АР-м и Лъэпкъ музей сурэт къэгъэлъэгъонэу «Чайка». Первая среди звезд» зыфиIоу Валентина Терешковар космосым зыбыбыгъэр илъэс 60 зэрэхъугъэм фэгъэхьы­гъэр къыщызэIуахыгъ.

Мыщ фэдэ экспозицием игъэхьазырын икIэщакIох къэралыгъо корпорациеу «Роскосмосымрэ» космонавтикэм имузееу Москва дэтымрэ. Къэгъэлъэгъоным лъапсэ фэхъугъэ сурэттехыгъэ­хэм бзылъфыгъэ-космонавтым ищыIэныгъэ, иеджэкIагъэр, космическэ ухьазырныгъэу зэригъэгъотыгъэр ыкIи апэрэ урыс бзылъфыгъэу дунаимкIэ космонавт зэ­рэхъугъэр къыраIотыкIы.

Илъэс 60-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, мэкъуогъум и 16-м 1963-рэ илъэсым Валентина Терешковар космодромэу Байконур тебыбыкIи, космосым сыхьат 70-рэ такъикъ 40 ыкIи секундэ 48-рэ щигъэ­кIуагъ, а уахътэм къыкIоцI ЧIыгур гъого­гъу 48-рэ къыбыбыхьагъ ыкIи мэкъу­огъум и 19-м программэ гъэнэфагъэр ыгъэцэ­кIагъэу, апэрэу бзылъфыгъэ космонавтикэм гъогу къыфызэIуихыгъэу къэтIысы­жьыгъ. МэфэкI къэгъэлъэгъоныр Урысы­ем итарихъ нэкIубгъоу космосым фэ­гъэхьыгъэр къызэIузыхырэу щыт. Мы мафэхэм зэфэдэкIэ Урысыем ыкIи ащ исубъектхэм сурэт къэгъэлъэгъоныр ащы­лэжьэщт. Москва къыщызэIуахыгъэм ежь ышъхьэкIэ Валентина Терешковар хэлэжьагъ, пшъэрылъ инэу апэрэ космонавтхэм апашъхьэ итыгъэр, цIыфыр космосым щыпсэун ыкIи щылэжьэн зэрилъэкIыщтыр къызэраушыхьатыгъэр, зэрагъэцэкIагъэр къыIуагъ.

Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей В. Терешковам ыцIэкIэ щызэхащэгъэ къэгъэлъэгъоныр пстэуми апэу къызфа­Iотагъэр Адыгеим къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэр ары. Музеим тарихъымкIэ иотдел инаучнэ IофышIэу Сергей Крикуновым, игушIуи игумэкIи зэхэтэу, ау дэгъоу къэгъэлъэгъоныр къы­зэхэхьагъэхэм къафыриIотыкIыгъ. Космическэ цIэу «Чайка» зыцIэгъэ Валентина Терешковам мы цIэм хэлъ дэхагъэр, лъэшыгъэр, псэемыблэжь­ныгъэр ыкIи бзылъфыгъэгъэ иныр кIигъэтхъэу, чIыгум пытагъэу къыхилъхьагъэр ошъогушхом — Космосым къыщы­шъхьапэжьыгъэу, лIыгъэ-Iушыгъэ хэ­лъэу ипшъэ­рылъ ин зэрэзэшIуихыгъэр, хэ­гъэгу та­рихъышхом пытэу зэрэхэуцуагъэр экскурсоводым кIигъэтхъыгъ.

МэкъумэщышIэ-лэжьэкIо унагъом къи­хъухьэгъэ Валентинэ сыд фэдэрэ Iоф­шIэни ыIи ыгуи якIоу, ошъокъат лъагэхэм ымакъэ къызэрахэIукIыгъэр — «Я — «Чайка». Как слышите? Прием…» ыIоу непэ къызнэсыгъэм цIыфхэм ащы­гъуп­шэжьырэп. Ар дунаимкIэ апэрэ бзылъфыгъэ-космонавт хъугъэ, космонавти­кэмкIэ тарихъым илIыхъужъны­гъэкIэ ха­хъо фэзышIыгъ. Адыгеим исхэр ыкIи ихьакIэхэр мы къэгъэлъэгъоным еплъынхэ алъэкIыщт бэдзэогъум и 16-м нэс.

Мамырыкъо Нуриет.