Апэрэ бзылъфыгъэ-космонавтыр
АР-м и Лъэпкъ музей сурэт къэгъэлъэгъонэу «Чайка». Первая среди звезд» зыфиIоу Валентина Терешковар космосым зыбыбыгъэр илъэс 60 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэр къыщызэIуахыгъ.
Мыщ фэдэ экспозицием игъэхьазырын икIэщакIох къэралыгъо корпорациеу «Роскосмосымрэ» космонавтикэм имузееу Москва дэтымрэ. Къэгъэлъэгъоным лъапсэ фэхъугъэ сурэттехыгъэхэм бзылъфыгъэ-космонавтым ищыIэныгъэ, иеджэкIагъэр, космическэ ухьазырныгъэу зэригъэгъотыгъэр ыкIи апэрэ урыс бзылъфыгъэу дунаимкIэ космонавт зэрэхъугъэр къыраIотыкIы.
Илъэс 60-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, мэкъуогъум и 16-м 1963-рэ илъэсым Валентина Терешковар космодромэу Байконур тебыбыкIи, космосым сыхьат 70-рэ такъикъ 40 ыкIи секундэ 48-рэ щигъэкIуагъ, а уахътэм къыкIоцI ЧIыгур гъогогъу 48-рэ къыбыбыхьагъ ыкIи мэкъуогъум и 19-м программэ гъэнэфагъэр ыгъэцэкIагъэу, апэрэу бзылъфыгъэ космонавтикэм гъогу къыфызэIуихыгъэу къэтIысыжьыгъ. МэфэкI къэгъэлъэгъоныр Урысыем итарихъ нэкIубгъоу космосым фэгъэхьыгъэр къызэIузыхырэу щыт. Мы мафэхэм зэфэдэкIэ Урысыем ыкIи ащ исубъектхэм сурэт къэгъэлъэгъоныр ащылэжьэщт. Москва къыщызэIуахыгъэм ежь ышъхьэкIэ Валентина Терешковар хэлэжьагъ, пшъэрылъ инэу апэрэ космонавтхэм апашъхьэ итыгъэр, цIыфыр космосым щыпсэун ыкIи щылэжьэн зэрилъэкIыщтыр къызэраушыхьатыгъэр, зэрагъэцэкIагъэр къыIуагъ.
Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей В. Терешковам ыцIэкIэ щызэхащэгъэ къэгъэлъэгъоныр пстэуми апэу къызфаIотагъэр Адыгеим къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэр ары. Музеим тарихъымкIэ иотдел инаучнэ IофышIэу Сергей Крикуновым, игушIуи игумэкIи зэхэтэу, ау дэгъоу къэгъэлъэгъоныр къызэхэхьагъэхэм къафыриIотыкIыгъ. Космическэ цIэу «Чайка» зыцIэгъэ Валентина Терешковам мы цIэм хэлъ дэхагъэр, лъэшыгъэр, псэемыблэжьныгъэр ыкIи бзылъфыгъэгъэ иныр кIигъэтхъэу, чIыгум пытагъэу къыхилъхьагъэр ошъогушхом — Космосым къыщышъхьапэжьыгъэу, лIыгъэ-Iушыгъэ хэлъэу ипшъэрылъ ин зэрэзэшIуихыгъэр, хэгъэгу тарихъышхом пытэу зэрэхэуцуагъэр экскурсоводым кIигъэтхъыгъ.
МэкъумэщышIэ-лэжьэкIо унагъом къихъухьэгъэ Валентинэ сыд фэдэрэ IофшIэни ыIи ыгуи якIоу, ошъокъат лъагэхэм ымакъэ къызэрахэIукIыгъэр — «Я — «Чайка». Как слышите? Прием…» ыIоу непэ къызнэсыгъэм цIыфхэм ащыгъупшэжьырэп. Ар дунаимкIэ апэрэ бзылъфыгъэ-космонавт хъугъэ, космонавтикэмкIэ тарихъым илIыхъужъныгъэкIэ хахъо фэзышIыгъ. Адыгеим исхэр ыкIи ихьакIэхэр мы къэгъэлъэгъоным еплъынхэ алъэкIыщт бэдзэогъум и 16-м нэс.
Мамырыкъо Нуриет.