Мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэ е унэгъо былымэхъо фермэ къызэIузыхы зышIоигъохэм ащ ягъэпсын, Iоф зышIэхэрэм ябизнес зе­гъэушъомбгъугъэным афэшI грантхэр ятыгъэнхэм афытегъэпсы­хьэгъэ программэм ыкIи нэмыкI къэралыгъо IэпыIэгъухэм ахэла­жьэхэрэм ащыщ Тэхъутэмыкъое районыр.

Чаныгъэ къызыхэбгъафэмэ, непэ хэкIыпIэ къызыфэмыгъотын Iофи щыIэп. Адыгэ гущы­Iэжъым къызэриIоу «Ла­жьэрэр Iахьынчъэ хъурэп».

Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм ифермерэу Шъхьэлэхъо Адам илъэсыбэ хъугъэу былымхъуным, анахьэу мэлхэм, апылъ. ПстэумкIи мэл лъфэр-пIор шъхьэ 600 иI, ахэр лы дэгъу къэзытыхэрэм афэдэх.

Адам къызэрэтиIуагъэмкIэ, 2014-рэ илъэсым мэкъумэщ фермер хъызмэтшIапIэу «Шъхьэ­лахъо» зыфиIорэр ыгъэпсыгъ ыкIи илъэси 9 хъугъэу мэлхэм апылъ.

— Сыда анахьэу мэлхъуныр къызыкIыхэпхыгъэр? — сшIо­гъэшIэгъонэу сиупчIэ фэзгъэ­загъ Адам.

— Апшъэрэ гъэсэныгъэ сиIэу кIэлэегъаджэу, тренерэу илъэсипшIырэ Iоф сшIагъэ, спорт лъэпкъхэу дзюдомкIэ, самбэмкIэ кIэлэцIыкIухэр згъасэщтыгъэх. Ау лэжьапкIэр мэкIагъэ, унагъо уиIэ хъумэ нахьыбэ къэбгъахъэ пшIоигъу. Ащ къы­хэкIэу, сегупшыси, былымхъуным ыуж сихьанэу исхъухьагъ. ТиунагъокIэ сятэ мэл 50 зэ­ригъэуIугъэу иIагъ, ащ узэрэ­дэзекIон, узэрэпылъын фаем сы­щыгъуазэщтыгъ. Ащ къыхэкIэу сэри мэлым сыпыхьанэу хъугъэ. Сыда пIомэ мэлыр дэгъоу ащэфы ыкIи осэшIу иI, — къыIуагъ Адам.

Адам мэл 50-кIэ ригъажьи, гъунэгъу къуаджэхэм къащищэфызэ пчъагъэм хигъэхъуагъ. Ащ нэмыкIэу лы къэзытырэ мэл лъэпкъышIухэр Iэхъогъум ахигъахьи, мы уахътэм ехъулIэу лъфэр-пIор шъхьэ 600-м нигъэ­сыгъ. ТапэкIэ ар шъхьэ миным кIигъэхьан гухэлъ иI.

— 2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мэл лъфэр-пIорхэм атекIодэгъэ ахъщэм изы Iахь къегъэгъэзэжьыгъэным фыте­гъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм тыхэлажьэ ыкIи субсидие къытаты. Ар тэркIэ IэпыIэгъушIу. ГущыIэм пае зы мэлым иIыгъын, ыгъэшхэн сомэ минитIу фэдиз пэIухьагъэмэ, программэм ишIуагъэкIэ мэл пэпчъ сомэ мин тефэу къытатыжьы. Ахъщэу къытфызэкIа­гъэкIожьырэр мэкъу упкIэным ыкIи хъызмэтшIапIэм игъэцэ­кIэжьын пэIутэгъахьэ. ГумэкIыгъо закъоу щыIэр гъэхъупIэ тэрэз зэрэтимыIэр ары. Сэ си­закъоп, ар былымхъуным пылъхэм зэкIэми ягумэкI. Бы­лымышъхьэ инхэм афэдэу мэлыр пIыгъыныр къины, гъэхъупIэ тэрэз уимыIэу. Ау гъэхъупIэ уиIэмэ мэлыр федэ, — еIо Адам.

Фермерым къызэриIуагъэмкIэ, джыдэдэм мэлхэр зыща­гъэхъурэ шъофэу гектари 4,6-рэ хъурэр район администрацием бэджэндэу къыритыгъ, ау ар зэхэкIыхьэ, игъэкъэбзэн Iоф бэкIае къыпэкIы. Мэлым иIу­гъэкIынкIэ гумэкIыгъо щыIэп, тиреспубликэ имызакъоу щэфакIохэр Краснодар краим ыкIи нэмыкI шъолъырхэм къарэкIых, бэу ащэфы.

Лъфэр-пIорхэм къакIахъо­хэрэмкIэ мэлышъхьэ пчъагъэм хагъахъо. НэмыкI шъолъырхэм ащагъэхъурэ мэл лъэпкъ дэ­гъухэм афэдэхэр къызIэкIигъэ­хьанэу Адам еплъыгъагъ, ау ащ фэдэхэр тишъофхэм ащыпхъуныр къины, тичIыопс къякIурэп, псынкIэу сымаджэ мэхъух.

— БэмышIэу АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ бы­лымхъуным пылъхэр тыщау­гъоигъ, IэпыIэгъум ылъэныкъокIэ къэралыгъо программэу щыIэхэм тащагъэгъозагъ. ЫпэкIэ пындж, лэжьыгъэ къэзыгъэкIыхэрэм къэралыгъом ишIогъэшхо аригъэкIыщтыгъэмэ, джы былым­хъуным пылъхэми ащ фэдэ амал дэгъухэр яIэ хъугъэ. Джыдэдэм езыгъэжьэгъэкIэ фермер­хэм зэкIамыгъэкIожьырэ сомэ миллиони 7-м кIахьэу къэралыгъом ареты, ащ ипроценти 10-р оуиеу хэплъхьан фае. Илъэси 9-кIэ узэкIэIэбэжьмэ сигуапэу ащ сыхэлажьэщтыгъ, — къыIуагъ Адам.

Адам ихъызмэтшIапIэ къа­къырэу тетхэр зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъэх. Псыр, электричествэр къякIуалIэ, къэрэ­гъулэ иIэу чэщ-зымафэм мэлхэм алъэплъэ. Ау ащ пае къэмынэу ежьыри ащ готэу дэлажьэ.

ГъэхъупIэм нэмыкIэу, чIыгу гектар 20 фэдиз бэджэндэу къыштагъэу былымхэм ашхыщтыр щелэжьы. Ащ къытекIырэ уц цIынэр ыкIи мэкъур мэлхэм арегъэшхы, ащкIэ зыпари гумэкIыгъо щыIэп. Мэкъум имыза­къоу нэмыкI Iусхэри егъэхьазырых. Ащ техникэу ищыкIагъэ­ри ежь иунаеу иI. Мэлхэм зэ­рягугъухэрэм ишIуагъэкIэ лы дэгъу къызэратырэм, республи­кэм имызакъоу, нэмыкI чIыпIэ­хэми къарыкIыхэзэ зэращэфыхэрэм рэгушхо.

Адам къызэриIуагъэмкIэ, ежь имызакъоу яунагъокIэ ышна­хьыжъи, ышнахьыкIи мэлхэр аIыгъых. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ икъэралыгъо программэу «Унэгъо былым­хъуным зиушъомбгъуным пае грантхэр ятыгъэныр» зыфиIорэм хэлэжьэнхэу къыхеубытэх. Зэ­кIамыгъэкIожьырэ сомэ миллион 30 фэдиз къаратынэу программэм къыдыхэлъытагъ, ащ ипроцент 40-р фермерым иахъ­щэу хилъхьан фае. Джыдэдэм ащ фэдиз мылъку иIэгоп, ау та­пэкIэ грантым икъыдэхын хэ­лэжьэн мурад иI.

Былымхъуным зэрэпыхьагъэм Адам рыкIэгъожьырэп. Ригъэ­жьэгъэ Iофым гухахъо хигъуатэу зэрэлъигъэкIотэщтым пылъ ыкIи ар къыдэхъу. Былымышъхьэхэм зэрищыкIагъэу уадэзекIоныр, бгъэшхэнхэр, Iэпэдэлэл умышIэу дэгъоу узэрапылъын фаер къы­гурыIозэ, ицIыкIугъом зэресагъэу, ахэм ауж ит. Ащ ишIуагъэ­кIэ сыд фэдэрэ къини къыгъэуцурэп, пшъэры­лъэу зыфигъэуцужьыгъэр зэ­шIуихын елъэкIы.

Ригъэжьэгъэ Iофым къыщымыуцоу, кIуачIэу иIэр рихьылIэзэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэу, икъоджэгъухэр къыщыгушIукIхэу ыпэкIэ лъыкIотэнэу Адам фэтэIо.

КIАРЭ Фатим. Сурэтхэр А. Iэшъын.