ПсышIопэ къэлэ сымэджэщэу N 1-м иврач шъхьаIэу Алексей Шевченкэм илъэ­сыбэрэ медицинэмрэ Шъачэ икъэлэ ЗэIукIэ идепутат IофшIэнрэ зэдихьыгъэх. Медицинэм ылъэныкъокIэ непэ зэшIокIэу яIэ хъугъэхэм ар къатегущыIагъ.

[caption id="attachment_135042" align="aligncenter" width="499"] Нэпсэу Шарет.[/caption]

Псауныгъэм икъэухъумэн епхыгъэ Iофыгъохэм ямызакъоу, нэмыкI лъэныкъуабэми ауж итын фаеу хъущтыгъ, ар джы IэнатIэу ыгъэцакIэрэм лъэ­шэу къыщышъхьэпэжьэу ежь елъытэ. Iоф мыухыжьэу иIэм щыIэныгъэм етIупщыгъэу къы­хе­гъахъо.

Специалистхэр зэримыкъухэрэм, анахьэу ныбжьы­кIэ­хэр, имызакъоу, учреждением псэуалъэу, оборудованиеу ищы­кIагъэр икъоу къегъэолIэгъэн фае. Джащ фэдэу къоджэ псэупIэхэм, адыгэ къуаджэхэу ШэхэкIэй, Тхьагъапшъэ, Нэ­жъыгу, Къэлэжъ ыкIи Хьаджыкъо ахэм ащыщых, адэт фельд­шер-­мамыку IэзэпIэ 12-мэ язе­гъэу­шъомбгъуни ипшъэрылъхэм ащыщ.

— Аужырэ илъэсхэм пащэхэм къоджэ псэупIэхэм анаIэ нахьыбэу къатет хъу­гъэ, — ­къы­кIигъэтхъыгъ Алексей Шев­ченкэм. — Къэлэдэсхэм сыдигъокIи яIоф нахь псынкI, медицинэ IэпыIэгъур чIыпIэу зыщыпсэухэрэм имыза­къоу, район гупчэми щызэрагъэгъотын амал яI. Къоджэ­дэс­хэм нахь къин алъэгъу. Фельдшер-мамыку IэзапIэхэр яIэх, ау район гупчэм кIонхэр Iофышхо мэхъу. Арэу щытми, медицинэ фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафыбэ къызIэкIагъэхьан амал зэряIэр алъыдгъэIэсыным сыдигъуи ты­пылъ. ЦIыф зэхахьэу, зэIукIэу ащызэхащэхэрэм ар къащытэIо. Къэлэ ыкIи район пащэхэм, хэ­бзэ къулыкъухэм, къоджэ псэу­пIэ администрациехэм, депутатхэм яIахьышхо къызэ­рэхалъхьэрэм, къызэрэддеIэ­хэрэм фэшI хэушъхьафыкIы- гъэу «тхьашъуегъэпсэу» ясIомэ сшIоигъу.

ИIофшIэгъухэм, медицинэм иветеранхэм, мы лъэныкъом зищыIэныгъэ езыпхыгъэ уна­гъохэм ягугъу къышIызэ, нэбгырэ пэпчъ осэ ин зэриIэм къыкIигъэтхъыгъ.

[caption id="attachment_135043" align="aligncenter" width="499"] Шъажъо Русет.[/caption]

…Илъэсыбэрэ къуаджэхэу Къэлэжъ, Шъоджэикъо ыкIи Хьа­джыкъо яврачыгъэу, шъхьэ­кIэфэшхо зыфашIэу, ягупсэу алъытэрэ Леонид Сониным ыцIэ къоджэ медицинэм рапхыгъ. Ащ ыныбжь илъэс 81-м нэсыгъ, ипсауныгъэ къызэрэщыкIагъэм фэшI IофшIэныр къыгъэтIылъы­жьыгъ, ау ащ пае къэмынэу медицинэм иIофышIэхэм ямэфэкIкIэ фэгушIох.

Свердловскэ медицинэ институтыр къэзыухыгъэ Леонид Сониным хирургэу Iоф ышIэнэу игъо ифагъэу 1975-рэ илъэсым Шъачэ къыдэфагъ. Ащ къыкIэлъыкIогъэ илъэс 40-р ПсышIуапэ икъэлэ сымэджэщэу N-у 1-м рипхыгъ. Ащ иврач шъхьэIагъ, къуаджэу Хьаджыкъо иучастковэ сымэджэщ итерапевтэуи Iоф ышIагъ.

Мы чIыпIэр къыпэблэгъэ дэ­дэ, игупсэ хъугъэ, егъэлъапIэ. ЛIэуж пчъагъэ ынэгу кIэкIыгъ, нэбгырабэмэ IэпыIэгъу афэ­хъугъ, лъагъо ыкIи гъогубэ ыубагъ. Нэбгырэ пэпчъ ыцIэ ешIэ, унагъохэр къызтекIыгъэхэр къыIотэн ылъэкIыщт.

2002-рэ илъэсым Леонид Иван ыкъом «Пшызэ шъолъыр медицинэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ цIэр къыфа­гъэшъошагъ, ащ нэмыкIэуи щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхы­лъыбэ къыратыгъ. Ау зэпстэумэ анахь лъапIэу ежь ылъытэрэр къоджэдэсэу илъэсыбэрэ зыфэ­лэжьагъэхэм шъхьэкIэфэныгъэу къыфашIырэр ары.

1981-рэ илъэсым Хьаджыкъо иучастковэ сымэджэщ специалист ныбжьыкIэу Iоф щишIэнэу къагъэкIогъагъ Нэпсэу Шарет. Джы ар IэпэIэсэныгъэшхо зиIэ медсестра, къоджэдэсхэм къызэраIорэмкIэ, сыдигъо еолIагъэ­хэми, IэпыIэгъу къафэхъу.

— Шарет нэшIо-гушIо зэпыт, чан, лъэшэу ынаIэ къыттет. ЫIэ­кIэ ышIэрэм имызакъоу, игущыIэ фабэкIи къытэIазэ, — ыIуагъ Хьаджыкъо дэс ана­хьыжъхэм ащыщэу КIакIыхъу Индрисэ. — Къоджэдэсхэм шIу алъэгъу, гукIэгъуныгъэу хэлъым, исэнэхьат пшъэрылъэу къыфигъэуцухэрэм зэрадэмыхырэм афэшI шъхьэкIэфэныгъэшхо фа­шIы. Коронавирусым дунаир зызэлъекIум, зэкIэ тимедицинэ IофышIэхэм афэдэу, Шарети къин хэтыгъ, ау зэрифэшъуашэм тетэу пстэури зэпичыгъ. Мафэ къэс лIыгъэу зэрихьагъэм пае тикъоджэгъухэмкIэ лъэшэу ты­фэраз.

[caption id="attachment_135044" align="aligncenter" width="538"] Валентина Коновалин­кэр.[/caption]

Нэпсэу Шарет ипшъашъэу Русети Шъачэ дэт медицинэ колледжыр къыухыгъэу, гъунэгъу къуаджэу Къэлэжъ ифельдшер­мамыку IэзапIэ илъэси 8 хъугъэшъ Iут. Ащ ыпэкIэ ПсышIуапэ исымэджэщ Iоф щишIагъ.

ПсэупIэу Марьино дэт фельдшер-мамыку IэзапIэм имед­сестрау Валентина Коновалин­кэр илъэс 30-м ехъукIэ узэкIэ­Iэбэжьмэ, 1990-рэ илъэсым, специалист ныбжьыкIэу Шъачэ къакIуи, ПсышIуапэ километрэ тIокI фэдизкIэ пэчыжьэ псэупIэм дэфагъ. Джащыгъум мышъэхэр зыхэсхэ мэз цунэ горэм къы­хэфагъэм фэдэу ащ къыщы­хъугъагъ, джы ар сыд фэдэ псэупIэкIи ыхъожьыщтэп, цIыфэу дэсхэри, псэукIэу дэлъыри шIу ылъэгъугъэх.

ЦIыкIу-цIыкIоу IэзапIэри зэтыригъэуцуагъ. Ащ къыпыт унэм ежьыри иунагъуи щэпсэухэти, иунэ, ищагу зэрэзэIихырэм къыщимыгъакIэу IофшIэпIэ чIыпIэри зэригъэфагъ. Мыщ имызакъоу, ар гъунэгъу къуаджэу Тхьагъапшъэ дэтыми щэлажьэ.

Илъэс 15-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Валентинэ чIыпIэ общественнэ зыгъэIорышIэжьыпIэм и Совет итхьаматэу къоджэдэсхэм зэ­да­штэу хадзыгъ. ЗыкIи ащкIэ кIэгъожьыгъэхэп. Рэзэныгъэ ыкIи щытхъу тхылъыбэу, нэ­пэеплъ шIухьафтынэу къыратыгъэхэм ар къаушыхьаты.

— IэзапIэм къакIохэрэм узэу яIэм имызакъоу, нэмыкIэу зыгъэгумэкIыхэрэри къысахьылIэх, — ыIуагъ Валентинэ. — Къуа­джэр цIыкIу, урамитIу ныIэп зэрэхъурэр, унэгъо 58-рэ, нэбгыри 100-м тIэкIу ехъу дэс, ФАП-рэ культурэм и Унэрэ дэтыр, ау Iофыгъуабэ дэлъ. Хэзыгъэ имыIэу зэкIэми ауж тит. Тэ зэрэтIоу мыхъоу къы­хэкIы, ау тынаIэ тетымыгъэтыгъэу зыпари къытэуалIэхэрэм къахэкIырэп.

Iоф зишIэрэ илъэсхэм чIыпIэ къин ифагъэу бэрэ къызэрэ­хэ­кIыгъэр къеIо, ау зыпарэкIи чIидзыжьынышъ, нахь зыщырэхьатыщтым, нахьыбэ къызщи­лэжьыщтым зигъэзэжьынэу ыгу къихьагъэп.

— СиIэзапIэ сыфэщагъ, — къыIуагъ ащ. — ЦIыфхэр дэ­гъоу сэшIэх, сашIэ, ащ мэхьа­нэшхо иI. IэпыIэгъу зищыкIагъэм узэрэдеIэшъущтыр, ипсау­ныгъэ, ары пакIошъ, ищыIэныгъэ о пIэ зэрилъыр зэхапшIэмэ, сыд хъугъэми, уисэнэхьат уфэшъыпкъэщт.

НЫБЭ Анзор.

Сурэтхэр: Ныбэ Анзор, Нэ­псэу Шарет.