Тыгъэнэбзый
Мэкъуогъум и 1-р — кIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе маф
Сабыигъор орэнасыпышIу!
Мы дунэешхом къэбзэгъэ иныр, дэхагъэр, гушIогъуабэр къытезылъхьэхэрэр сабыйхэр арых.
Ахэр хьэрамыгъэнчъэх, къызэрыкIох, IорышIэ хъупхъэ цIыкIух. Iоные-шIэные гъэшIэгъоных, зэкIэ зэрагъашIэмэ ашIоигъу, упчIэрыех, гукIэгъушIэх, зафэх.
Сабыир унагъомкIи, лIакъомкIи, лъэпкъымкIи, хэгъэгумкIи анахь мэхьанэ зыфашIэу, агъэлъапIэрэ. Адыгэхэм амышIэу аIуагъэп «Сабыим насыпыр къыдэкIо».
Ары. сабыибэ зэрыс унагъохэр уяхъопсэнэу зэгурыIо-зэдэIужьых, зыр зым фэсакъэу, аIапэхэр зэрэIыгъхэу къызэкIэхъухьэх. Нэрэ-Iэрэм тыгъосэрэ кушъэхэлъыр арыми умышIэжьэу, пшъэшъэжъые ыкIи кIэлэцIыкIу дэхащэхэр къызэкIэхъухьэх. Ау гухэкIыр, непэ адыгэ унагъохэм зы сабый е 2 нахь зэрэрамысыр ары. Ахэтых зырызхэр нэбгыри 4 — 5 ыкIи нахьыбэ Тхьэм къаритыгъэу, ахэм тикъэралыгъошхоу Урысыер, тиреспубликэ лъэшэу IэпыIэгъу афэхъух. Сабый дэхащэхэм афэмышIапхъэ щыIа?! КIэлэцIыкIугъор тыдэрэ чIыналъи — хэгъэгуи, къали, къуаджи зэфэдэу ащыгушIогъонэу тэлъаIо.
Мэкъуогъум и 1-м къэхъугъэ сабыйхэм ыкIи ины хъугъэхэм тыгу къыддеIэу тафэхъохъу псауныгъэ пытэкIэ, мамырныгъэ-тынчыныгъэкIэ, насып инкIэ ыкIи агукIэ ашIоигъоу, зыкIэхъопсырэ пстэур къадэхъунэу, цIыфышIу-IорышIэ чан хъунхэу тафэлъаIо.
Н. Дзэукъожь.
Усэхэр зикIасэхэм апай
Къуекъо Налбый Заом тыфаеп Тыгу щыдгъэлъапIэу, Насып къэкIуапIэу, Тихэгъэгу кIасэ дахэшъы дахэ. Еджэным тегугъоу, Iофыр дгъэныбджэгъоу, КIэлэкIэ ныбжьыкIэм ищытхъу ядгъэIон. ЧIыгур мамырэу, Огур нэфынэу, Макъэм зиIэтэу Орэд къэтIон. Заом тыфаеп! Заом тыфаеп! Дунаир зыфаер — мамырыныгъ! Нэхэе Руслъан
Адыгэ Iанэр
Адыгэ Iанэр лъэкъуищ,
ИщыгъупIастэ хьалэл.
Урагъэблагъэмэ пэтIысхь,
УкIытэм земыгъэфыз.
Къыпфытыралъхьагъэр зыIулъхь,
Зы Iулъхьэ кIэмыгъэз,
Узэрыхьагъэр гушIон,
НахьышIуи укъалъэгъун, —
КъызгурегъаIо тэтэжъы.
Адыгэ Iанэр фэд лIыжъым,
ШъхьэкIафэ фэпшIын тефэ,
Зэрэунагъоу тыIофэ.
ЖъонакIомрэ аслъанымрэ
Къумыкъу пшыс
МэкъумэщышIэ-лэжьакIор жъоу губгъом итызэ, аслъаныр къыкIэкIэкIуашъи, щтэкIаеу къыгъэщтагъ. — Умыщын, сэ сиягъэ озгъэкIыщтэп, — ыIуагъ аслъаным. — IофшIэныр уикIасэшъ, зэрэслъэкIэу сыкъыбдеIэщт, ныбджэгъу тызэфэгъэхъу. — Сыдэущтэу? — зэхихыгъэр ыгъэшIэгъуагъ лэжьакIом. — Сэ — сыцIыф, о — уаслъан-псэушъхь. Сэ чIыгур сыжъощт, чылапхъэр хэслъхьащт, игъо хъумэ, лэжьыгъэр Iусхыжьыщт. Оры? — Сэ уилэжьыгъэ къэзгъэгъунэщт, къохэм язгъэшхыщтэп, тыгъуакIохэр хэзгъэхьащтхэп. — Дэгъу, — къезэгъыгъ жъонакIор. Джащ тетэу мэкъумэщышIэмрэ аслъанымрэ благъэ зэфэхъугъэх. ЛэжьакIом иIофхэр дэгъоу кIэкIыщтыгъэх. Ащ иныбджэгъуныгъэ зынэсырэр зэригъашIэмэ шIоигъоу аслъаныр ыдэжь кIуагъэ. — Сыд, цIыфыр, уищыIакI, гумэкIыгъо уиIэп ныIа? —еупчIыгъ аслъаныр, — пкIэнчъэкIэ укъысщыщтагъ нахь, узэныбджэгъуныр дэеп.
— Ар шъыпкъэ, — дыригъэштагъ. — Уныбджэгъу дэгъу, уишIогъэшхо къысэкIы, ау етIани сыпщэщынэ. Пшъхьэ хьэ пырацэм фэд.
Аслъаным раIуагъэр шъхьакIо щыхъугъ.
— Сэшхор къашти уIагъэ къыстещ, — къыриIуагъ.
— Хьау, хьау, ар сфэшIэшъущтэп, — мэкъумэщышIэм ыдагъэп.
Ау аслъаныр шIокIыгъэп, уIагъэ къызтырыригъэщагъ. Лъыр къечъэхэу аслъаныр ежьэжьыгъ. Ибы зынэсыжьым, ебзэизэ уIагъэр ыгъэкIыжьыгъ. Джыри цIыфым дэжь къэкIуагъ.
— УIагъэр къызтепщэгъэгъэ чIыпIэр къэгъотыжь, — ыIуагъ.
МэкъумэщышIэм аслъаныр зэфэдэкIэ къызэпиплъыхьагъ, ау зы тыркъуи къыгъотыгъэп.
— Iашэм (сэшхом) пиупкIырэр мэкIыжьы, ау жэм пиупкIырэр кIыжьырэп, — аслъаным ыгу хэкIэу лэжьакIом къыфидзыгъ. — Сэ, хьакIэ-къуакIэмэ япачъыхьэ, хьэ пырацэм сыфэбгъэдагъ. Ащ тизэныбджэгъуныгъэ щытэухы, джы щыублагъэу, цIыф цIыкIур, нахь зыфэсакъыжь.
ЦIыфыцIэхэм къарыкIхэрэр зэтэгъашIэх