Заповедникым хэс мышъэ пчъагъэр къалъытэ
Къэралыгъо инспекторхэр, шIэныгъэлэжьхэр, гуфакIохэр, зэкIэмкIи заповедникым иIофышIэ нэбгырэ 50 мышъэхэм якъэлъытэн фежьагъэх.
[caption id="attachment_134616" align="aligncenter" width="800"] Кавказскэ заповедникым ихъарзынэщ.[/caption]
Мышъэу Кавказ заповедникым къыщекIокIырэр зыфэдизыр гъэ къэс загъэунэфырэр жъоныгъуакIэм ыкIэхэм адэжь е мэкъуогъу мазэм иапэрэ мафэхэр ары. А уахътэр ары мышъэхэр альпийскэ хъупIэхэм къызатехьэхэрэр, джащыгъум ахэр лъэгъупхъэ мэхъух, къэплъытэнхэкIи нахь Iэрыфэгъу. Мыгъэ лъытэныр зырагъэжьагъэр мэкъуогъум и 13-р ары.
Мышъэхэм якъэлъытэн нахь Iэрыфэгъу хъуным фэшI заповедникым ишъолъыр Iахь 22-у зэтыраутыгъ. IофшIэныр къэзыгъэхьылъэрэр заповедникым ишъолъыр зэрэин закъор арэп, къушъхьэлъэ чIыпIэу зэрэщытыр, ащ мышъэхэр хэлъэгъукIыгъуаехэу зэрэхъурэр ары. Ом изытети бэ елъытыгъэр.
БлэкIыгъэ илъэсхэм уплъэкIунэу ашIыгъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, къаухъумэрэ шъолъырым мышъэ 350 — 450-м нэс хэс. КъэбарыкIэу непэ аугъоирэмэ къагъэлъэгъощт мы псэушъхьэ лъэпкъым чIыналъэм зэрэщыхахъорэр.
Iахь 22-у зигугъу къэтшIыгъэм инахьыбэр къызщыкIухьэгъое ыкIи зыпхырыкIыгъое чIыпIэхэм аубыты. Пшъэрылъыр гъэцэкIэгъэным пае километрэ пшIы пчъагъэ лъэсэу е шымэ уатесэу къэпкIухьан фаеу мэхъу. Нэплъэгъум къызэрэридзэрэм елъытыгъэу е оптикэр агъэфедэзэ мышъэ пчъагъэр къалъытэ, джащ фэдэу псэушъхьэ лъэгухэр агъэнафэх, ахэм яинагъэ ашы. Къэбарэу къаугъоирэр зэкIэ дневникым датхэ, ар купым идокумент шъхьаIэу щыт. Iофтхьабзэр зырагъэкIокIырэ ужым дневникмэ адэт къэбархэр зэфахьысыжьых.
Мышъэмэ япчъагъэ тхыгъэныр апэрэ пшъэрылъэу Кавказ заповедникым иIэхэм ащыщ. Мэкъуогъу мазэм ыкIэхэм адэжь къушъхьэ пчэнхэм ялъытэн рагъэжьэщт, шышъхьэIум домбайхэм афежьэщтых, бжыхьэм шъыхьэхэр къалъытэщтых.
Къыхэгъэщыгъэн фае, псэушъхьэ Iэлхэм ялъытэн епхыгъэ Iофтхьабзэхэр мы заповедникым зыщырагъэкIокIыхэрэр илъэси 100 хъугъэ, апэрэхэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 20-рэ илъэсхэм атхыгъагъэх.
Кавказ къушъхьэхэм ахэс мышъэ чIапцIэр зыфэдэр:
Темыр-КъохьэпIэ Кавказым ихьэкIэ-къокIэ цунтхъэкIошху. Камчаткэм щыIэ мышъэмэ ялъытыгъэмэ, кавказскэр инэп — гурытымкIэ килограмми 120-рэ къыщэчырэр, ау килограмм 250-м нэс къэзыщэчыхэрэми уарехьылIэ.
Мышъэхэр кощырэ псэушъхьэх. Илъэсым иуахътэ елъытыгъэу ахэр заповедникым къыдэхьэх ыкIи дэкIыжьых, къыголъ шъолъырхэм ахэхьажьых. Арэущтэу щыт нахь мышIэми, ахэм япчъагъэ лъытагъэзэ шIыгъэн фае, ахахъомэ е ахэкIымэ ащ нэмыкI шIыкIэкIэ зэбгъэшIэшъущтэп. Непэрэ мафэр пштэмэ, ахэм япчъагъэ хэмыхъуагъэмэ, хэкIыгъэп.
Сурэтхэр ыкIи видео зэфэшъхьафхэр: Кавказскэ заповедникым ихъарзынэщ https://disk.yandex.ru/d/LhueYGrXkIHgAg https://disk.yandex.ru/d/POA0Var2QT6SKQ https://disk.yandex.ru/d/fJOwVEkFlaIcUw https://disk.yandex.ru/d/cgs5dIoOytUo-w