Урысыем ит университетхэм 2023 — 2024-рэ илъэсхэм уачIэхьаным пае тхылъхэм яштэн мэкъуогъум и 20-м аублагъ. БлэкIыгъэ илъэсхэм ялъытыгъэмэ шапхъэу пылъхэр мыгъэ зэблахъугъэх.

Урысые гъэзетым къызэритырэмкIэ, мыгъэ апэрэу апшъэрэ еджэпIи 6-мэ пилотнэ проектым епхыгъэу яIофшIэн зэхащэщт. ЗэкIэмкIи 2023 — 2024-рэ илъэс еджэгъум бюджет чIыпIэ 626-рэ яIэщт. КъэIогъэн фае, шъолъырыкIэу Урысыем къыхэхьажьыгъэхэм арыт ап­шъэрэ еджапIэхэри ащ зэрахэтхэр. Мыхэм бюджет шIыкIэм тетэу нэбгырэ мин 36-рэ аштэн алъэкIыщт. Приемнэ кампаниер амыублэзэ Урысыем ивице-премьерэу Дмитрий Чернышенкэм университетхэр зэрэхьазырхэр ыуплъэкIугъэх.

— 2023-рэ илъэсым приемнэ комиссиехэм яIофшIэн лъэныкъуакIэхэр къыхэхьагъэх. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм ыкIи ахэм яунагъохэм арысхэм фэгъэ­кIотэнхэр яIэх. Инженер ыкIи къэбарлъыгъэIэс технологиехэм япхыгъэ специалистхэу джырэкIэ нахь ящыкIагъэхэр агъэхьазырынхэм фэшI бюджет чIыпIэ тедзэхэр дгъэ­нэфагъэх, — къыIуагъ Дмитрий Чернышенкэм.

«Информатика и вычислительная техника» зыфиIорэ лъэныкъом чIыпIэ 4300-рэ, «Электро и теплоэнергетика» зыфиIорэм 1200-рэ ыкIи «МашинэшIыным» чIыпIэ 1500-рэ фэдиз яIэ хъугъэ. БлэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу зэрэчIэхьащтхэ тхьапэхэр ежь-ежьырэу апшъэрэ еджапIэхэм зэрэрахьылIэрэм нэмыкIэу, почтэмкIэ, университетхэм ясайтхэмкIэ арагъэхьынхэ алъэкIыщт. Анахьэу къыхахырэр «Онлайн шIыкIэм тетэу апшъэрэ еджапIэм чIэхьэгъэныр» зыфиIорэ сервисыр ары. Ар гупсэф, охътэ лые текIуа­дэрэп. Ар пэшIорыгъэшъэу агъэхьазырыгъ, абитуриентхэм ятхьапэхэр псынкIэу ащ рагъэхьан амал яI.

Бюджет чIыпIэхэр зиIэ учреждениехэм ачIэхьанхэм пае тхылъхэр къызырахьы­лIэщт зыкI мафэ афагъэнэфагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, ыпэкIэ апшъэрэ еджапIэ пэпчъ ежь-ежьырэу пIалъэр ыгъэ­нафэщтыгъ. Джы бэдзэогъум и 20-м нахь мыпасэу, мы мазэм и 25-м шIомыкIэу, къэралыгъо ушэтынхэм язэфэхьысыжьхэмкIэ чIахьэхэрэм ятхылъхэр апшъэрэ еджапIэм рахьылIэнхэ фае.

ШышъхьэIум и 3-м къыщегъэжьагъэу и 9-м нэс чIэхьагъэхэр къэнэфэщтых, тедзэ мафэр шышъхьэIум и 29-м шIокIы хъущтэп.

Джы бюджетым ыкIи ыпкIэ зыхэлъ отделениехэм ачIахьэ зышIоигъохэм зэу лъэIу тхылъыр къатын алъэкIыщт. Лъэныкъо заулэ къыхахыгъэмэ, апэ нахь рагъэшъырэр агъэнэфэн фае.

ЫпэкIэ сэнэхьат е лъэныкъуи 10-мэ ятхылъхэр аратыщтыгъэмэ, ар нахь макIэ ашIыгъ, джы ар 5-м шIокIы хъущтэп. УФ-м шIэныгъэмкIэ ыкIи апшъэрэ гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, мыщ фэдэ шIыкIэм ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэр зыфэе сэнэхьатым икъы­хэхын нахь егупшысэщтых ыкIи зыфагъэхьазырыщт. Апшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм зэралъытэрэмкIэ, абитуриентыр зым чIэмыфэу, адрэм зигъэзэжьынэу тхылъхэр зитыкIэ, зэнэкъо­къур нахь ин мэхъу, нэмыкIхэр зэрэчIэфэщтхэм ехъырэхъышэх, къекIуалIэхэрэп.

УФ-м шIэныгъэмкIэ ыкIи апшъэрэ гъэсэныгъэмкIэ иминистрэу Валерий Фальковым къызэриIуагъэмкIэ, онлайн шIыкIэм тетэу апшъэрэ еджапIэм учIэхьаным епхыгъэ сервисым мы илъэсым университет 575-рэ ыкIи ахэм якъутэмэ 447-рэ хэхьагъ. Ар зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъ, ау джыри зэхъокIыныгъэхэр фэхъунхэ ылъэкIыщт.

ЗыкI къэралыгъо ушэтыным изэфэхьысыжьхэр мы мафэхэм къэнафэх. УрысыемкIэ балли 100 къизыхыгъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ, ащ дакIоу ушэтыныр зыфэмыукIочIыгъэхэр нахь макIэ хъугъэ. ХимиемкIэ гурыт баллыр 56,2-рэ, литературэмкIэ — 63,97-рэ, географиемкIэ — 54,6-рэ, урысыбзэмкIэ — 68,43-рэ, профильнэ хьисапымкIэ — 55,6-рэ. Шапхъэхэр аукъуагъэу ушэтынхэм нэбгырэ 618-рэ ачIагъэкIыгъ.

Зэрэхэгъэгу фэдэу Адыгеим иапшъэрэ еджапIэхэм яприемнэ комиссиехэми мэкъуогъум и 20-м IофшIэныр аублагъ. КъэIогъэн фае, блэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу ахэм ныбжьыкIэхэр бэу ачIэтхэп, аужырэ амалхэр къызыфагъэфедэхэзэ ятхьапэхэр онлайн шIыкIэм тетэу къезыгъэхьыхэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо.

Адыгэ къэралыгъо университетым иприемнэ комиссие пшъэдэкIыжь зыхьырэ исекретарэу Шэуджэн Саидэ къызэрэтиIуагъэмкIэ, мы илъэсым апшъэрэ еджапIэм чIэхьанымкIэ шапхъэу пылъхэр зэхъокIыгъэх. ЫпэкIэ лъэныкъуипшI къы­хахын фитыгъэхэмэ, джы 2-м къы­щегъэ­жьагъэу 5-м нэс ятхылъхэр зы­чIальхьанхэ алъэкIыщтыр. Къыхахырэ лъэныкъо пэпчъ анахьэу зычIахьэхэ ашIоигъор ыпэ рагъэшъын фае. Зэнэкъо­къум зыпхырыкIыхэкIэ, апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэм пае ядокументхэм яоригиналхэр шIокI имыIэу къыра­хьылIэнхэ фае. Мыгъэ апэрэу ахэм яштэн электоннэ чэзыум тетэу ашIыгъ, джащ фэдэу «зыкI шъхьаныгъупчъ» зыфиIорэ системэр, сервисэу «Онлайн шIыкIэм тетэу апшъэрэ еджапIэм чIэхьэгъэныр» зыфиIорэр агъэфедэх.

2023-рэ илъэсым бюджет чIыпIэ 1212-рэ яIэщт. Апшъэрэ гъэсэныгъэм ипрограммэхэмкIэ чIыпIэ 787-рэ, программэу бакалавриатым — 664-рэ, специалитетым — 10, магистратурэм — 112-рэ, аспирантурэм зы чIыпIэ къаратыщт.

Гурыт еджапIэр къэзыухыгъэхэм тхьапэхэр джы къырахьылIэнхэу аублэгъэ къодый, анахьэу къыхахыщтыр джыри къэшIэгъуай, ау блэкIыгъэ илъэсым ар ащ фэдизэу темыкIынэу агъэнафэ.

Гъэ­рекIо пштэмэ, «Юриспруденция» зыфи­Iорэм зы чIыпIэм нэбгырэ 18, «Психологием» нэбгырэ 11, «Управление в технических системах» зыфиIорэм нэб­гыри 10, «Журналистикэм» нэбгыри 10, «Реклама и связь с общественностью» зыфиIорэм нэбгыри 9 арытыгъ.

КъэIогъэн фае, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм ыкIи ахэм яунагъохэм федеральнэ фэгъэкIотэнэу яIэхэм дакIоу шъолъырыри IэпыIэгъу къазэрэфэхъурэр.

Анахь шъхьаIэр апшъэрэ еджапIэхэм ыпкIэ хэмылъэу ащеджэнхэ амал яIэ зэрэхъугъэр ары. Къэралыгъор яIэпыIэгъоу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэр ыкIи ахэм ясабыйхэр апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэмкIэ курсхэр акIунхэ алъэкIыщт. ЫпкIэ хэлъэу еджэ­хэрэр бюджет чIыпIэм кIожьынхэу фитыныгъэ къаратыгъ.

Джащ фэдэу дзэкIолIхэм ясабыйхэм ыпкIэ хэмылъэу лагерэу «Лань» зыфиIорэм зыщагъэпсэфын амал яI. Илъэс 17 нэс зыныбжьхэр ащ щызэрэугъоих.

Мы мафэхэм зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъу зыхьыхэрэм аратырэ ахъщэр зэблахъугъ. ЫпэкIэ сомэ мини 100 хъущтыгъэмэ, джы ар сомэ мини 150-м нагъэсыгъ.

ДЕЛЭКЪО Анет.