Урысые программэу «Чъыгхэр — чIыопсым исаугъэтых» зыфиIорэм исайтэу «www.rosdrevo.ru” хэгъэгум ичъыг анахь шъхьаIэкIэ мэкъэтынэу щыкIощтым Адыгеим щыпсэухэрэр зэкIэ хэлэжьэн фитых.

Зэнэкъокъум гухэлъ шъхьаIэу иIэр ти Хэгъэгушхо ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къащыкIырэ чъыгхэм ядэхагъэ икъоу къиIотыкIыгъэныр ары. Ныбжьышхо зиIэ чъыгхэу УрысыемкIэ тарихъ, культурнэ кIэнэу щытхэм анаIэ нахь къатырадзэнымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт. Хэгъэгум зекIоным нахь зыщиушъомбгъунымкIэ, шъолъыр зэфэшъхьафхэм анаIэ нахь къатырадзэнымкIэ, тарихъ чъыгхэр къы­зыщыкIыхэрэ чIыпIэхэр гъэунэфыгъэнхэмкIэ ащ мэхьэнэ гъэнэфагъэ иIэу щыт.

Адыгеим мы зэнэкъокъум къахилъхьагъэр псэупIэу Тульскэм исквер игупчэ шъыпкъэ къыщыкIырэ бзыфыр (липэр) ары. Гъэмэфэ жъоркъым а чъыгыр жьаупIэ дэгъу мэхъу. КIэлэцIыкIухэр ягъусэхэу нахьыжъхэми ар якIопIэ шъхьа­Iэхэм ащыщ. Агентствэу «Здоровый лес» зыфиIорэм пхъэхэм яуплъэкIункIэ и Гупчэ испециалистхэм 2012-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 2-м чъыгым изытет ауплъэкIугъагъ. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, ащ изытет дэгъу.

1862-рэ илъэсым станицэу Тульскэр поселкэу ашIыжьыгъагъ. Свято-Николаевскэ чылысым пэмычыжьэу бзыфыр агъэтIысхьэгъагъ. Чылысыр станицэм игупчэ шъыпкъэ итыгъ ыкIи ар лъэшэу къыгъэдахэщтыгъ. 1936-рэ илъэсым чылысыр зэхакъутэгъагъ. Ау а чIыпIэм чылысыр зэрэщытыгъэр угу къэзыгъэ­кIыжьыщтыгъэр а бзыфыр ары. Непэ чылысым ишIын ыуж ихьажьыгъэх. Я 19-рэ лIэшIэгъум зэхагъэуцогъэгъэ тхылъхэм нафэ къызэрашIырэмкIэ, Мыекъопэ районым инэмыкI чIыпIэхэм ялъытыгъэмэ, станицэу Тульскэм дэжь щыт мэзым бзыфэу къыщыкIырэр зэкIэми анахьыб. Ащ къыхэкIэу Темыр Кавказым ирайон зэфэшъхьафхэм бжьэхъуным пылъ цIыфхэр къарэкIы­хэшъ, мыщ къэкIох. Бзыфыр чIыопсым исаугъэт шъыпкъэу щыт, тарихъ кIэнми халъытагъ. 2012-рэ илъэсым псэупIэу Тульскэм ыныбжь илъэси 150-рэ хъугъэ, бзыфыр муниципальнэ образованием ибрендхэм непэкIэ ахалъытэ.