ИкIыгъэ тхьамафэм ыкIэм псыр къызкIэогъэ къуаджэу Фэдз щызэшIуахырэ Iофхэм язытет зыщыдгъэгъуазэ тшIоигъоу непэ тыщыIагъ, псыр зыкIэогъэ псэупIэхэр къэтплъыхьагъэх.

[caption id="attachment_133406" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: Iэшъынэ Аслъан.[/caption]

ГумэкI зэрэхэтхэр къэпшIэнэу цIыфхэр гъогум тетыгъэх, тракторхэр, нэмыкI техникэри къуаджэм дэтэу гумэкIыгъохэр дагъэзыжьыщтыгъ, псыр зэрэкIощт къу­ладжэр атIыщтыгъ. ЦIыфхэм ящыIэныгъэ­кIэ ыкIи япсауныгъэкIэ щынагъо щыIэп.

Ахэр зэрэпсэущтхэм фытегъэпсыхьэгъэ системэхэм зыпкъ итэу Iоф ашIэ, аварийнэ-гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр рагъэ­кIокIых, чIыпIэ къин ифагъэхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъоты. Псыр зэкIэкIо­жьыгъ нахь мышIэми, ар зиунэ ихьагъэхэм яIофхэр дэгъоп.

[caption id="attachment_133407" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: Iэшъынэ Аслъан.[/caption]

— Мы гумэкIыгъом ыпкъ къикIэу цIыф хэкIодагъэп, ау псыр лъэшэу унэхэм арыхьагъ, хатэм лэжьыгъэу дэлъыгъэр ыгъэкIодыгъ, — къеIуатэ Фэдз къоджэ псэупIэм иадминистрацие ипащэу Лъос­накъ Рэмэзан. — ЖъоныгъуакIэм и 26-м ощхышхо къызещхым бгы чапэм къехыгъэ псыр ары къуаджэм къыдэлъэ­дагъэр, тинасыпти, псыхъоу Фэдз къиугъэп нахь, тиIофхэр къыгъэхьылъэщтыгъэ. 2014-рэ илъэсым мыщ фэдэ къабзэу псыр къиугъагъ, къоджэдэсхэр къин хэтыгъэх. Гупчэм къикIырэ зашъохэрэ псым изытет зэрэдэим къыхэкIэу, ар зэфэтшIыгъэу псы къабзэр цIыфхэм афащэ. Комиссие зэхэтщагъэу ащ хэтхэм унагъохэр къакIу­хьэхэзэ япсэупIэхэм фыкъуагъэу афэхъу­гъэхэр атхых, ахэм ягъэцэкIэжьын пэIу­хьащт мылъкур къитыдзэнышъ, нэужым ахэр республикэ комиссием дгъэхьыщтых. Псыр зиунэ ихьагъэу, чIыпIэ къин ифэгъэ цIыфхэм зэкIэми IэпыIэгъу агъотыщт.

ГумэкI хэфэгъэ цIыфхэм, анахьэу нэжъ-Iужъхэм, яунагъо пэпчъ кIохэзэ Iофхэм язытет защагъэгъуазэ, псыр, гъомылапхъэр аIэкIагъахьэ.

— МэфитIум тишъыпкъэу Iоф тшIагъэ, — къеIуатэ Рэмэзан. — ГумэкIыгъом идэгъэзыжьын хэлэжьагъэх Адыгеим ирайонхэм къарыкIыгъэхэр, АР-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ иIофышIэхэр, къулыкъу зэфэшъхьафхэр ялIыкIохэр. Медицинэ IофышIэхэм унагъо­хэр къакIухьагъэх, чIыпIэ къин ифагъэхэм япсауныгъэ изытет ауплъэкIугъ. Бэ зэшIотхыгъэр: щагухэр, урамхэр дгъэкъэбзагъэх, ахэм ятIэу, мыжъоу, хэкIэу ате­лъыгъэр атетхыжьыгъ, псыр адэтщыгъ. УплъэкIунхэр зэхэзыщэрэ купхэм ахэтхэм псыр зыкIэогъэ унагъохэр джыри къызэпакIухьэ, тхьамыкIагъо хэфагъэхэм IэпыIэгъоу ящыкIагъэр зэрагъашIэ. IофшIэнхэр джыри лъытэгъэкIуатэх.

— Рэмэзан, псэупIэхэм анэмыкIэу чIыгулэжьхэм яшъофхэм псыр акIэхьагъэба?

— Ащ фэдэхэри тиIэх. Мэфэ зэкIэлъы­кIохэм ощх зэпымыоу къещхыгъэм къы­хэкIэу пэшIорыгъэшъэу фермер нэбгыри 7-мэ ячIыгу гектар 280-рэ фэдизмэ псыр акIэхьагъ, лэжьыгъэр ыгъэкIодыгъ. Ахэми къэралыгъор IэпыIэгъу къафэхъуным пае чIэнагъэу ашIыгъэр къитыдзэщт. Тхьаегъэпсэу етIонэу тыфай ыкIи инэу тыфэраз АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Оперативнэ штабым пэщэныгъэ дызэрихьэзэ, къулыкъу зэфэшъхьафхэр игъу­сэхэу тызэрэзекIон фаер къытиIозэ, тшIэрэр къыддишIэзэ гумэкIыгъом тыпэуцужьы. Тхьэм ишыкуркIэ, псыр зэкIэ­кIуагъ. Къулыкъу щыIэхэр зэкIэ къыхигъэлажьэхи, тищыкIэгъэ техникэр икъоу къытIэкIигъэхьагъ, ахэм яшIуагъэкIэ щагухэм адэтыгъэ псыр дэтщыгъ. Джащ фэдэу АР-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ ипащэу С. Илющенкэм тыфэраз, ежьри зэрахэтэу зипэщэ ведомствэм икъулыкъушIэхэм яIэпыIэгъушхо къытагъэкIыгъ. Анахь шъхьаIэр тицIыфышъхьэ зэрэхэмыкIодагъэр ары. Фэдз къыщыхъу­гъэ гумэкIыгъом фэдэ тыди къыщымыхъу­нэу тафэлъаIо, — къыIуагъ Рэмэзан.

Фэдз къоджэ псэупIэм иадминистрацие иIофышIэу Ордэн Джанчыр тыригъусэу анахьэу псым изэрар зэригъэкIыгъэ унагъохэм тащыIагъ. Сэ сшъхьэкIэ слъэ­гъугъэм сыгу ыгъэкIодыгъ. Зищагу псыр дэуцуагъэхэр урамхэм атетыгъэх, яунэ­хэм, яхатэхэм псыр зэракIэуагъэмкIэ гумэкIым зэлъиубытыгъэхэу ахэр зэхэты­гъэх. Бзылъфыгъэхэм ащыщхэм анэпсхэр къашIуакIощтыгъэ. Сыда пIомэ унэм псыр зэрэкIэхьагъэм имызакъоу, зыщыгугъхэу, хатэм щашIэгъэ лэжьыгъэр, щагу бзыу­хэр псым ыхьыгъэх.

Урамэу Краснооктябрьскэм псыр нахь лъэшэу къызэрэкIэуагъэм гу лъыуигъэтэнэу мыщ тет псэупIэхэм ябысымхэр щызэхэтхэу такъыIукIагъ ыкIи ахэм гущы­Iэгъу тафэхъугъ. Бысымхэм къызэраIуагъэмкIэ, ошIэ-дэмышIэу псыр къазэрэкIэ­уагъэм къыхэкIэу ящагубзыухэр псым ытхьэлагъэх, былымхэр псым щаухъумэн­хэу игъо ифагъэх. Яхатэхэр ыгъэкIодыгъэх, яунэхэм псыр лъэгуанджэм къэсэу арытыгъ, псэуалъэу, техникэу ачIэтхэр зэрэмыхъужьыщтхэм щэч хэлъэп. Псыр зызэкIэкIожьым пшэхъо-етIэ зэхэлъыр унэхэм къарынагъ.

Анахьэу зэрарышхо зыхьыгъэхэм ащыщых Пэфыф Руслъанрэ Фатимэрэ яунагъо. Мыхэр нэбгырибл мэхъух, сабыищ апIу.

— ТыздэкIони, тыздэчъэни тымышIэу ошIэ-дэмышIэу псыр къыткIэлъэдагъ, — ынэпсхэр къызэпичъыхьагъэу къеIуатэ Фатимэ. — Былымхэм азыныкъор бгым тфыгъэх, адрэхэр — дгъэкощыгъэх. Псыр лъэшэу къакIощтыгъэти, нэмыкI зыпарэми игъо тыфифагъэп, чэт-тхьачэтхэр псым ытхьэлагъэх, хатэр ыхьыгъ. Сантиметрэ 60 илъэгагъэу, лъэгуанджэм къышIокIынэу унэ кIоцIым псыр итыгъ, щагум дизэу дэтыгъ, хэтэрыкIэу къэдгъэкIыгъэхэм ягугъу сшIыжьырэп. Унэм ит техникэр зэкIэ псым хэтыгъ, енэгуягъо ахэр мыхъу­жьынхэкIэ. Унагъор сигъусэу гуIэм тыхэтэу тфэлъэкIыщтыр тшIагъэ. Зыпари унэм къитщынэу игъо тыфифагъэп. Тиунэкъощхэм адэжь чэщырэ тыщыI. Комиссием хэтхэр къызэкIохэм унэм тимыхьанэу къытфагъэпытагъ, сыда пIомэ унэ дэпкъ­хэр псым ыгъэчагъэх. Псыр, шхыныр къытфащэ, зэкIэ IэпыIэгъу къытэзыгъэ­кIыгъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо.

ГъукIэпшъокъо Байзэтрэ Джульеттэрэ ядэжь тызыIохьэм тракторыр къафыгъэу бгы чапэм къечъэхырэ псыр зэрыкIощт къуладжэр арагъэтIыщтыгъ.

— Хы орым фэдэу ощхышхо къызещхым, къэлапчъэр къыIуиутыгъ, псыр унэм къилъэдагъ, — къеIуатэ Джульеттэ. — Синысэ сабый цIыкIур ыIыгъэу унэм исыгъэти, щтагъэм хэтэу къысфытеуагъ, IофшIапIэм сикIалэ сыкъырищыжьи тыкъы­зэкIожьым, псыр щагум дэтыгъ ыкIи унэм къихьэу ригъэжьагъ. ПсынкIэ Iофэу мебе­лым щыщхэр унэм къитхыгъ, арэу щытми, ахэр хъужьыщтхэп, къэбэгыгъэх. Джащ фэдизым псыр лъэшэу къачъэщтыгъэти, щагу псэушъхьэхэр къэдгъэгъунэнхэу игъо тыфифагъэп, ахэр псым ытхьэлагъэх, хатэм игугъу сшIыжьырэп. Мыщ фэдэу псыр къыткIэуагъэу къыхэкIыгъэп. ТицIыфышъхьэ къызэрэдгъэнэщтым тыпылъыгъ.

КIэрэфхэм ящагу тызыдахьэм «хъужьыщтми тшIэрэп», — аIозэ унагъом щагъэ­федэрэ техникэр, пкъыгъо зэфэшъхьафхэр ящагу дэтхэу атхьэкIыжьыщтыгъ.

— Джы къэкIогъэ псым фэдэ щыIагъэу цIыфхэм къашIэжьырэп, — лъегъэ­кIуатэ игущыIэ КIэрэф Аминэт. – Тищагу псыр дизэу дэтыгъ, унэм чIэтыгъ. Мэлхэр къани, щагу псэушъхьэхэр ытхьэ­лагъэх. Тэхъутэмыкъое районым, джащ фэдэу къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэу, хьэблашъхьэм щыщхэу къыддэIэпыIагъэхэм зэкIэми тиунагъокIэ тафэраз. Чэщ-мэфитIукIэ псыр тищагу дащыгъ. Ар зэкIэкIожьыгъ нахь мышIэми, чIыунэм джыри псыр ит. Псым зыци пфешIэщтэп, тицIыфышъхьэ хэкIодагъэпышъ, шыкур тэIо. Тхьэм зэкIэми гукIэгъу къытфешI, ащ нахь дэй хэти къыферэмыхь.

КIАРЭ Фатим. Сурэтхэр: Iэшъынэ Аслъан.