Мы мафэхэм псыр къызыкIэогъэ псэу­пIэхэм ащыщэу Кужорскэм непэ «Адыгэ макъэр» щыIагъ, Iофхэм язытет тинэрылъэгъу хъугъэ.

Къоджэ псэупIэм тыкъызэсым ощх къещхыщтыгъэ, псыр зэ­рэзэкIэкIожьыгъэр унагъохэм яхатэхэмкIэ къэпшIэнэу щы­тыгъ, макIэу джыри псыр арытыгъ. Оперативнэ штабэу зэхащагъэм дэжь УФ-м ошIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ и Министерствэ и Гъэ­IорышIапIэу АР-м щыIэм икъэгъэнэжьакIохэм тащыIукIагъ. Кужорскэ къоджэ псэупIэм ипа­щэ тызыкIэупчIэм, псым ана­хьэу зэрар зэрихыгъэ унагъохэм адэжь кIуагъэу къытаIуагъ.

Пащэм тежэу тыщытызэ мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьын зэ­рэлъыкIуатэрэм, санитар шап­хъэу щыIэхэр зэрагъэцакIэхэрэм зыщагъэгъозэнэу штабым къыIухьагъэ Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэ­мэзан, Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ыкIи къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр.

Кужорскэ къоджэ псэупIэм ипащэу Владимир Крюковым къызэрэтиIуагъэмкIэ, сыхьатищым къыкIоцI ощх зэпымыоу къафещхыгъэм къыхэкIкIэ ощхы­псэу бгым къечъэхыгъэр къо- джэ псэупIэм къыдэлъэдагъ ыкIи уна­гъохэм ящагухэм адэхьагъ. ЗэкIэмкIи чIыгу Iахь 50-мэ псыр акIэхьагъ, унэгъуи 6 фэдизмэ псыр макIэу арыхьагъ. Унагъо пэпчъ, анахьэу нэжъ-Iужъхэм, кIохэзэ Iофхэм язытет заща­гъэгъуазэ, псы къабзэр аIэкIагъахьэ.

— Ощхыпсыр анахьэу зыкIэ­лъэдагъэр къоджэ лъачIэм щы­псэухэрэр ары, — къеIуатэ Владимир. — Сантиметрэ 12 — 15 илъэгагъэу ахэм ящагу­хэм псыр адэтыгъ. Арэу щытми, псыр псынкIэу зэкIэкIуагъ, цIы­фышъхьэ зыпари хэкIодагъэп, унэ ыгъэфыкъуагъэп, ау хатэхэр ыхьыгъэх. Республикэм икъэ­гъэнэжьакIохэм Iофышхо ­ашIагъ, псыр щагухэм адащыгъ ыкIи псынэхэм къаращыгъ. Мы уахътэм комиссием хэтхэр унагъо­хэр къакIухьэзэ зэрарыр агъэу­нэфы, ащ изэфэхьысыжьхэм ялъытыгъэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм ядгъэгъотыщт.

Пащэм къызэриIуагъэмкIэ, илъэс 21-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, мыщ фэдэ ощхышхо къафещхыгъагъ ыкIи цIыфхэр гумэкI хэтыгъэх. Джы щыIэгъэ ощхым зэрарышхо къафихьыгъэп, ащкIэ шыкур аIо. — Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыфэраз, Iоф­хэм язытет защигъэгъозэнэу къоджэ псэупIэм а пчыхьэ дэ­дэм къэкIуагъ. Ащ унашъоу ышIыгъэм тетэу тищыкIэгъэ техникэр зэкIэ къытIэкIагъэ­хьагъ, ащ ишIуагъэкIэ гумэкIыгъор псынкIэу дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ, — къыIуагъ къоджэ псэупIэм ипащэ.

УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм иIофы­шIэу Антон Сомарскэм къы­зэриIуагъэмкIэ, псыр псынкIэу зэкIэкIожьыгъ, ащ къыхэкIэу цIыфхэм ящыIэныгъэкIэ ыкIи япсауныгъэкIэ зыпари щынагъо щыIэп. Аварийнэ-гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр рагъэкIокIыгъэх, электричествэм зыпкъ итэу Iоф ешIэ, чIыпIэ къин ифагъэхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэ­гъоты. Тракторхэр, нэмыкI тех­никэри псэупIэм дэтхэу гумэкIыгъохэр дагъэзыжьых, псыр зэрэкIощт къуладжэр атIы.

— Псым нахьыбэу изэрар зэкIыгъэ унэгъуи 3-мэ ящагу­хэм ыкIи япсынэхэм псыр арыт­щыгъ. Ащ нэмыкIэу унэ пэпчъ дезинфекцие ашIы. УплъэкIунхэр зэхэзыщэрэ купхэм ахэтхэм унагъохэр джыри къакIухьэх, гумэкIыгъо хэфагъэхэм IэпыIэгъоу ящыкIагъэр зэрагъашIэ, IофшIэнхэр лъагъэкIуатэх, — къыIуагъ къэгъэнэжьакIом.

Сабыибэ зиIэ Татьяна Акимовар гумэкI хэфагъэу къоджэ псэупIэм ипащэ лъэIукIэ зы­фигъэзэнэу администрациер зы­чIэт унэм къэкIуагъэу тыщы­IукIагъ. Ащ къызэрэтфиIотагъэм­кIэ, ощхышхо къызещхым иунашъхьэ телъ шиферым къыкIэщ­хыгъ ыкIи унэм илъынхэ амы­лъэкIэу псыр кIашъом ыкIи дэпкъхэм къячъэхы. Бзылъфыгъэм шъхьэгъусэ имыIэу иза­къоу сабыитф епIу. Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэ игуадзэу мы чIыпIэм къыри­хьылIагъэм сабыибэ зиIэ бзылъфыгъэр ыгъэгугъагъ унашъхьэр фагъэцэкIэжьынэу.

Анахьэу псым зизэрар къякIыгъэхэм ащыщ урамэу Кужорскэм тет унэу N 13-м щыпсэурэ зэшъхьэгъусэхэр. Ахэм ящагу уекIолIэн плъэкIынэу щытыгъэп, урамым къытелъадэу псыр тетыгъ.

Хьашъо щырыкъур щы­гъэу унагъом ибысым псым хэтэу къуладжэр къэзытIыщт тракторым паплъэщтыгъ. Ащ къызэри­IуагъэмкIэ, апэрэй псыр ящагу мыщ фэдэу къызэрэдахьэрэр. Унэм ихьагъэп, ау щагум ыкIи хатэм псыр адэт. Щагу бзыухэр ытхьэлагъэхэп, ау хатэр псым ыгъэкIодыгъ.

Мыхэм апэблагъэу щыс унагъохэр къэтплъыхьагъэх, ящагухэм псыр зэрадэтыгъэр къэ­пшIэнэу яхатэхэм псыр макIэу джыри арытыгъ. Бысымхэм ты­зэрэщагъэгъозагъэмкIэ, псыр псынкIэу зэрэзэкIэкIуагъэм яIоф­хэр къыгъэпсынкIагъэх, гу­мэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъу­гъэ. IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм афэразэх.

Мы мэфэ дэдэм къуаджэу Фэдз ощхышхо зэпымыоу щы­Iагъэм икIэрыкIэу къоджэдэсхэр зэридзагъэх. Ыпэрэм фэдэу джыри псыр къакIэуагъ. ПэшIорыгъэшъэу къызэралъытагъэмкIэ, къуаджэм дэт унэ 90-мэ ыкIи ащ къыпэгъунэгъу къутырэу Кармолино-Гидроицкэм ипсэупIэ 50-мэ псыр акIэхьагъ. Къулыкъу зэфэшъхьафхэм Кощхьэблэ районым гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу Iоф щашIэ.

УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэр зипэщэ оперативнэ штабыр Фэдз къыщызэIуахыгъ. ТхьамыкIагъом къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын къулыкъушIэ 59-рэ чанэу хэлажьэх, хэушъхьафыкIыгъэ техникэ 25-рэ къызфагъэфедэ. Ащ нэмыкIэу Урысыем и МЧС икъулыкъушIэ нэбгырэ 25-рэ ыкIи техники 9-рэ мыщ къыхэлажьэх.

Непэ пчэдыжьым къы­щегъэжьагъэу псэупIэхэм псыр адэщыгъэнымкIэ ыкIи къула­джэхэр тIыгъэнхэмкIэ IофшIэны­шхохэр мыхэм ащыкIуагъ. Къэ­Iогъэн фае, социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм псыр акIэхьагъэп. АР-м гигиенэмрэ эпидемиологиемрэкIэ и Гупчэ санитар шапхъэхэм язытет лъэплъэ, псэупIэхэр дезинфекцие ашIых. Псы къабзэр цIыфхэм аIэкIа­гъахьэ. ЦIыфхэм IэпыIэгъу афэ­хъугъэным фэшI комиссиехэм Iоф ашIэ.

— Урамхэм ыкIи чIыунэхэм псыр адэщыгъэнымкIэ, щагухэр, урамхэр укъэбзыгъэнхэмкIэ, ахэм ятIэу, мыжъоу, хэкIэу ателъыгъэр атырахыжьынымкIэ зишIуагъэ къытэзыгъэкIыгъэхэм тафэраз. ТхьамыкIагъом идэ­гъэзыжьынкIэ аIэ къытфэзыщэигъэхэм зэкIэми тхьашъуегъэпсэу ятэIо, — къыIуагъ Кощхьэблэ район администрацием ипащэу Хьамырзэ Заур.

Тигъэзет къызыщыдэкIыщтым ехъулIэу Iофхэм язытет тыщигъэ­гъозагъ Фэдз къоджэ псэупIэм ипащэу Лъоснэкъ Рэмэзан.

— Псыр мэкIэ-макIэу зэкIэкIо, арэу щытми, джыри ар зищагу дэтхэр щыIэх. Мы уахътэм ехъу­лIэу республикэм ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ икъулыкъу итехникэ зэфэшъхьафхэр къызфэдгъэфе­дэхэзэ джыри унагъохэм ящагухэм псыр адэтэщы. Комиссием хэтхэм унагъохэр къакIу­хьэхэзэ япсэупIэхэм фыкъуа­гъэу афэхъугъэхэр атхых. Тэ­гу­гъэ мы мэфэ благъэхэм гу­мэ­кIыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъу­нэу. КъытфэгумэкIыгъэхэу, къыддэIэпыIагъэхэм зэкIэми тафэраз, — къыIуагъ Рэмэзан.

ЕгъашIэм адыгэхэм зэдеIэ­жьыныр шэн шIагъоу ахэлъ. Ар къаушыхьатыгъ Вольнэ ыкIи Еджэркъое гурыт еджапIэхэм япщэрыхьакIохэм. Къуаджэу Фэдз ыкIи къутырэу Кармо-лино-Гидроицкэм щыпсэухэу чIыпIэ къин ифагъэхэм мыхэм шхын стырхэр аIэкIагъахьэх. ХэткIи ар щысэтехыпIэ орэхъу.

КIАРЭ Фатим. Сурэтхэр: А. Iэшъын.