Мыгъэ Iуахыжьыщт бжыхьасэу Адыгеим щапхъы­гъагъэр зэкIэмкIи гектар 108436-рэ хъущтыгъ. Ащ щыщэу 9059-р хьэм рагъэубытыгъагъ, гек­тар 88490-р коцы, рапсэу 10745-рэ яIагъ,тритикалер гектари 142-рэ мэхъу. Мы мафэхэм ахэр етIупщыгъэу Iуахыжьых.

[caption id="attachment_135540" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption]

Шэуджэн районэу джырэ­благъэ тыздэщыIагъэр анахьыбэу бжыхьасэхэм языгъэубытыхэрэм, анахьыбэуи къизы­хыжьхэрэм ащыщ. Ащ иадминистрацие мэкъумэщымкIэ ыкIи гъомылапхъэхэмкIэ иотдел ипа­щэу ГутIэ Мурат къызэрэтиIуагъэмкIэ, гектар мин 17-м ехъу апхъыгъагъ. Ащ щыщэу 1200-м ехъур рапсэу чылапхъэ ашIырэм рагъэубытыгъагъ, хьэр гектар 1650-рэ хъущтыгъ, коцыр мин 15 фэдизым тырапхъэ­гъагъ.

Хьэм иIухыжьын аухыгъ. Му­рат тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, зы гектарым, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 46-рэ къыра­хыгъ. Рапсыри гъунэм рафы­лIагъ, ащ изы гектар гурытымкIэ центнер 27-рэ къырахы. Мы культурэхэм къатыгъэр мыдэеу ары мэкъу-мэщымкIэ отделым ипащэ къызэриIуагъэр.

Коцым иIухыжьыни районым ичIыгулэжьхэм рагъэжьагъ. Гектар минитIум ехъу аIожьыгъ, зы гектарым, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 50-м ехъу къы­рахы.

— Гъэрэ тичIыгухэм къатыщтыгъэм егъэпшагъэмэ, ар бэп, — къыIуагъ ГутIэ Мурат. — Гъатхэр а уахътэм имыфэшъуа­шэу чъыIагъэ, бэрэ къещхыгъ, ошъу къытфехэуи хъугъэ. А зэ­пстэумэ яягъэ къытэкIыгъ. Арэу щытми, зэтеуцожьыгъэу лэжьыгъэу къэхъугъэр игъом Iутэхыжьышъ, тэгушIо. ГущыIэм пае, хьэм игъо хъугъахэми, къызыхащхэкIэ куашэхэр егъэгъолъых е ашъхьэ пеуты. Ащ фэдэ гумэкIыгъо къыхэмыхьэу Iутхыжьыгъ. Коцым къикIырэми къыхэхъонэу тэгугъэ.

Бжыхьасэу яIэр Iуахыжьыным пае техникэу ящыкIэгъэщтыр икъоу яI, зэкIэмкIи комбайни 100 мэхъу районым лэжьыгъэр щыIузыхыжьырэр, ар кIэзыщыщт автомашинэхэри щыIэх, гъэтIы­лъыпIэхэми ащыкIэхэрэп. Ом зызэримыхъокIэу мэфэ фабэхэр лъыкIуатэхэмэ, мэфипшI-пшIыкIутIу нахьыбэрэ пымылъхэу бжыхьасэхэм яIухыжьын аухы­нэу ары зэрэгугъэхэрэр.

Шэуджэн районым имэкъу­мэщ хъызмэтшIапIэу «Былымахъу» зыфиIорэм мы мафэм тыщыIагъ. Былымхэр зэрэща­Iыгъхэм имызакъоу, чIыгулэ­жьынми ар пылъ. ТызщыкIогъэ мафэм етIупщыгъэу коцыр ащ щыIуахыжьыщтыгъ.

ХъызмэтшIапIэм игъэIоры­шIакIоу КIуае Анзаур хьасэм тыщыIукIагъ. Комбайнищымэ, тIур «Акрос», адрэр «Дон»,лэжьыгъэр Iуахыжьыщтыгъ, хьылъэзещэ автомашинитIум коцыр кIащыщтыгъ. Шапхъэхэм къызэрэдалъытэу, машIом зыкъимыштэным пае хьэсэ гъунэр тракторым ежъожьы, мэшIогъэкIосэ автомашинэри хьазырэу щыт.

[caption id="attachment_135541" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption]

Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, бжыхьэсэ гектар 500-м ехъу яIагъ. Ащ щыщэу хьэр гектар 60 хъущтыгъэ. Ар Iуахыжьыгъах, зы гектарым, гурытымкIэ центнер 52 — 54-рэ къытыгъ.

Адрэр зэкIэ коцым рагъэубытыгъагъ. ТызэрэщагъэгъозагъэмкIэ, гектари 180-м ехъу Iуахыжьыгъах. Мыгъэ чылэпхъэкIэ лъэпкъхэу «Таня», «Алексеич», «Степь» зыфи­Iо­хэрэр ары апхъыгъагъэхэр. «Тане» рагъэубытыгъагъэм иIожьын аухыгъ. Ащ изы гектар центнер 46-рэ къытыгъ, ау ащ ыгъэразэхэрэп. Мы мафэхэм «Алексеич» зыцIэ коц лъэпкъыр Iуахыжьы, ар гектар 70-рэ фэдиз мэхъу, ау Анзаур къызэрэтиIуагъэмкIэ, ащи 40-м ехъу ныIэп къытырэр.

— Мыщ сыдигъокIи дэгъоу къыты хабзэти тыщыгугъыгъ шъхьаем, тэ зэрэтымыIоу ма­кIэ къитхырэр. Ощххэм та­гъэохъуи игъом тызэря­мы­шIушIэшъугъэм къыхэкIэу къи­тхыжьы хабзэм къыщы­кIагъ, — къыIуагъ ащ.

Коц чылапхъэу халъхьащтыр, нахьыбэхэм афэдэу, хъызмэтшIапIэм ежь къегъэкIы. Лэжьыгъэ чылэпхъакIэхэм апылъ Гупчэу П. П. Лукьянен­кэм ыцIэ зыхьырэм, ар Краснодар зыдэтыр, илъэсыбэ хъугъэу Iоф дашIэ. Чылапхъэ зыхахыщтыр ащ къыщащэфышъ, ежьхэм хэушъхьафыкIыгъэу хьасэхэр яIэхэу, ахэм атырапхъэ. Ащ къытырэр ары къыкIэлъыкIорэ гъэм халъхьэрэр.

ГущыIэм пае, лъэпкъ пэпчъ гектар 20 хъоу къагъэ­кIыгъэм къырахыгъэр ары бжы­хьэсэ коцэу джы Iуахы­жьырэр къызтекIыгъэр.

Гъэтхэсэ лэжьыгъэу хъыз­мэтшIапIэм щыхалъхьагъэр тыгъэгъаз. Ащ гектар 400 ра­гъэубытыгъ. Ар игъом чIыгум рагъэкIунэу ыкIи ешIушIэнхэу игъо ифагъэх. Непэ ащ изытет егъэразэхэу ары хъыз­мэтшIапIэм игъэIорышIакIо къызэриIуагъэр.

Тыгъэгъэзэ чылэпхъакIэр къызщащэфыгъэмрэ IэкIыбым къырамыщыжь зыхъукIэ хэкIыпIэу яIэщтымрэ тыкIэупчIагъ.

— Мыгъэ хэтлъхьэгъэ «Пионерыр» IэкIыбым къыщытщэфы хэбзагъэхэм ащыщ, ау, шъыпкъэр пIощтмэ, илъэс къэс нахь къин мэхъу къызэпырыпщыныр. Ащ фэшI тапэкIэ дагъэ къэзышIырэ культурэхэм адэлэжьэрэ институтэу, гупчэу тихэгъэгу итхэм Iоф адэтшIэ­нэу гухэлъ тиI. Ахэм яшIэныгъэлэжьхэм тичIыгу, тичIыопс къякIущтыр къыхядгъэхымэ, тыушэтызэ, тэркIэ нахьышIур къыхэтхыщт. Илъэс пчъагъэ хъугъэу ащ тетэу мыщ къыщаугупшысыгъэ коцымрэ хьэмрэ хэтэлъхьэ, мыдэеуи лэжьыгъэ къаты, — къыIуагъ Анзаур.

ХЪУТ Нэфсэт.