Джырэблагъэ Шэуджэн районым тызыщэIэм тызэблэгъагъэхэм ащыщ Зезэрэхьэ Аслъан иунэе мэкъумэщ хъызмэтшIапIэ. Мы мафэхэм ащ етIупщыгъэу лэжьыгъэр щыIуахыжьы. Ащ ипащэ гущыIэгъу тызщыфэхъугъэри коц хьасэу аIожьырэр ары.

[caption id="attachment_135699" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption]

КомбайнитIоу лэжьыгъэр Iузыхыжьхэрэм коцыр зытырахкIэ, уарзэр ащ лъыпытэу аупкIатэ, нэужым тракторхэм ар хажъухьажьыщт. МашIом лэжьыгъэр щыухъумэгъэным фэшI тракторым хьэсэ гъунэр ежъожьы, автомашинэм псы тонн пчъагъэ зэрыт пхъэчаи­шхор къыхищагъэу щыт.

Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, пстэумкIи лэжьыгъэ гектар 550-рэ иI. Ащ щыщэу 130-м рапс тырипхъэгъагъ. Ар Iуихыжьыгъах, зы гектарым, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 36-рэ къырихыгъ. Ар мы культурэмкIэ макIэп.

Бжыхьэсэ коцым гектар 290-рэ ригъэубытыгъагъ, 120-м ехъу Iуахыжьыгъ. Аслъан къызэриIуагъэм­кIэ, нахьыби хагъэкIыщтгъагъэ, ащ ищыкIэгъэ техникэри, гъэстыныпхъэ- щыфэ материалхэри, механизаторхэри икъоу щыIэх. Iофхэр къызэтезыIэжа­гъэхэр ыпэрэ мафэхэм пчэдыжьрэ осэ­псэу къехырэм ыпкъ къикIэу жьэу техникэр хьасэм хэхьанэу зэрэмыхъущтыгъэр ары. Коцым изы гектар гурытымкIэ центнер 54 — 55-рэ къеты, ари къэгъэлъэгъон дэеп, ау хъызмэтшIапIэм ипащэ шIомакI. Гъэрэ 60-м къыщымыкIэу къы­рахыщтыгъ, 70-м нэсэуи хъущтыгъ.

— ГъэрекIо тинасып къыхьи бжыхьэ­сэ лэжьыгъэр игъом хэтлъхьан тлъэ­кIыгъ, — ыIуагъ ащ. – Мыгъэ гъатхэр зэрэчъы­Iагъэм, бэрэ къызэрещхыгъэм яягъэ къытэкIыгъ, коцым макIэу къытеты. Арэу щытми, ыуасэ дэкIуаеу, уахътэми, мылъкоу хэтлъхьагъэми, къинэу пытлъэгъуагъэми адиштэу къыкIэкIожьымэ, ащи тезэгъыщт.

[caption id="attachment_135698" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption]

Аслъан тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, непэ коц килограммым сомипшI ныIэп ыуасэр. Чылапхъэм, гъэстыныпхъэ-щыфэ материалхэм, лэжьыгъэм узэрешIушIэщтым, техникэм иIыгъын, нэмыкIыбэм ауасэ зынэсыгъэр къыдэплъытэмэ, ар зэрэмэкIэ дэдэр нафэ къэхъу. ЧIыгулэжьхэр мыщкIэ зыщыгугъхэрэр къэралы­гъор ары.

Аслъан тыдэгущыIэфэ комбайнитIоу хьасэм хэтхэм язырэр къызэблагъэм къыгъэуцуи шъэожъые зихэхъогъоу тесым нэIуасэ тыфишIыгъ. Ар Тимур Кнышов, ыныбжь илъэс 12-м ежьагъ ныIэп, ау зыгъэпсэфыгъо уахътэм урамым тетыным нахьэу ятэ деIэныр нахь тэрэзэу ылъытагъ.

Нэужым къызэрэчIэкIыгъэмкIэ, ятIо­нэрэ комбайнэу къэблэгъагъэм ежь Зезэрэхьэ Аслъан ипхъорэлъф тес. Алихъан илъэс 17 ыныбжь, Мыекъуапэ щэпсэу, щеджэ, ау ицIыкIугъом къыщыублагъэу ятэжъ зыгъэпсэфыгъо уахътэр дигъакIозэ, ар зыпылъ Iофыр ыгу ри­хьыгъ, игъогу техьанэу рихъухьагъ. Мыгъэ ар Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иполитехническэ колледж иеджэн щылъигъэкIотэнэу чIэхьагъ, мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ сэнэхьат щызэригъэгъотыщт.

— КъыткIэхъухьэхэрэм мэкъумэщ Iофыр шIу ятымыгъэлъэгъумэ, неущ хьалыгъу зыхашIыкIыщтыр къэзыгъэкIын тиIэжьыщтэп. Арышъ, ныбжьыкIэхэм тиIофшIэн зышIогъэшIэгъонын къыза­хэкIыкIэ урымыгушхон плъэкIырэп, — ыIуагъ Аслъан.

Джы ахэм ахыжьырэм нэмыкIэу хэушъхьафыкIыгъэу нэмыкI хьасэхэри иIэх. Ахэр лэжьыгъэ чылапхъэ ышIыщтыр къызщигъэкIыхэрэр ары. «Кубань-зерно» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэу Краснодар дэтым зэпхыныгъэ дыриIэу, илъэсыбэ хъугъэу Аслъан Iоф дешIэ. Ащ къыщагъэкIыгъэ бжыхьэсэ коц лъэпкъхэу «Алек­сеич», «Степь» зыфиIохэрэр ары аужырэ илъэсищым хилъхьэрэр. Чылапхъэ зыхихыщтыр ащ къыщещэфышъ, мы хьасэхэм атырепхъэ. Ахэм къатыгъэр ары къыкIэлъыкIорэ гъэм хилъхьэ­рэр. КъызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэу ыуплъэкIунэу къыгъэкIыгъэм къырихыгъэр чылапхъэ ышIынэу фэхъу.

[caption id="attachment_135697" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption]

Мыщ лъыпыдзагъэу чылэпхъакIэр къызщищэфырэмрэ IэкIыбым къырамыщыжь зыхъукIэ хэкIыпIэу иIэщтымрэ такIэупчIагъ.

— ГущыIэм пае, рапсэу къэкIорэ бжыхьэм хэслъхьащтыр къэсщэфыгъах, ау ар ерагъэу IэкIыбым къисщыгъ. Къэ­кIорэ илъэсым Iофхэр нахь дэи зэрэхъу­щтхэр нафэ, — къыIуагъ Аслъан. —Тызщыгугъырэр къэралыгъом ипащэхэм лэжьыгъэ чылэпхъэ лъэпкъхэм якъыхэ­хын, якъэгъэкIын зырагъэушъомбгъуным ыуж зэрихьагъэхэр ары. Урысыем ама­лышхохэр иIэх, мылъкукIэ адеIэхэмэ, тишIэныгъэлэжьхэм чылапхъэ тызэрэщамыгъэкIэщтым сицыхьэ телъ. Мары мы коцэу тызхэтыр гъунэгъу краим къыщагъэкIыгъэхэм къатекIыгъ, игъом уешIушIэшъумэ, лэжьыгъэ бэгъуагъэ къеты. Джащ фэдэу нэмыкI культурэхэри къызэрагъэкIышъущтым уехъырэхъы­шэжьынэу щытэп.

Аслъан гъэтхэсэ лэжьыгъэу хилъхьагъэр тыгъэгъаз. Ар игъом чIыгум ригъэ­кIугъ, ешIушIагъ. Непэ ар къэгъагъэ хъугъэ, лъагэ, изытет егъэразэ.

«Пионер» зыфиIорэ чылэпхъэ лъэпкъэу IэкIыбым къыращырэр ары ыпхъы­гъэр. Ар нахьыпэкIэ къыщэфыгъагъэу, IэпэчIэгъанэу иIагъэти ыгъэфедагъ, ау къэкIорэ илъэсым мыщ къыщагъэкIырэ лъэпкъхэм яушэтын ыуж ихьан гухэлъ иI.

Хьасэхэм тэ такъыхэмыкIыжьзэ щэ­джагъо хъугъэ, щэджэгъуашхэри лэжьыгъэр Iузыхыжьхэрэм къафащагъ. Хъыз­мэтшIапIэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, мыщ фэдэу хыныгъо зыхъукIэ, непэ тIо ашхыщтыр къарагъэолIэным ынаIэ тет, лэжыгъэм иIухыжьын хэлажьэхэрэм лэ­жьапкIэри хьалэлэу ареты.

ХЪУТ Нэфсэт.