Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ иколлегие изэхэсыгъо непэ Москва щыкIуагъ.

[caption id="attachment_133712" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерств[/caption]

Ащ щахэплъагъэх 2022-рэ илъэсым къулыкъум Iофэу ышIагъэм икIэуххэм ыкIи 2023-рэ илъэсымкIэ пшъэрылъхэр агъэ­нэфагъэх. Президиумым пэщэныгъэ дызезыхьагъэхэр УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виктория Абрамчен­кэмрэ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевымрэ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм ахэтыгъ. Республикэм иагропромышленнэ комплекс Iофэу ышIагъэм икIэуххэм ар къатегущыIагъ. Мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх хабзэм ифедеральнэ ыкIи ишъолъыр къулыкъухэм, УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ипалатэхэм якомитетхэм, лъэныкъоу зытегущыIэ­хэрэмкIэ союзхэм ыкIи ассоциациехэм, научнэ, гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждениехэм ялIыкIохэр.

УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиным пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу къы­шIыгъэ псалъэмкIэ коллегием иIофшIэн ригъэжьагъ. 2022-рэ илъэсым АПК-м Iофэу ышIагъэм икIэухышIухэм анаIэ ащ тыраригъэдзагъ. Правительствэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, агропромышленнэ продукциеу Урысыем къыщыдагъэкIырэм къыкIэупчIэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъугъэ, ащ къеушыхьаты Iуа­хыжьырэм изытет зэрэдэгъур.

«Агропромышленнэ комплексыр санкциехэм къахэкIэу къиныгъохэм яутэлIагъэ нахь мышIэми, игъэхъагъэхэм нахь ахахъозэ лъэкIуатэ. БэкIэ ар зэлъытыгъэр къэралыгъом ренэу IэпыIэгъу къызэраритырэр ары», — къы­Iуагъ Михаил Мишустиным.

Ащ нэужым къэгущыIагъ Виктория Абрамченкэр. Ипсалъэ ащ къызэрэщыхигъэхщыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм урысые агропромышленнэ комплексым къы­щахьыжьыгъэр ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, процент 12-кIэ нахьыбэ хъугъэ. 2022-рэ илъэсым коцыр IэкIыб къэралхэм аIэкIэгъэхьэгъэным ылъэныкъо­кIэ Урысыер пэщэныгъэ зыIыгъ­хэм зэращыщэу къэнэжьыгъ. IэкIыб къэралхэу блэгъэныгъэ зыдытиIэхэм ызыплIанэ фэдизкIэ коцэу аIэкIагъахьэрэр нахьыбэ хъугъэ.

2022-рэ илъэсым ведомствэм Iофэу ышIагъэм икIэуххэр ыкIи 2023-рэ илъэсымкIэ стратегическэ пшъэрылъхэм афэгъэхьыгъэ псалъэр къызешIым УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевым къызэрэхигъэ­щыгъэмкIэ, Урысыем иагропром илъэсэу икIыгъэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ышIыгъ. Мэкъу-мэщым къыщахьыжьы­гъэр проценти 110,2-рэ, АПК-м —проценти 104,9-рэ, гъомылап­хъэу къыдагъэкIыгъэр — проценти 100,4-рэ. Мэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ технологиякIэхэр дэгъоу къызфагъэфедэх, къэралыгъоми зыпкъ итэу ишIуагъэ къарегъэкIы. Санкциехэр щыIэхэ нахь мышIэми, коц, хэтэрыкI, пхъэшъхьэ-мышъхьэ лэжьыгъэшхо къахьыжьын алъэкIыгъ, лым ыкIи щэм ахэшIыкIыгъэхэри нахьыбэу къыдагъэкIыгъэх.

«НэмыкIэу къэпIон хъумэ, Урысыем къыщыдагъэкIыгъэ товархэр гъомылэпхъэ бэдзэрым изых. Ащ къикIырэр — зэкIэми тэтиеу тшхын ыкIи тызэшъон тиI», — къыхигъэщыгъ Дмитрий Патрушевым.

УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ джащ фэдэу мы илъэсымкIэ пшъэрылъэу щытхэм, коцым икъэхьыжьынкIэ гугъапIэу щыIэхэм къатегущыIагъ. Анахьэу къызыщыуцугъэр АПК-м къэралыгъо IэпыIэгъоу ратыщтым ипрограммэ игъэцэкIэн ары, мыщ къыхеубытэх хэгъэгум ишъолъырыкIэхэри.

Хэгъэгум иагропромышленнэ комплекс ихэхъоныгъэ яIахь хашIыхьэ Адыгеим ичIыгулэжьхэми. Мыщ епхыгъэу къэгущы­Iэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом гущыIэ къыщыра­тыгъ. КъумпIыл Мурат УФ-м и Президентэу Владимир Путиным цIыфхэм щынэгъончъэу щыт гъомылэпхъэ дэгъу аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр республикэм гъэцэкIагъэ щыхъунхэм пае Iофтхьабзэхэу зэрахьэхэрэр къыIотагъ.

2022-рэ илъэсым икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, Адыгеим гъомылапхъэу ыкIи псы лъэпкъ зэфэшъхьафхэу къыщыдагъэкIыгъэр, 2021-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, процент 30-кIэ нахьыбэ хъугъэ, ар сомэ миллиард 43,2-рэ фэдиз. Пстэуми апэу мыщкIэ зигугъу къэшIы­гъэн фаер адыгэ къуаер ары.

Илъэсэу икIыгъэм къуаеу ыкIи къуаем хэшIыкIыгъэу Адыгеим къыщыдагъэкIыгъэр тонн мин 26-рэ, ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, ар процент 20-кIэ нахьыб. Джащ фэдэу тыгъэгъазэм хэшIыкIыгъэ дагъэу къыдагъэкIыгъэри процент 31,1-кIэ, пынджыр — процент 26-кIэ, псэу зашъохэрэр — процент 56-кIэ, пхъэшъхьэ- мышъхьэхэм къакIафыгъэ псым­рэ сабыйхэм апае шхынхэмрэ — процент 28-кIэ, алкоголь зы­хэмыт шъонхэр — процент 68-кIэ, минеральнэ псыр — процент 42,2-кIэ, шъон пытэхэр — процент 21,2-кIэ нахьыбэ хъугъэх. Илъэсэу икIыгъэм коц ыкIи джэнч тонн мин 618,3-рэ республикэм къыщахьыжьыгъ, гектар пэпчъ гурытымкIэ центнер 50 къырахыжьыгъ. Мы илъэсым бжыхьасэхэр гектар мини 108,4-мэ арагъэкIугъэх, илъэсэу икIыгъэм елъытыгъэмэ, проценти 4-кIэ ар нахьыб. Мэкъуогъум ыгузэгухэм адэжь лэжьыгъэм иIухыжьын рагъэ­жьэ­нэу мэгугъэх. ДжырэкIэ гъэтха­сэхэр апхъых, чIыгу гектар мини 109,5-м ахэр ахалъхьащтых.

Джащ фэдэу мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъом — былымхъуным ихэхъоныгъэ къыщыуцугъэн фае. Анахь пшъэрылъ шъхьаIэу ащ иIэхэм зыкIэ ащыщ щэу къа­хьыжьырэр нахьыбэ шIыгъэныр. МыщкIэ проект шъхьаIэхэм ащыщ хъугъэ пчэныщэм икъыдэгъэ­кIынкIэ ыкIи шхын зэфэшъхьаф­хэр ащ хэшIыкIыгъэнхэмкIэ щэ-товар комплексым ишIын. Компаниеу «Мирный» зыфиIорэм илъэситфым (2018-м къыщыубла­гъэу 2023-рэ илъэсым нэс) Ады­геим щигъэпсыгъ фермэрэ завод­рэ, чэщ-зымафэм тонн 15 фэдиз ащ къыщыдагъэкIыжьы. Пчэн лъэпкъышIоу «зааненскэ­кIэ» заджэхэрэм фэдэу былымышъхьэ мини 4,5-рэ къащэ­фыгъ. ДжырэкIэ пчэнхэр мини 6-м шъхьа­дэкIых. Анахь лъэпкъы­шIухэм якъызфэгъэфедэн дэлэ­­жьэ­рэ статусым нэсынхэр ягу­хэлъ.

КъэкIыхэрэм алъэныкъокIэ угущыIэн хъумэ, илъэсыбэм ателъытагъэхэр нахь агъэтIысхьэх, анахьэу чъыгхатэхэр. Цумпэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр аужырэ илъэси 5-м фэдитIукIэ нахьыбэу къахьыжьы: 2018-рэ илъэсым тонн мин 23,7-рэ хъущтыгъэмэ, 2022-м тонн мин 44,4-м ар нэсыгъ.

Республикэм и ЛIышъхьэ къы­зэрэхигъэщыгъэмкIэ, амал зэри­IэкIэ чIыгур зэкIэ Адыгеим щагъэфедэ, ащ къыхэкIэу респуб­ликэм шIыкIэ зэфэшъхьафхэр щагъэфедэхэзэ хъызмэтым хэ­хъоныгъэ рагъэшIы. МыщкIэ лъэшэу ишIуагъэ къэкIо грант IэпыIэгъоу «Агростартапым» къаритырэм. КъумпIыл Мурат къыIуагъ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къэралыгъо Iэпы­Iэгъу къаIэкIэхьанымкIэ шIыкIэ-амал зэфэшъхьафхэр ренэу зэри­гъэфедэхэрэм пае зэрэфэразэр, джащ фэдэу къыкIигъэтхъыгъ республикэм дэгъоу ар зищыкIагъэм зэрэщыпэIуагъа­хьэрэр.

Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мэкъу-мэщым Iэпы­Iэгъу етыгъэнымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ лъэныкъохэм ащыщ АР-м исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ унэе программэу зэхагъэуцуагъэр. Мыщ тегъэ­псыхьагъэу илъэсэу икIыгъэм республикэм итоварышIхэм техникакIэмрэ Iэмэ-псымэхэмрэ якъэщэфын пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм ызыщанэ къафалъэгъу­жьыгъ, ар зэрэхъурэр сомэ миллиони 120-рэ.

[caption id="attachment_133713" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерств[/caption]

«ДжырэкIэ щыIэ амалхэм такъыпкъырыкIызэ, федеральнэ лъэгапIэм тегъэпсыхьэгъэ IэпыIэгъу тедзэм ишIуагъэкIэ хэгъэгум санкциехэм апкъ къи­кIэу Iофхэр нахь къызэрэщы­хьылъэгъагъэхэм пэшIуекIогъэнымкIэ тилэжьакIохэм псынкIэу ищыкIэгъэ IэпыIэгъур аIэкIэдгъэ­хьан тэлъэкIы», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

Къоджэдэсхэм ящыIакIэ зыкъегъэIэтыгъэным шъхьафэу къыщыуцугъэх. Мы лъэныкъомкIэ зишIуагъэ анахь лъэшэу къа­кIохэрэм ащыщ къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм зэдиштэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр. Илъэсэу икIыгъэм ащ диштэу республикэм социальнэ псэолъэ 42-рэ щагъэ­псыгъ ыкIи щагъэцэкIэжьыгъ, къуаджэхэм Iоф ащызышIэхэрэм псэукIэ амалэу яIэхэри нахьышIу ашIыгъэх. Илъэсэу икIыгъэм пстэумкIи сомэ миллион 1,8-рэ ахэм апэIуагъэхьагъ.

«Мэкъу-мэщым тапэкIи хэхъо­ныгъэ ышIыным пае ищыкIэгъэ Iофыгъохэр зэшIотхыщтых ыкIи IофтхьэбзакIэхэр дгъэнэфэщтых. Тэ дэгъоу къыдгурэIо Урысыем и АПК инеущрэ мафэ зыфэдэщтыр джырэ уахътэм диштэрэ технологиехэм япхыгъэ шъыпкъэу зэрэщытыр. Арышъ, пэрыт IофшIакIэмрэ технологиехэмрэ адиштэу хъызмэтыр нахь зэтегъэпсыхьэгъэным тынаIэ тетэгъэты. Хэгъэгум гъомылапхъэ­хэмкIэ ищынэгъончъагъэ Адыгеим иIахьэу хишIыхьэрэр на­хьыбэ тшIыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

ИкIэухым республикэм и ЛIышъхьэ Дмитрий Патрушевым, УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ Адыгеим иIофыгъохэм ренэу анаIэ къызэратырагъэтырэм пае зэрафэразэр къыIуагъ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу