«Ащ нэмыкI IофшIэн зыщыслъэгъурэп»
ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекциер илъэс 87-рэ зэрэхъурэр хегъэунэфыкIы. МэфэкIым ипэгъокIэу гъогум телъ щыIэныгъэ жъупIэм ыгузэгу хэтэу Iоф зышIэрэ старшэ лейтенантэу Шъоджэ Азэмат зыIудгъэкIагъ.
Гъогу патруль къулыкъум ихэушъхьафыкIыгъэ батальон иротэу N 1-м хэтэу къулыкъур зихьырэр илъэси 8-м ехъугъэ къодый нахь мышIэми, исэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъ. Инспектор ныбжьыкIэр иIофшIэн фыриIэ иеплъыкIэхэмкIэ «Адыгэ макъэм» къыдэгощагъ.
ЫгукIэ пытэу зыдиIыгъыгъ
НахьыбэрэмкIэ цIыфым сэнэхьатэу къыхихыщтыр джыри цIыкIузэ егупшысэ, ыгукIэ зыдиIыгъэу лъэкIуатэ. Ахэм ащыщ тигущыIэгъу. Теубытагъэ хэлъэу мы къулыкъум ищыIэныгъэ рипхыгъ.
— Мыекъуапэ сыкъыщыхъугъ ыкIи сыщапIугъ, — къеIуатэ Шъоджэ Азэмат. — Гурыт еджапIэу N 10-м сыщеджагъ, ащ дакIоу спортым чанэу сыпылъыгъ, анахьэу самбэм ыкIи IэкIэ зэоным. ЕджэпIэ ужым къыхэсхыщт сэнэхьатым бэрэ сегупшысагъэп, Адыгэ къэралыгъо университетым июридическэ факультет сычIэхьагъ. Сыда пIомэ, гухэлъ сиIагъ Къэралыгъо автоинспекцием сыхэхьанэу. Сшынахьыжъхэми ащ къулыкъур щахьыщтыгъ. Шъуашэу ащыгъым сыгу рихьэу сеплъыщтыгъ, къаIотэрэ къэбархэм сядэIущтыгъ. Ары сыгукIэ фэщагъэ сызышIыгъэр. Апшъэрэ еджапIэр 2012-рэ илъэсым къызысэухым шъхьэгъусэ згъотыгъэ ыкIи а илъэс дэдэм дзэ къулыкъум сыкIуагъ. 2015-рэ илъэсым вневедомственнэ ухъумэнымкIэ отделым IофшIэныр щезгъэжьагъ (зэу инспекцием уаштэщтыгъэп), мэзэ заулэ тешIагъэу АР-м и Къэралыгъо автоинспекцие сыкIожьыгъ ыкIи непэ къызнэсыгъэм ротэу N 1-м Iоф щысэшIэ.
РыкIэгъожьэу къыхэкIыгъэп
Ощхи, оси, тыгъи уимыIэу гъогум утетэу Iоф щыпшIэныр псынкIэп. Ащ дыкIыгъужь гъогу инспекторхэр щынэгъо чIыпIэ ифэхэу бэрэ къызэрэхэкIырэр. ЦIыфхэр зыщымызекIохэрэ чIыпIэм, анахьэу чэщым, къыщагъэуцурэ машинэм къикIыщт цIыфыр зыфэдэр къэшIэгъуае. Щынэр къатекIоу къызыщыхэкIырэ уахътэ щыIэмэ тигущыIэгъу теупчIыгъ.
— Мыщынэрэ цIыф щыIэп, ау ащ къикIырэп щтапхэу ущытыныр. КъулыкъушIэм гушхоныгъэ хэлъын фае. Щынагъохэм укъагъащтэмэ, гъогум утетэу къулыкъур пфэхьыщтэп. Шъыпкъэ, щынэгъо чIыпIэхэми тарыфэу бэрэ къыхэкIы, тиIофшIэгъубэхэми гъогум апсэ щатыгъ. Ахэр тщыгъупшэхэрэп, яшIэжь тэгъэлъапIэ. ШъуашэкIи, IашэкIи дэгъоу тызэтегъэпсыхьагъ, ау щыIэныгъэм къырыкIощтыр къэшIэгъуай, — къыхигъэщыгъ Азэмат.
Къэралыгъо автоинспекцием Iоф щызышIэнэу хахьэрэр бэ, ау ар зэрэкъиным къыхэкIыкIэ псынкIэу хэкIыжьырэри макIэп. IофшIэн пстэуми къин гъэнэфагъэ апылъ. Ау ащ ишъэфхэр къызIэкIэбгъахьэу, пшъэдэкIыжьэу уиIэр къыбгурыIозэ, уипшъэрылъхэр бгъэцакIэхэ зыхъукIэ пэрыохъухэм узэрапэшIуекIощтым Азэмат ицыхьэ телъ. Анахь шъхьаIэхэм ащыщэу къыхигъэщырэр уисэнэхьат шIу плъэгъуныр ары.
— Къыхэсхыгъэ сэнэхьатым сырыкIэгъожьэу зы такъикъи къыхэкIыгъэп. НэмыкI IофшIэным сэ сшъхьэкIэ зыщыслъэгъужьырэп ыкIи сфэгъэцэкIэн Iоу сшIэрэп. Илъэс пчъагъэхэм автоинспекцием Iоф щызышIэгъэ инспекторхэм сакIырэплъы, къысаIорэм седэIу, саготэу Iоф адэсэшIэ, — еIо Шъоджэ Азэмат.
ЕкIолIакIэу цIыфхэм афыриIэр
Гъогум щыIэныгъэр щыжъот, ащ зэпымыоу зэхъокIыныгъэхэр фэхъух. Инспекторхэр мафэ къэс цIыф зэфэшъхьафыбэхэм аIокIэх, ахэр анэгукIэ зэрэзэфэмыдэхэм фэдэу яшэнкIи зэтекIых. Машинэм къикIэу къяхъонхэрэри къыхэкIых, гущыIэ дахэхэр къапэзыгъохыхэрэри ахэтых. Ау къулыкъушIэхэр зэкIэми зэфэдэу афыщытынхэ фае. Хэбзэгъэуцугъэу щыIэхэр яIэубытыпIэхэу щэIэгъэ ин, пытагъэ къызхагъэфэныр япшъэрылъ.
— Сэ сицIыф гъэпсыкIэкIэ гупцIанэу сыщыт, — гушIозэ къеIуатэ Шъоджэ Азэмат. —Егъэзыгъэ IофкIэ зашIозгъанэу щытэп. Къызэрэбгъэуцугъэхэм тетэу бырысыр къэзыIэтыныр, инспекторыр зыгъэмысэныр зикIасэхэр щыIэх. Зэу телефоныр къаштэшъ, интернетыр яамалышIоу къытпэуцух, даохэр атхых. Унэгу зэхэгъэхьагъэу хэти укIэрыхьэ хъущтэп, цIыфыр къызфэпщэн фае. Анахь шъхьаIэр ямыфэшъошэ пшъэдэкIыжьыр атемылъхь, хабзэкIэ адэзекIу. Водительхэми, лъэсрыкIохэми, гъогу-патрулым икъулыкъушIэхэми язекIуакIэ, азыфагу илъ зэфыщытыкIэр зынэсырэр хэти изэхэшIыкI къызихьыкIэ, Iофыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыгъэхэ хъущт.
Инспектор ныбжьыкIэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, афимыгъэгъушъущтхэм ащыщ ешъуагъэу автомобилыр зэрафэныр. ГухэкI нахь мышIэми, ешъуагъэу рулым кIэрысыр бэдэд. Сыд фэдэрэ хэбзэгъэуцугъэ агъэлъэшыгъэми, зыми щыщынэхэрэп, ащ пае къагъанэрэп.
Пшъэрылъхэр, гум къинэжьырэ хъугъэ-шIагъэхэр
Гъогу-патруль къулыкъум иинспекторхэм пшъэрылъэу яIэхэр зэхъокIыгъэ хъурэп. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэныр, ащ хэлажьэхэрэм ящыIэныгъэ ыкIи япсауныгъэ къэухъумэгъэнхэр анахь шъхьаIэхэм ащыщ. Авариехэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным фэIорышIэрэ Iофтхьабзэу зэхащэхэрэм инспекторхэр чанэу ахэлажьэх. Ахэр: «Ешъогъэ водителыр», «Щынэгъончъэ бгырыпх», «КIэлэцIыкIу тIысыпIэр», «Тонировка» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри. ЯIофшIэн шIуагъэ къытэу зэрэлъагъэкIотэщтым полицейскэхэр мыпшъыжьхэу ыуж итых. ЩыIэныгъэр лъэныкъуабэу зэхэт. Чэщи мафи гъогум къулыкъур щызыхьыхэрэм IэпыIэгъу ящыкIагъэу къяуалIэрэр бэ. Чыжьэу къикIыхэрэм, ащ дакIоу мыщ щыпсэухэрэми, ямашинэ къутагъэу е япсауныгъэ изытет къызэIыхьагъэу закъыфагъэзагъэу хэти IуагъэкIыжьырэп, амал зэриIэкIэ афэлъэкIыщтыр афашIэ.
ТигущыIэгъу ащ фэдэ гукъэкIыжьэу иIэр макIэп. Ау зэкIэми ягугъу къэпшIынэу хъурэп.
— Зы щысэ къышъуфэсхьын, — къеIуатэ Шъоджэ Азэмат. — Полицием истаршэ лейтенантэу Лафышъэ Салим скIыгъоу Мыекъуапэ идэкIыгъохэм ащыщ къулыкъур щытхьызэ, тыздэщыт чIыпIэм машинэр къыщыуцугъ, гуIэу хъулъфыгъэр къикIыгъ. Иунагъо игъусэу зыгорэм къикIыжьызэ, ишъхьэгъусэ иакъыл щыуагъ. Мы къалэм зэрэщымыгъуазэр къытиIуагъ ыкIи бзылъфыгъэр сымэджэщым нэдгъэсынэу къытэлъэIугъ. Адыгэ республикэ сымэджэщым бзылъфыгъэр тщагъэ, ищыкIэгъэ IэпыIэгъур рагъэгъотыгъ. Унагъор къытфэрэзагъ, ар зымыуасэ щыIэп.
Джащ фэдэу, гъогум къытехъухьэрэ тхьамыкIэгъуабэхэм апэу рихьылIэхэрэм инспекторхэр ащыщых.
— Гъогу хъугъэ-шIагъэм цIыфыр зыхэкIуадэкIэ къин дэд, — еIо Азэмат. — Ащ фэдэу тызэрихьылIэрэр макIэп, угу амыгъэузын плъэкIырэп. Мары бэмышIэу Мыекъуапэ урамэу Курганнэм пшъэшъэ ныбжьыкIэу щытыраутыгъэм идунай ыхъожьыгъ. Ятэ куозэ а чIыпIэм къызэрэIулъэдагъэр джы къызнэсыгъэм сыгу икIырэп.
Спортым ишIуагъэр
Шъоджэ Азэмат зэрилъытэрэмкIэ, хъулъфыгъэ пэпчъ, ар етIани хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ къулыкъухэм Iоф ащишIэ зыхъукIэ, ифизическэ ухьазырыныгъэ лъыплъэн ыкIи ыгъэпытэн фае. Ежь охътэ лые къызэрэфыхэкIэу къэчъыхьаным пылъ, яIофшIэнкIэ ар нахь къашъхьапэу щыт. Сыда пIомэ, къагъэуцурэ водителыбэхэм машинэр къагъанэшъ, зыкIаIэжьы. Ахэм алъежьэнхэ фаеу мэхъу.
Джащ фэдэу инспектор ныбжьыкIэр спорт обществэу «Динамэм» зэхищэрэ зэнэкъокъухэм зэкIэми автоинспекцием ыцIэкIэ ахэлажьэ, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэри къыфагъэшъуашэх.
Унагъор икъотэгъу
Азэматрэ ишъхьэгъусэу Анетэрэ пшъэшъищ зэдапIу: Милена, Лиана, Самира. Ахэр аныбжьыкIэ цIыкIух, анахьыжъым илъэси 10, анахьыкIэр мэзищ хъущт ныIэп.
— МэфэкI ыкIи зыгъэпсэфыгъо мафэхэм зэрэунагъоу тызэхэхьанэу бэрэ къыхэкIырэп, — къеIуатэ тигущыIэгъу. — КъулыкъушIэм къытефэрэ мафэм Iоф ышIэнэу щыт, ар уиунагъуи зэхебгъэшIыкIын фае. Сянэ-сятэхэр IэпыIэгъушIоу тиIэх, тызэхэсэу тызэдэпсэу. Сятэу Айтэч къылэжьыгъэ зыгъэпсэфыгъом щыс, сянэу Саныет щэ заводэу «Тамбовский» зыфиIорэм Iоф щешIэ. Арышъ, сызщимысым сисабыйхэр нанэ-татэхэм янэплъэгъу фабэ щыкIэхэрэп.
ТизэдэгущыIэгъу икIэухым Азэмат иIофшIэгъухэм, ветеранхэм ямэфэкI мафэ ипэгъокIэу къафэгушIуагъ. Псауныгъэ пытэ, кIуачIэрэ щэIагъэрэ яIэу, яунагъохэм адатхъэхэу, ядунай мамырэу псэунхэу ар къафэлъэIуагъ.
Iэшъынэ Сусан.