Шапсыгъэ къоджэ цIыкIоу Пэнэхэс ищыIакIэ сыд фэдэрэ лъэхъани гъэшIэгъоныгъ. Мэкъу-мэщым, гъэсэныгъэм, медицинэм, социальнэ, культурнэ ыкIи спортивнэ лъэныкъохэм мыщ щыпсэухэрэм гъэхъа­гъэхэр щашIыхэзэ къырыкIуагъэх.

[caption id="attachment_134453" align="aligncenter" width="676"] АкIэгъухэм яунэгъо хъарзынэщ.[/caption] Хэгъэгу зэошхом илIыхъужъхэр тыгу къэдгъэкIыжьхэмэ, Щытхъум иорден икавалерэу ШъхьакIумыдэ Мэсхьудэ ыкIи Советскэ Союзым и ЛIыхъу­жъэу ШIуцIэ Абубэчырэ, ахэм ягъэ­хъагъэхэм анэмысыгъаIохэми, къащамыгъакIэу зэуагъэхэр къо­джэ гупсэм бэу къыдэкIы­гъэх. Зэоуж илъэсхэм къоджэ­дэсхэм хъызмэтэу зэхэкъута­гъэр зэтырагъэуцожьыщтыгъ, зышъхьамысыжьхэу лажьэщтыгъэх. IофшIэным и Быракъ Плъыжь иорденэу я II-рэ ыкIи я III-рэ шъуашэхэр зиIэхэм яка­валерэу, мэкъумэщышIэ къызэ­рыкIоу Шъхьэлэхъо Аюб Хьисэ ыкъор щысэу къэпхьыми хъущт. Зэоуж лъэхъаным ар чанэу лэ­жьагъэ, ищытхъу чыжьэу ­Iугъэ. 2012-рэ илъэсым чылэм мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэ къыдэхъухьагъ — адыгэ унэгъо 12-у Шам къикIыжьыгъэхэр къызхагъэтIысхьажьыгъэх. Апэрэ мафэхэм Пэнэхэс щыщхэр ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэх, щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ, урысыбзэр ягъэшIэгъэнымкIэ, унэ хьап-щыпхэр афэугъоигъэн­хэмкIэ яшIуагъэ арагъэкIыгъ. Къэкощыжьыгъэхэм хабзэм унэхэр афишIыгъэх. ЗэкIэмкIи Пэнэхэс нэбгырэ 79-рэ къыдэтIысхьажьыгъ. Ахэм ягууз зэха­шIэу чылэдэсхэм зи къатена­гъэп. Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ­хэм янахьыбэр зэпэгъунэгъух, зы хьаблэ тесых. ИлъэсипшIым къыкIоцI ахэр чылэм щыщ шъып­къэ хъужьыгъэх. Зэо-банэу къызхэкIыжьыгъэхэр, щынэгъо уахътэр зэранэкIыгъ ыкIи зыщагъэгъупшэжьыгъ. Унагъомэ сабыйхэр къарыхъухьагъэх, джырэкIэ ахэр нэбгыри 150-рэ мэхъух. Ахэр адыгабзэкIэ мэгущыIэх, ащ дакIоу арапыбзэр ашIэ, урысыбзэри зэрагъэшIагъ, инджылызыбзэм фэIазэхэри мымакIэу ахэтых. Медицинэм зыфэзыгъэзэгъэ цIыфхэмкIи Пэнэхэс апэрэхэм ащыщ. Пэнэхэс мамыку къулыкъушIапIэм ипащэу Шъхьэлэхъо Эммэ бэмышIэу сызыдэгущыIэм, Iоф гъэшIэгъонэу ащ зэшIуихыгъэм сыщигъэгъозагъ. Къоджэ­дэсхэм ащыщэу медицинэ гъэсэ­ныгъэ зиIэхэм япчъагъэ Эммэ зэригъэшIагъ. Къызэрэнэфа­гъэмкIэ, врач 14, гурыт медицинэ гъэсэныгъэ зиIэу Iоф зы­шIэрэ нэбгыри 156-рэ ыкIи джырэ уахътэм медицинэм феджэрэ студенти 8 чылэ цIыкIум къыдэкIыгъ. Нэбгырэ минитIум нахь макIэ зыщыпсэурэ къуаджэмкIэ ар зэрэбэм щэч хэлъэп. Ахэм зэу ащыщ илъэс шъэныкъом ехъурэ медицинэм фэ­лэжьагъэу, цIыфыбэ зыгъэ­хъужьыгъэу Шъхьэлэхъо Байзэт. Ащ Краснодар дэт медицинэ институтыр къыухыгъ, кIэлэцIыкIу хирургическэ отделением иординаторэу IофшIэныр ригъа­жьи, Мыекъуапэ дэт республикэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым иврач шъхьаIэ IэнатIэ нэсыгъ. Байзэт Урысые Федерацием изаслуженнэ врач. Ащ ипшъэшъитIуи, ипхъорэлъфи врач хъугъэх, ишъхьэгъусэу Асиет республикэ сымэджэщым урологиемкIэ иотделение илъэсипшI пчъагъэ хъугъэу щэлажьэ. Шъхьэлэхъо Байзэт ышыпхъоу Дэхэмили Краснодар дэт сымэджэщым медсестрау Iоф щешIэ, ежьыр джыдэдэм республикэ кIэлэ­цIыкIу сымэджэщым шъобж зытещагъэхэм зыщяIэзэхэрэ отделением ипащ. Шъхьэлэхъо Эммэу ыпшъэкIэ зигугъу къэсшIыгъэм медучи­лищыр диплом плъыжькIэ къыу­хыгъ ыкIи илъэс 44-рэ хъугъэу мэлажьэ. Ар мамыкумэ яятIо­нэрэ Урысые зэфэсэу Москва щыкIогъагъэм идипломант. Эм­мэ ипшъашъэу Къоджэшъэо Симэ Яблоновскэм дэт IэзапIэм врач-офтальмологэу илъэси 10 хъугъэу Iоф щешIэ. Район офтальмолог IэнатIэм ар илъэсиблыкIэ узэкIэIэбэжьмэ Iуагъэ­хьэгъагъ. ЩыIэх а сэнэхьатым фэшъхьаф зымылъэгъухэу, ягухэлъ къадэхъуным фэшI апэрэ ма­фэхэм къащыублагъэу агукIи ашъхьэкIи медицинэ гъэсэныгъэм зыратэу. Унагъом ис сабыим дышъэ медалькIэ еджапIэр къыухыгъэу, ащ ыуж зыфэегъэ апшъэрэ еджапIэм чIэхьагъэу зызэхэпхырэм гушIогъошху. Ау ащ фэ­дэ гъэхъагъэхэр зэшипхъуищ­мэ, зым адрэр ыуж итэу яIэхэ хъумэ — ар гушIогъо хыорышху. Ащ фэдэх зигугъу къэсшIыщтхэ Жанэ зэшыпхъухэу Рузанэ, Каринэ ыкIи Фаинэ. Зэшъхьэгъусэхэу Жанэ Бислъанрэ Заремэрэ лIакъомкIэ Афыпсыпэ щыщых, пшъэшъищэу зигугъу къэсшIыхэрэмрэ зы шъэожъыемрэ янэ-ятэх. Тым инженер-технологэу пшъэдэ­кIыжь зыхьырэ обществэу «БайРусым» щэлажьэ, ныр 2001-рэ илъэсым къыщыублагъэу мамыку-гинекологэу Яблоновскэ IэзапIэм Iут. Арын фае пшъэшъэжъыехэм яцIыкIугъэм къыщегъэжьагъэу медицинэ сэнэхьатым зызкIыфакъудыищтыгъэр. Янэ закъоп, къапышIыхьэгъэ БжьашIо Чэрим Индрисэ ыкъо­ри ахэм щысэу яIагъ, ар Пшызэ медицинэ академием педиатриемкIэ икафедрэ ипэщагъ, профессорыгъ. Пшъэшъэжъыехэр еджэным егугъущтыгъэх, ягухэлъ къадэхъуным ар ылъа­псэу зэрэщытыр къагурыIо­щтыгъ. Гурыт еджапIэр дышъэ медалькIэ къаухыгъ, ау ащ къы­щымыуцухэу предметхэм нахь куоу нэIуасэ зыфашIыным фэшI репетиторхэр ахэм афау­бытыгъагъэх. Уахътэ лые къыдамыгъафэу пшъэшъэжъыехэр зэрэрагъэджэщтхэм ны-тыхэри пылъыгъэх, ау ежьхэри къызэкIэкIуагъэхэп. Ащ зэфэхьысыжьэу фэхъугъэри къэнэфагъ: 2019-рэ илъэсым Пшызэ медицинэ академием бюджет ахъщэкIэ еджэнэу Рузанэ чIэхьагъ, зэкIэмкIи балл 260-рэ ушэтынхэмкIэ ригъэкъугъэу. 2020-рэ илъэсым а апшъэрэ еджапIэ дэдэм джащ тетэу Каринэ чIэ­хьагъ, ащ ушэтынхэм балл 286-рэ ащыригъэкъугъ. 2021-рэ илъэсым ахэм ауж итэу апшъэ­рэ еджапIэм ибюджетнэ Iахь джащ фэдэу чIэхьагъ Фаинэ, ащ балл 268-рэ ригъэкъугъагъ. Унагъом нэIуасэ сызыфэхъум згъэшIэгъуагъэ Афыпсыпэ дэс­хэм ясабыйхэр Пэнэхэс еджапIэм зэрэщеджагъэхэр. Къызэ­рэчIэщыгъэмкIэ, пшъэшъэ на­хьыжъыр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ратын фаеу зэхъум, а лъэхъаным ар зыдэтыгъэр гъунэгъу къуаджэу Пэнэхэс ары. IыгъыпIэм еджапIэр къыкIэлъыкIуагъ, сабыйхэри зэбгырамыщхэу, джарэущтэу Пэнэхэс гурыт еджапIэм гъэсэныгъэ дэгъу щызэрагъэгъотынэу хъугъэ. Пшъэшъэжъыехэм врач сэнэ­хьатыр къыхахыгъэ къодыеп, медицинэм ылъэныкъокIэ научнэ IофшIагъэхэр атхых, шIэныгъэлэжь гъогум техьагъэх. Апэ ащ фэдэ лъэбэкъу зыдзыгъэр анахьыжъэу Рузан ары. ШIэныгъэ-практическэ конференциехэм ахэлажьэхэзэ зэшыпхъумэ заушэты, апшъэрэ еджапIэм ащ фэдэ Iофтхьабзэу щырагъэкIо­кIыхэрэм язэхэщакIох. Жанэ зэшыпхъухэр шIэныгъэ IофшIэгъэ пчъагъэмэ яавторых, Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм яапшъэрэ еджапIэхэм ащарагъэкIокIырэ конференциехэм ахэлажьэх. Статистикэм къызэриушыхьатырэмкIэ, техническэ пшъэры­лъэу докторхэм, медицинэм иIо­фышIэхэм зэшIуахырэм ипчъагъэ хэхъо зэпыт. Жанэ зэшыпхъухэм яIофшIагъэхэм къызэращыхагъэщыгъэмкIэ, ме­дицинэ учреждениехэм программакIэхэр ящыкIагъэх, цифровизациер псауныгъэм икъэухъумэн хагъахьэмэ, гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэ хъущт. Искусственнэ акъылымрэ машиннэ егъэ­джэнымрэ IофшIэным хэхъо­ныгъэхэр рагъэшIынхэу ахэм алъытэ. Диагностикэр нахь псынкIэу шIыгъэнымкIэ цифровизацием ишIогъэшхо къэкIощт. Еджэн Iоф закъомкIэ Жанэ зэшыпхъухэр къэуцухэрэп, ахэр псэушъхьэхэр зыщаIыгъэу «Краснодог» зыцIэм IэпыIэгъу фэхъух. ТхылъыпIэр къаугъоишъ, атышъ, ащ къыкIэкIырэ ахъщэр сабыйхэм IэпыIэгъу афэхъурэ фондэу «Миллион Родине» зыфиIорэм фагъэхьы. Жанэ унагъор зэрэпсаоу зы­щызэрэугъоирэ мафэхэр мэкIэ дэдэх. ЗэкIэми уахътэр афикъу­рэп, ау ащ пае къэмынэу ахэр шIу зэрэлъэгъух, зэфэсакъы­жьых. Зэшыпхъухэр ядэжь зы­кIожьыхэрэм янэ-ятэхэм адэ­IэпыIэх, ашынахьыкIэ Тимурэу илъэси 10 нахь зымыныбжьым ыуж итых. Мы унэгъо зэгурыIожь дахэр зыплъэгъурэм къыбгурэIо Бислъанрэ Заремэрэ ясабыйхэм лъэшэу зэрапылъхэр, адрэхэми ар зэхашIыкIыжьы. Тэгугъэ Жа­нэ зэшыпхъумэ медицинэм гъэхъэгъэшхохэр щашIынхэу ыкIи шапсыгъэмэ ящытхъу рарагъэIонэу. АкIэгъу Разиет. Тэхъутэмыкъуай.