Кощхьэблэ районым мэкъу-мэщым сыдигъуи гъэхъэгъэшIухэр щашIых, анахь лэжьыгъэ бэгъуагъэ къэзыхьыжьхэрэм ясатырэ хэтых. Джащ фэдэу къэралыгъо IэпыIэгъури чанэу мы районым щагъэфедэ.

[caption id="attachment_134787" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption] Мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэу Бзэджэжъыкъо Азэмат Кощхьаблэ щигъэлажьэрэм бэмышIэу тыщыIагъ. Къэралыгъо IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ миллионищ зыосэ тракторэу МТЗ-80-р фермерым зэригъэгъотыгъ, ащ щыщэу миллионитIур хабзэм къыфитIупщыгъ, миллионыр ежь хигъэхъуагъ. Ащ нэмыкIэу лэ­жьыгъэхэр зэрапхъырэу ыщэфыгъэм ыуасэ ызыныкъо субсидиеу къыратыжьыгъ. ТыздэкIогъэ хъызмэтыр зэте­гъэпсыхьагъ, уцкъэшхъо дахэкIэ къэухъурэигъ, чъыг зэмылIэужыгъохэр дэгъэтIысхьагъэх. Дахэу, къабзэу, чIыопсым идэхагъэ щызэхапшIэу щыт. Азэматрэ ятэу Муратрэ нэгушIоу къытпэгъокIыгъэх. ГущыIэныр етымыгъажьэзэ зыщылэжьэхэрэ чIыпIэр, техникэу зэрагъэгъоты­гъэхэр къытагъэлъэгъугъ. Мэкъу­мэщ Iоф зэфэшъхьафхэр чанэу зэрэзэшIуахыхэрэр, яунагъокIэ зэрэзэдеIэжьхэрэр нэрылъэгъу къытфэхъугъ. ЫпэрапшIэу мэл­хэр зыдэтым текIолIагъ. Пхъэм хэшIыкIыгъэу зыщышхэщтхэр гъэпсыгъэ, ащ къыпэIулъ чIыгур къэшIыхьагъэу, къабзэу аIыгъ. Ащ нэмыкIэу тхьакIумкIыхьэхэр ахъух, чэтхэм къачъыхьэу дэтых. Бэрэ умылъэгъун быгъу лъэпкъэу лышхъо зыпыхъорэм фэди дэтэу къэтлъэгъугъ. — Къуаджэм удэс зыхъукIэ, мэкъу-мэщым уфэгъэзэгъэн фае, — еIо Азэмат. — ЧIыгум сыфэщагъэу сыкъэтэджыгъ. Пшызэ къэралыгъо технологическэ университетыр къызысэухым, дэгъэшI заводэу «Мамрыкъом» сыщылэжьэнэу езгъэжьэгъагъ. Нэужым сэ сшъхьэкIэ зыгорэ сшIэ сшIоигъо хъугъэ ыкIи зэзгъэгъотыгъэ сэнэхьатыр къызфэзгъэфедэзэ хьаджыгъэ къыдэзгъэкIынэу сыублагъ. Мы чIыпIэу шъулъэгъурэр шъоф нэкIэу къысати, гъогухэр тшIыгъэх, нэфынэр къетщэлIагъ, шъхьалыр зычIэтыщт псэуалъэр дгъэуцугъэ ыкIи коцыр тщэфызэ хьаджыгъэ къыдэдгъэкIэу едгъэжьагъ. ТиIофхэр дэгъоу кIэкIыщтыгъэх, ау илъэс заулэ тешIагъэу хьаджыгъэр ащ фэдизэу IумыкIыжьы зэхъум, хьа­лыгъу дгъажъэу тыублагъ. Кощхьэблэ унэгъо хьалыгъур непэ Мыекъуапи щызэлъашIэ, иIэшIугъэ тэри тыушэтыгъэ, нэ­мыкIхэм афэмыдэу ащ зи къемыхъулIэу мэфэ заулэрэ щэлъы. Тинахьыжъхэм агъажъэщтыгъэ хьалыгъур угу къегъэкIыжьы. — Бэрэ темыгупшысэу тя­нэжъхэм зэрашIыщтыгъэ технологиер къызфэдгъэфедэзэ, хьалыгъур дгъажъэу едгъэжьагъ. ТиIоф псынкIэ зэрэхъущтыр арэп тызпылъыр, шапхъэхэм адиштэу, IэшIоу типродукцие къызэрэдэдгъэкIыщтыр ары. ХмелькIэ зэрэтшIырэм пае хьа­лыгъум игъэжъэн сыхьат 11 ехьы. Хмелыр тэ къэтэугъои, тэгъэгъу ыкIи дзыо цIыкIухэм арылъэу чъыIэтагъэм щытIыгъ, нахьыбэрэ щылъ къэс нахь дэгъу, — еIо тигущыIэгъу. Район администрацием ишIуа­гъэкIэ, къинэу кIэлэ ныбжьыкIэм ылъэгъурэр зэхашIыкIи, къуаджэм игупчэ пэблагъэу чIыпIэ къыратыгъагъ. Ащ хьалыгъу зыщигъэжъэщтымрэ тучанрэ тыришIыхьагъэу непэрэ мафэм егъэлажьэ. — ШIэхэу къэхъурэ хьалыгъу­хэм ялъытыгъэмэ, тихьалыгъу псауныгъэм иягъэ къекIырэп, мыхъун зи хатлъхьэрэп. Коцэу Iутхыжьырэр зэкIэ тэгъэтIылъы. Ар щэгъогогъо тэгъэкъабзэ, коцым щымыщ хэмылъ зыхъукIэ, хьэцIэ-пIацIэхэр хидзэхэрэп, дэгъоу щэлъы, хьалыгъуми идэгъугъэ хегъахъо, — еIо Азэмат. Хьалыгъу зыгъажъэхэрэр нэбгыритIу мэхъух, зызэбла­хъузэ Iоф ашIэ, IэкIэ апшэ, сыда пIомэ джащыгъум тхьацум идэ­гъугъэ нахь къызэтенэ. Хьалыгъур агъэжъэныр пчэдыжьым жьэу аублэ, мафэм гурытымкIэ 300 фэдиз агъажъэ, мэфэкIхэм е цIыфхэр фаехэу зыхъукIэ, пчъагъэр 400-м нагъэсы. Джыри ащ хигъэхъон амал иI, ау иIугъэкIынкIэ къиныгъохэм ахэфэным тещыныхьэ. [caption id="attachment_134792" align="aligncenter" width="800"] А. Iэшъын.[/caption] Хьалыгъу ыгъэжъэныр зы­ригъэжьагъэм охътабэ темышIэу коцэу ыхьаджыщтыр гъотыгъуае хъугъэ, макIэу къыращэнэу фэягъэхэп. Ащ дэжьым чIыгулэжьыным ыуж ихьагъ. Апэ зэригъэгъотыгъагъэр гектарипшI, непэрэ мафэм гектар 80-м нигъэсыгъ. Анахьыбэм коц къы­щегъэкIы, севооборотым елъытыгъэу тыгъэгъазэкIэ зэблехъу. Мыгъэ тыгъэгъаз ышIагъэр, лэ­жьыгъэм язытет уигъэрэзэнэу зэрэщытыр, ищыкIагъэр зэкIэ зэрэригъэгъотырэр фермерым къытиIуагъ. Бзэджэжъыкъохэм яунагъо зэгурыIожьэу, зым къыIэпы­зы­рэр адрэм къыштэжьызэ мэ­псэух. Ятэу Мурат, ышэу Заур, яшъхьэгъусэхэр, якIалэхэр зэготхэу зэдэлажьэх.Мосэ, Азэмат ыкъо, ятэ иIэ­пыIэгъоу, непэрэ ныбжьыкIэ нэшIошIхэм афэмыдэу, зыфэбгъэзэрэ Iофыр зэригъэцакIэ- рэр къыхэщэу щагум дэтыгъ. Мурат илъэс пчъагъэм зоотехникэу колхоз зэфэшъхьафхэм Iоф ащишIагъ, нэужым Кощ­хьэблэ районым мэкъу-мэщымкIэ игъэ­IорышIапIэ изоотехник шъхьаIэу лэжьагъэ. ЩыIэны­гъэм къыфихьыгъэ шIэныгъэмкIэ икIалэхэм адэгуащэ, гъогу занкIэ тыригъэхьагъэхэу, ахэм ахэтэу ягъэхъагъэхэм арэгу­шхозэ адэлажьэ. — ЧIыгум хэзгъэхъонэу сы­фаеп, непэрэ мафэм дэгъоу тыфырекъу, тикIалэхэр ары анахьэу пылъхэр, нахьыбэ зы­пшIыкIэ, икъу фэдизэу удэлэжьэныр, уешIушIэныр нахь къин, нэмыкI Iофхэр дэпшIэнхэ плъэкIыщтэп, — еIо Азэмат. КIэлэ лэжьакIор ыпэкIэ зэ­рэлъыкIотэщтым пылъ. Ежь­-ежьырэу проектыр зэхигъэуцуи, хьалыгъу зыщигъэжъэщт псэо­лъэ зэтегъэпсыхьагъэ ышIыгъ, гъэстыныпхъэр къырищэлIагъ. Хьаджыгъэм хэшIыкIыгъэ нэмыкI гъомылапхъэхэр тапэкIэ ыгъэжъэнхэ мурад иI. Хабзэм ишIуагъэ къызэрякIырэр тигущыIэгъу къытиIуагъ. Непэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэм арыраз, ау ахэм къащыуцун гухэлъ иIэп. Хьалыгъу шIуцIэм игъэжъэн фежьэнэу егъэнафэ. ГухэлъышIоу яунагъокIэ яIэхэр къадэхъунхэу тафэлъаIо. ДЕЛЭКЪО Анет.