«Неущрэ мафэм ибилет» зыфиIорэ проектыр Адыгэ Республикэм щатIупщыгъ, ар лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» хэхьэрэ федеральнэ проектэу «Сабый пэпчъ гъэхъагъэ ышIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъ. 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм проектыр щагъэцакIэ.

Я 6 — 11-рэ классхэм арыс кIэлэеджа­кIохэм сэнэхьатэу зыфэныкъохэм на­хьыжьэу ащызгъэгъозэхэрэ системэр арахьылIэ, джыри еджапIэм зэрэчIэсхэу сэнэхьатэу къыхахыщтым ахэр егупшысэн­хэм фэшI.

«Неущрэ мафэм ибилет» зыфиIорэ проектым федеральнэ операторэу 2023-рэ илъэсым фашIыгъэр гуманитарнэ проектхэмкIэ Фондэу Москва щыIэр ары.

Шъолъыр операторэу иIэр Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэ тедзэ кIэлэцIыкIухэм ягъэгъотыгъэнымкIэ и Гупч.

Проектым ишIуагъэкIэ кIэлэеджакIомэ ыпкIэ хэмылъэу сэнэхьатхэм нэIуасэ зэфашIын ыкIи заушэтын алъэкIы.

Пшъэрылъыр — кIэлэеджакIоу я 6 — 11-рэ классхэм арысхэм IэпыIэгъу мы лъэныкъомкIэ афэхъугъэныр ары.

Проектэу «Неущрэ мафэм ибилет» иэкспертхэмрэ компаниеу «Профилум» зыфиIорэм иIофышIэхэмрэ зэрагъэунэфы­гъэмкIэ, я 6 — 11-рэ классхэм аще­джэхэрэм, сэнэхьатэу къыхахыщтым елъы­тыгъэу, шIэныгъэу зэрагъэгъотын фа­ер зыфэдэр къагурэIо. Я 10 — 11-рэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм япроцент 61-м сэнэхьатэу зыфеджэщтхэр къыхахыгъах.

Я 6 — 11-рэ классхэм арыс кIэлэ­еджэкIо мини 196,5-мэ сэнэхьат 400 фэдизэу зигугъу афашIыгъэмэ ащыщэу анахьэу ежьхэм къыхахыгъэхэр: Backend- зэхэгъэуцуакIу; графическэ дизайнер; программист; сурэтышI; Data scientist; пщэрыхьакIу; актер е актрис; щыгъыным идизайнер; спортсмен; DevOps-инженер; психолог; архитектор; косметолог; Frontend-зэхэгъэуцуакIу.

Къыхэгъэщы­гъэн фае, я 6 — 7-рэ классхэм арысхэм нахьыбэрэмкIэ культурэм ыкIи искусствэм япхыгъэ сэнэхьатхэр ары къыхахыхэрэр. Ау я 8 — 11-рэ классхэм занэсыхэкIэ, инженернэ Iофхэм, технологиякIэхэм, техническэ шIэныгъэхэм нахь зафакъудыижьы.

КIэлэеджэкIо мин 20-мэ къыхахыгъэ сэнэхьатхэм зэрафэшъыпкъэхэр зауплъэ­кIум, я 9-рэ классыр къэзыухыхэу колледжхэм ачIахьэхэрэм янахьыбэм ыкIи я 11-рэ классхэр къэзыухыгъэхэу апшъэ­рэ еджапIэхэм ащеджэн гухэлъ зиIэхэм къаIуагъ зыфеджэнхэу къыхахыгъэ сэнэ­хьатым зэрэфэшъыпкъэхэр, ящыIэныгъэ рапхыпэн гухэлъ зэряIэр. КIэлэеджэкIо мин 24,2-мэ гъэсэныгъэ икъоу алъы­тэрэмкIэ зяупчIыхэм, ахэм япроцент 34-мэ бакалавриатыр арэу алъытагъ, процент 21-м магистратурэр къыхахыгъ. Апшъэрэ гъэсэныгъэр къэзыушыхьатырэ дипломитIу ыкIи нахьыбэ цIыфым иIэн фаеу зылъытагъэр процент 15, проценти 9-м аспирантурэмрэ шIэныгъэлэжь Iофымрэ къыхахыгъ.

«Неущрэ мафэм ибилет» зыфиIорэ проектым икIэуххэр зызэфэтхьысыжьырэм къэлъагъо сэнэхьатым икъыхэхынкIэ ныбжьыкIэмэ яекIолIакIэ гъэ къэс зэрэзэхъокIырэр. Я 6 — 7-рэ классхэм арысхэмкIэ ар нахь къэнафэ. Нахьыжьэу сэнэхьатыр къызэрэхахырэм ишIуагъэкIэ я 10 — 11-рэ классхэм занэсхэкIэ процент 60-м лъыкIахьэу япшъэрылъ гъэнэфэгъэ шъыпкъэ мэхъу, ящыIэныгъэ гъогу зэрагъэпсыщт шIыкIэм ехъырэхъы­шэжьхэрэп. Адрэ процент 40-у къэнагъэми тадэлажьэ, отраслэ зэфэшъхьаф­хэм анаIэ атырадзэным фэшI методикэ хэхыгъэхэр тэгъэфедэх», — къыIотагъ гуманитарнэ проектхэмкIэ Фондым и ГъэIорышIапIэ ипащэу Иван Есиным.

КIэлэеджакIохэм къыхахыщт сэнэхьатхэм нахь благъэу нэIуасэ афэшIыгъэнхэмкIэ шIыкIэ зэфэшъхьафхэр экспертмэ агъэфедэх. КIэлэеджэкIо мин 615,3-у я 6 — 11-рэ классхэм арысхэм сэнэхьатхэм нэIуасэ афэшIыгъэнхэмкIэ шIыкIэ 16 апагъохыгъ. Апэрэ чIыпIэм иуцуагъэр IофшIапIэхэм япащэхэм зэIукIэгъухэр адашIынхэр ары (мас­тер-классхэр, сэнэхьатым рылажьэрэмэ адэгущыIэнхэр, IофшIапIэм зыщаплъы­хьаныр, практикэ щахьыныр) — процент 32-рэ ащ фэдэр къыхэзыхыгъэр. ЯтIо­нэрэ чIыпIэм ит ИнтернетымкIэ, социальнэ нэкIубгъохэм ыкIи блогерхэм къатырэмкIэ къэбарым зыщагъэгъозэныр зы­шIоIэрыфэгъухэр — ахэр процент 25-рэ. Процент 24-мэ къыхахыгъэх кружокхэр, секциехэр, курсхэр, гъэсэныгъэ тедзэ зыщызэрагъэгъотырэ организациехэр.

«Анахь пшъэрылъ шъхьаIэр — ар кIэлэеджакIомэ акъыл хэлъэу ясэнэхьатыщтыр къыхахыным къыфэщэгъэнхэр ары. НыбжьыкIэм неущ исэнэхьатыщтыр къыхихыгъахэу, ащ рылэжьэшъунэу ышIошъ хъугъапэми, лъэныкъохэр зэкIэ къыдимылъытэгъэнхэ ылъэкIыщт. Джащ пае ахэм IэпыIэгъу тафэхъу, яамал къыхьыщтыри къымыхьыщтыри зэхафышъунымкIэ, ащ елъытыгъэу яшIэныгъи зэрэхагъэхъон фаер агурытэгъаIо. Бэрэ къыхэкIы сэнаущыгъэу ахэлъыр зыдамышIэжьэу, ащ нэужым зыкъызэIуа­хыжьэу», — къеIуатэ «Профилум» зыфиIорэ уплъэкIунхэм апылъ ГъэIорышIапIэм ипащэу Виталий Алтухиным.

Проектым кIэлэеджакIохэм афэдэу ны-тыхэри къыхэлэжьэнхэ амал яI. Ащ пае зыщябгъэтхын фае сайтэу bvbinto.ru.