбджэгъушIоу сыгу къинэжьыгъ. Иунагъуи дэгъоу сшIэ­щтыгъ. Ишъхьэгъусэу Екатерина Григорий ып­хъур врач-стоматологыгъ. ЯкIэлэ за­къуи арыгъэ. ГухэкI нахь мышIэми, Владимир Смолиным идунай зехъожьым, адрэхэри ащ кIэлъыкIонхэу хъугъэ, — къы­Iуагъ Гъыщ Светланэ.

Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ икъулыкъу сыдигъуи врач IэпэIасэу, зищытхъу чыжьэу Iугъэу, щысэ­техыпIэу хэтыгъэр, джы хэтыри макIэп. Ахэм ащыщ Владимир Смолиныр. Ищытхъу чыжьэу Iугъэу, лъытэныгъэшхо фашIэу щытыгъ. Ащ ишIэжь непи цIыф­хэм ащыгъупшэрэп, шIукIэ агухэм къарынагъ.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр: «Адыгэ макъэм», сымэджэщым яхъарзынэщ.