Урысыем ичIыпIакIэхэр къаухъумэхэзэ лIыхъужъныгъэрэ псэемы­блэжьныгъэрэ зезыхьэгъэ нэбгырэ пчъагъэхэу Урысые Федерацием икъэралыгъо тын лъапIэу Жуковым имедаль зыфагъэшъошагъэхэм ащыщ УФ-м и Лъэпкъ гвардие и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэ игуадзэу, полковникэу Эсрефов Назим Абдулфатах ыкъор.

[caption id="attachment_134867" align="aligncenter" width="800"] А. Лаутеншлегер.[/caption]

Къулыкъум къыфигъэуцугъэ пшъэрылъхэр дэгъоу зэригъэцакIэхэрэм пае нэмыкI тын лъапIэхэри ащ къылэжьыгъэх. Назим «Адыгэ макъэм» бэмышIэу ихьакIагъ, дзэ Iофым ылъэныкъокIэ къулыкъушIэм зыдиIыгъ гупшысэхэмкIэ къыддэгощагъ.

— Назим, гъэзетеджэ­хэми тэри нахь благъэу нэIуасэ тызэфэхъугъэе­мэ дэгъугъэ. Узщыщыр, узыфэгъэзэгъэ сэнэхьатыр къызэрэхэпхыгъэр, Адыгеим укъэкIонэу зэ­рэ­хъугъэр къытфэIуа­тэх.

— Дагъыстан сыкъыщыхъугъ, сыщеджагъ. Ащ икъэралыгъо университет сычIэсызэ, дзэ кафедрэу хэтыгъэр дэскIуи, запасым щыIэ лейтенантыцIэр сиIэу сыкъычIэкIыгъ. Нэужым къысаджэхи, Махачкала къулыкъур щысхьыгъ. Ащ ыуж Ма­хачкала дэтыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ разведывательнэ батальоным (Астрахань ахьыжьыгъ) сырагъэблэгъагъ. Сыдигъуи дзэ Iофыр сыгу рихьыщтыгъ, сы­фэягъ ащ сыхэтынэу. Теубытэгъэ пытэ сиIэу а батальоным сыкIуагъ ыкIи илъэси 6-рэ командирым игуадзэу Iоф сшIагъэ. ЕтIанэ бригадэм иштаб сагъэ­кIуагъ, ау тIэкIурэ ащ сыщы­Iагъэу дзэкIолIхэм сахэтэу Iоф сшIэныр сыгукIэ нахь къызэ­рэспэблагъэр къызгурыIуагъ. 2015-рэ илъэсым Лениным ыцIэ зыхьырэ дзэ Академиеу Москва дэтым сычIэхьагъ. Илъэси­тIу­рэ сызыщеджэм, Сыбыр шъо­­лъырым лъэпкъ гвардиемкIэ идзэхэм сагъэкIуагъ. Илъэси­тфым ехъурэ Сыбыр Iоф щысшIагъэу Адыгеим сыкъырагъэ­блэгъагъ. Лъэпкъ гвардием ишъолъыр ГъэIорышIапIэ ипащэ сыригуадз, дзэ-политикэ Iоф­шIэнымкIэ отделением сырипащ. Мыщ сыкъэкIожьыным бэрэ сегупшысагъэп, сыда пIо­мэ Къы­блэ шъолъырым сыкъы­щыхъугъ, ичIыопс идэхагъэ, шэн-зэхэтыкIэу цIыфхэм щы­зэфыряIэм сащыгъуаз, къыс­пэблагъэу щыт. ЧIыпIэ хъожьыным сесагъ, сэркIэ къин хэ­лъэп. Ау сыдэу щытми, уиунэ упэблагъэ зыхъукIэ, къулыкъури нахь къыпфэпсынкIэщт. Мэзэ заулэм Адыгеир шIу слъэгъугъэ, Мые­къуапэ къэлэ зэкIужь дах, къа­бзэ, цIыфэу щыпсэухэрэр нэгушIох.

— КъызэрэзгурыIуагъэмкIэ, илъэс 20-м ехъугъ къулыкъур чIыпIэ зэфэшъхьафхэм защыпхьырэр. А уахътэм къыкIоцI сыд фэдэ зэо зэпэуцужьхэм уахэлэжьагъ?

— Ары, 2002-м къыщегъэжьагъэу къулыкъур сэхьы. А уахътэм къыхиубытэгъэ зэо зэпэуцужьэу щыIагъэхэм зэкIэми сахэлэжьэнэу хъугъэ: Кавказым щыкIуагъэхэми, Сириеми, нэмыкIхэми. Мары джыри хэу­шъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъэжьагъэм къыщыубла­гъэу, икIыгъэ илъэсым мэзаем и 25-м, ащ сыкIуагъ. Киев лъэ­ныкъомкIэ апэ сыщыIагъ, нэ­ужым дзэхэр куп-купэу загощы­хэм, Харьков хэкум сыгъэзагъэ хъугъэ, ащ къыкIэлъыкIуагъ Луганскэ Народнэ Республикэр. Мы уахътэм Лъэпкъ гвардием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм Запорожскэ хэкум пшъэрылъ- хэр щегъэцакIэх. Ащи сыкIонэу игъо сифагъ.

— Лъэпкъ гвардейцэхэм сыд фэдэ пшъэрылъха ащ щагъэцакIэхэрэр? Сыд еплъыкIэ фыряIэу кIохэра?

— Тэ къытфагъэуцурэ пшъэ­рылъхэр зэрэдгъэцэкIэщтхэм тыпылъ. Анахь шъхьаIэхэр — общественнэ рэхьатныгъэр, псэолъэ гъэнэфагъэхэр, блэ­кIыпIэ пунктхэр, IэнатIэ зиIэхэр къэтыухъумэнхэр. Джащ фэдэу пыим иуIэшыгъэ куп зэхэу­гъоягъэхэм а чIыпIэхэм шъхьафитэу къащакIухьан амылъэкIыным тынаIэ тет.

Мы структурэм ущылэжьэныр мыпсынкIэми, къулыкъушIэ пэпчъ ар къыхихыным лъэпсэ гъэнэфагъэ иIэу щыт. Ащ зищыIэныгъэ езыпхырэ пэпчъ ихэгъэгу къыухъумэным ренэу фэхьазырын, ащкIэ ренэу щы­сэтехыпIэн фае. Тикъулыкъу джары зэрэщытыр, Iашэр пштэу, пшъэрылъэу къыпфагъэуцугъэр бгъэцакIэ хъумэ, къыбгурыIонэу щыт уапэ къикIын ылъэкIыщтыр, ащ дакIоу психологическэу уфэхьазырын фае. Джа зэкIэри тикъулыкъушIэхэм яIэу­бытыпIэу, теубытагъэ хэлъэу зи­чэзыу къэсырэр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием макIо. ТекIоныгъэр къызэрэдэтхыщтым ахэм пытэу яцыхьэ телъ. Ар къэблэгъэным пае тэ тфэлъэ­кIыщтыр зэкIэ тшIэщт.

«ТекIоныгъэр къызэрэдэтхыщтым тидзэ­кIолI­хэм пытэу яцыхьэ телъ. Ар къэблэгъэным пае тэ тфэлъэ­кIыщтыр зэкIэ тшIэ­щт».

— Назим, адэ дзэ операцием епхыгъэу шъуиIоф­шIэн зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэха?

— Мыбэми, фэхъугъ. Физическэ ухьазырыныгъэм ылъэныкъокIэ тикъулыкъушIэхэр зэ­тегъэпсыхьагъэх нахь мы­шIэми, тыздакIорэм опыт бэлахьэу щыдгъотыгъэм диштэу екIолIакIэхэр нэмыкIэу къыхэтэхых. Джащ фэдэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ техникэм, уIэшын лъэныкъом зэхъокIыныгъэхэр афэтшIыгъэх. Зэпымыоу тишIэныгъэхэм ахэтэгъахъо.

— Урысыем и Лъэпкъ гвардие къулыкъур щызыхьыхэрэр сыд фэдэ шэнхэмкIэ къахэщынхэу щыта?

— ЩыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми Iоф ащызышIэхэрэм афэдэу мыхэри зэфэшъхьафых. Ау анахь шъхьаIэу къыхэзгъэщырэр щыIэныгъэмкIэ щынагъоу щыт чIыпIэ ифэнхэ зэра­лъэкIыщтым физическэу ыкIи психологическэу фэхьазырынхэр ары. Ащ фэмыхьазырыр бэрэ мыщ хэтырэп. Анахь шэн шъхьа­Iэхэр — цIыфыгъэр, зэфагъэр ыкIи ныбджэгъуныгъэ зэфыщытыкIэр. ТиIофшIэн къин, арышъ, кIуачIэу пхэлъым имызакъоу, пхъэшагъэр, лIыблэнагъэр уиIэу­бытыпIэнхэу щыт.

— «Хэгъэгум иухъумакIу» ыкIи «Патриот» зыфиIорэ гущыIэхэм ямэ­хьанэ чыжьэу къыщежьэ ыкIи лъэхъан пстэуми адиштэу зэ­хъокIызэ тыкъырэкIо. О сыдэущтэу а гущыIэ­хэр къыбгурыIохэра?

— Мыхэм ямэхьанэ къызэ­рыкIоп. ЗэкIэми ахэм еплъыкIэ гъэнэфагъэ афыряI. Апэрэ гущыIэм имэхьанэу сэ слъытэрэр цIыфыр къэзыуцухьэрэ игупсэ пстэури — иунагъуи, иныбджэгъуи, игъунэгъуи, ихэгъэгуи, ичIыгуи — зэрэфэ­лъэкIэу къыухъумэнхэу щыт. «Хэ­гъэгум иухъумакIор» къулы­къушIэ закъохэр арэп, тыдрэ IофшIапIи аIутхэм яIофшIэнкIэ ар агъэцакIэ.

«Патриотыр» къызэрэзгуры­Iорэр — къин ухэтэу е IэшIэхэу, баеу е тхьамыкIэу узэрэщыIэм ямылъытыгъэу уи Хэгъэгу къэу­ухъумэным уфэхьазырыныр ары. ЗыщищыкIагъэм уи Родинэ ищынэгъончъагъэ къэбгъэгъунэн фае.

Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ти­дзэкIолIхэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм лIыхъужъныгъэ зэрахьэзэ зэри­фэшъуашэу япшъэрылъ лъапIэ зэрагъэцакIэрэр. Хэгъэгум ыпа­шъхьэ гущыIэ пытэу щатыгъэр къагъэшъыпкъэжьызэ, псэемыблэжьэу къулыкъур ахьы. НепэкIэ заом хэлэжьэрэ пстэури лIыхъужъ шъыпкъэу, патриотэу плъытэн плъэкIыщт.

— Назим, медалэу къыпфагъэшъошагъэр сыда оркIэ?

— Мыр уасэ зыфашIырэ къэралыгъо тын лъапIэхэм ащыщ. СэркIэ ащ мэхьанэшхо иI. АпэрэмкIэ, илъэс пчъагъэм сшIэгъэ IофшIэным ар ыуас. Мафэ къэс бгъэцэкIэрэ Iофым гу къылъатэу, осэшIу къызыфашIыкIэ, пшIагъэр зэрэмы­хьаулыер къыбгурэIо, джыри тапэкIэ гъэхъагъэхэр пшIынхэмкIэ кIуачIэ къыуеты. ЯтIонэрэмкIэ, ар сикIэлэ­цIыкIухэмкIэ щысэтехыпIэнэу, рыгушхонхэу сэлъытэ. Сишъхьэгъусэу Зимаретрэ сэррэ пшъа­шъэрэ кIалэрэ зэдэтэпIу. Сабинэ силъагъо къыхихыгъэп, ар медицинэ Академием щеджэ нахь мышIэми, сикIалэу Абдулфатах сыщэгугъы дзэ Iофым зыфигъэзэнэу. Джыри ар я 6-рэ класс ныIэп зэрыхьагъэр, ау сэщ фэдэ хъунэу зэрэфаер къеIо.

— Уахътэ къыхэбгъэкIи гущыIэгъу укъызэрэтфэ­хъугъэмкIэ тхьауе­гъэпсэу.

Iэшъынэ Сусан.