Бэдзэогъур гъэмафэм ижъотыпI, жъоркъ, плъыр-стыр дэд. Фабэу щыIэр градус 39-м кIахьэ. Гъэмэфэ мэфэ фабэхэм цIыф­хэм гуIэтыпIэу къыхахырэр псы­Iушъохэм зыщагъэпскIыныр ары.

Мыщ фэдэ чIыпIэхэм непэ цIыфыбэ къащызэрэугъои, ау умышIэрэ псым ухэхьаныр зэ­рэщынагъор зэкIэми къагурыIоу пфэIощтэп. Ахэм сакъыныгъэ къызэрэзхамыгъафэрэм гумэкIыгъуабэ къафехьы, псым екIо­дылIэхэу къызэрэхэкIырэри макIэп. Ащ нэмыкIэу зызыщыб­гъэпскIы мыхъущт псыуцупIэхэм, бассейнэхэм зэпахырэ уз щынагъохэр ахэлъынхэ ылъэкIыщт. Ащ къыхэкIэу Роспотребнадзорым зызыщыбгъэпскIы хъущт чIыпIэхэр къегъэнафэх.

Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм санитарнэ лъыплъэнымкIэ иотдел ипа­щэ игуадзэу Симболэт Нэфсэт къызэриIуагъэмкIэ, зэпахырэ узхэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэм фэшI зызыщагъэпскIырэ чIыпIэхэм ясанитарнэ-эпидемиологие зытет шапхъэхэм ади­штэу щытынхэм лъэплъэх. Мые­къопэ къэлэ администрацием ипащэ иунашъо диштэу мыщ фэдэ зыгъэпскIыпIэ чIыпIищ реестрэм хагъэхьагъ. Ахэм ащыщ къэлэ паркым дэт бассейныр. Ау илъэситIу хъугъэу мыщ Iоф ышIэрэп, гъэкIэжьын-­гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр мы уахътэм щэкIох, къихьащт илъэ­сым къызэIуахыжьынэу ары зэ­рагъэнафэрэр.

Джащ фэдэу мы илъэсым мэкъуогъум и 30-м зыгъэпскIыпIэ чIыпIитIоу Адыгеим къыщызэIуахыгъэхэр санитарнэ шапхъэхэм зэрадиштэхэрэр къэзыушыхьатырэ тхьапэхэр гъэIорышIапIэм аратыгъэх. Мыщ фэдэ Iизын зэратыгъэхэм ащыщ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъу­нэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Щэрыон-тренировочнэ комплексэу «Спар Майкоп» зы­фиIоу поселкэу Родниковскэм къыщызэIуахыгъэр. Мы мафэхэм зыгъэпскIыпIэм Iоф ешIэ, за­шъохэрэ ыкIи зызщагъэпскIырэ псым идэгъугъэ, джащ фэдэу зыгъэпскIыпIэр зытет чIыгур ауплъэкIугъэх. Ахэр шапхъэу щыIэхэм зэрадиштэрэм къыхэ­кIэу санэпидемстанцием Iизын аритыгъ. ЯтIонэрэ зыгъэпскIыпIэу унэе предпринимателэу «А. Гукасьян» къызэIуихыгъэр станицэу Ханскэм дэт. Зыгъэпс­кIыпIэм имызакъоу, мыщ спорт площадкэр хэт. Санитарнэ шапхъэхэм адештэ.

— РеспубликэмкIэ ыпшъэкIэ зигугъу къэсшIыгъэ псэолъищыр ары Iоф ашIэнымкIэ Iизын зиIэр. НэмыкI чIыпIэхэу цIыфхэм зыз­щагъэпскIыхэрэм мыщ фэдэ Iизын яIэп, ахэм нэмыкI къулы­къухэр алъэплъэх. ЗыгъэпскIыпIэ чIыпIэхэр къызэIуамыхыхэзэ зашъохэрэ ыкIи зызщагъэпс­кIырэ псыхэм, чIыгум язытет зэдгъэшIэнэу лабораторнэ уплъэ­кIунхэр редгъэкIокIыгъэх ыкIи шапхъэхэм адештэхэмэ тыуплъэкIугъэх. Ащ нэмыкIэу дезинфекцием иIофыгъохэр ти­нэплъэгъу идгъэкIыгъэп. Сыда пIомэ гъэмафэм тыдэкIи уцхэр къыщэкIых, ахэм бамыкIхэр ыкIи нэмыкI хьэцIэ-пIацIэхэр ахэсых. Ахэм ягъэкIодынкIи Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зетхьагъэх, — къыIуагъ Симболэт Нафсэт.

ГъэIорышIапIэм иIофышIэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Iизын зэратыгъэ зыгъэпскIыпIэ чIыпIэ­хэм къэгъэнэжьакIохэм япунктхэр ащагъэпсыгъэх. Ахэр псым изытет зэрэлъыплъэхэрэм имы­закъоу, цIыфхэр къагъэгъунэх. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае, псыр ыкIи пшахъор санитарнэ шапхъэхэм адимыштэхэ хъумэ, зэпахырэ узхэу ыкIи ви­русхэу «лямблиоз», «ротавирус» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри цIыфхэм къапыхьаным ищынагъо щыI.

ГущыIэм пае, зыгъэпскIыпIэ чIыпIэр промышленнэ предприя­тиехэм, автомобиль гъогухэм апэ­гъунэгъоу щытмэ, гъучI хьы­лъэхэр хэлъынхэ ылъэкIыщт. Арэу щытми, ахэм апэIудзы­гъэу щыт псыутIэхэм, хыкъумхэм зы­щызыгъэпскIынэу фаехэм сакъыныгъэ къызхагъэфэн фае, ахэм псы бзыухэр, къазхэр, псычэтхэр ыкIи нэмыкI бзыу лъэпкъхэр ахэсых ыкIи якIэн­кIэхэр псым хатIупщыхьэх. Ащ къыхэкIэу «церкариоз» зыцIэ узымкIэ цIыфхэр мэсымаджэх, кIышъор хъупцIэу къырегъажьэ, нэужым дерматитыр къяузы. Ащ уилIыкIынэу щытэп, ау аллергие къыуеты.

ПсыутIэр, псыхъор е хыкъум­хэр мэкъумэщ хъызмэтшIапIэ­хэм, хэкIитэкъупIэхэм апэгъу­нэгъоу щытмэ, ощхыпсым хэтэу чIыопсым хэхьэрэ шIойхэр псы­хэм ахэлъадэ, ащ къыхэкIэу «лямблие», «кIэтIый уз», «сальмонеллэ» зыфэпIощтхэр ыкIи нэмыкI зэпахырэ узхэр ахэм ахэлъынхэ ылъэкIыщт.

Зы чIыпIэ ит псыхэм ямы­за­къоу, псы чъэрым зыщыбгъэпс­кIыныри щынагъоу щыт. Псауны­гъэр къэухъумэгъэнымкIэ Ду­нэе организацием зэригъэу­нэфы­гъэмкIэ, зэпахырэ узхэм япроцент 85-р псыхэм къахэкIы. Илъэс къэс нэбгырэ миллион 25-рэ фэдиз ахэм арэлIыкIы. Арышъ, зикъэбар умы­шIэ­рэ псым ухэмыхьэмэ на­хьышIу.

Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэр цIыфхэм къяджэ амыгъэунэфыгъэ чIыпIэ­хэм зыщамыгъэпскIынэу. Ана­хьэу анаIэ зытырагъэтын фаер «ЗыщыбгъэпскIы хъущтэп» зы­тетхэгъэ тамыгъэр зыдэщытхэр ары. Ащ фэдэ чIыпIэхэм за­зыщыбгъэпскIыкIэ, зэпахырэ уз хьылъэхэр «къэуубытын» зэрэп­лъэкIыщтыр хэти зыщигъэгъупшэ хъущтэп. Арэу щытми, зыгорэкIэ амыгъэунэфыгъэ псыутIэхэм, псыхъохэм защыжъугъэпскIы­гъэу щытмэ, шъузыкIожькIэ псы зыпыбгъэчъыжьын ыкIи Iэплъэ­кIымкIэ дэгъоу зыплъэкIыжьын фае. Къэбзэныгъэм ишапхъэхэр жъугъэцакIэх, сабын игъусэу шъуIэхэр ренэу шъутхьакIых. Джащ фэдэу хэтэрыкIхэр ыкIи пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр псы гъэ­жъуагъэмкIэ шъутхьакIынхэ фае. Дачэм къэтынхэу кIохэрэм гепатит А-м пэшIуекIорэ прививкэр арагъэшIымэ ишIуагъэ къэкIощт.

КIАРЭ Фатим.