Нэшъукъуае цIыф лэжьэкIошхохэр, еджэгъэшхохэр, IофшIэнымкIэ гъэхъэгъэшхохэр зышIыгъэхэр мымакIэу къыдэкIыгъэх. Ахэм ащыщ бзылъфыгъэ тигуапэу гъэзетеджэхэр нэIуасэ фэтшIыхэ тшIоигъу.

Нэшъукъуае щыщхэу КIыкI Щамсэдинрэ ишъхьэгъусэу Сарэрэ сабыих зэдапIугъ, зэдалэжьыгъ. Нэбгырэ пэпчъ апшъэрэ гъэсэныгъэ paгъэгъотыгъ, щы­Iэныгъэм игъогу тэрэз тыращагъэх. Къин IукIагъэ­хэми, зэдыкIэуцуагъэх ,гушIуагъо апэкIэ къикIыгъэми зэдаIэтыгъ. Лъытэныгъэу зэфашIыжьырэм ишIуагъэкIэ яунагъо гуфэбэныгъэ илъ зэпытэу къа­хьыгъ. 1959-рэ илъэсым имэкъуогъу мазэ къэ­хъугъэ апэрэ пшъэшъэжъыем зэреджагъэхэр Аминэт. ИцIыкIугъом къыщыублагъэу губзыгъэу, шIыкIэ-IокIэ гъэшIэгъонхэр хэплъагъохэу, «ужэ къыдэзырэр епхъуатэ» зыфаIорэм фэдэу ар щытыгъ. ИIушыгъэкIэ классым исхэм ренэу къа­хэщыщтыгъ.

Аминэт иапэрэ кIэлэегъаджэу Борсэ Зубер Исхьакъ ыкъом мырэущтэу ыIогъагъ: «Сэ къэсIонэу щытыр къэIогъу сыримыгъафэу ежь къысшIуеIо, мыр къэхъумэ, илэгъумэ атекIэу шIэныгъэ ин ыгъотынэу къысшIошIы». ЗэриIуа­гъэм фэд, Нэшъукъое гурыт еджапIэм ия 8-рэ класс «5» закIэкIэ къыухи, Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIэхьагъ. Анахь дэгъухэм исурэт ахэтэу еджапIэри дэгъу дэдэу къыухыгъ. Нэужым, 1978-рэ илъэ­сым, Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым чIахьи, ащ иеджэн щыпидзэжьыгъ. Дипломыр къызыратыжьым, ежь фэдэ кIэлэегъэджэ куп игъусэу къалэу Казань иIофшIэн щыригъэжьагъ. Илъэс фэдизрэ лэжьагъэу зыгъэпсэфыгъо уахътэм ичылэ къызэкIожьым, Трэхъо Асхьад икIалэу Аскэррэ Аминэтрэ шъхьэгъусэ зэфэхъу­гъэх ыкIи Краснодар кIожьыгъэхх. Илъэс тешIагъэу шъэожъые цIыкIоу Рустам къафэхъугъ.

Краснодар дэт гурыт еджапIэу N 49-м Аминэт иIофшIэн щыпидзэжьыгъ. ИIоф­шIакIэ уасэ къыфашIи, 1990-рэ илъэсым «КIэлэегъэджэ-методист» зыфиIорэ цIэр къыфагъэшъошагъ. Нэужым, 1991-рэ илъэсым, Пшызэ къэралыгъо университетым иIофшIэн щылъегъэкIуатэ. Апшъэ­рэ еджапIэм Iоф щыпшIэныр пшъэры­лъышху: уишIэныгъэ ренэу хэмыгъэхъо зэпытмэ щыIэныгъэм укъыщинэщт. Ар къыгурыIозэ, Трэхъо Аминэт а университетым иаспирантурэ чIэхьажьи, къыухыжьыгъ. 1999-рэ илъэсым кандидатскэ диссертациер къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Научнэ IофшIэгъэ 50 фэдиз иI. Джащ фэдэу 2003 — 2006-рэ илъэсхэм университетым идокторантури къыухыгъ. 2007-рэ илъэсым филологие шIэныгъэ­хэмкIэ доктор хъугъэ. Пшызэ къэралыгъо университетым географиемкIэ ифакультет дунэе туризмэмрэ менеджментымрэкIэ икафедрэ ипрофессор мэхъу. Мы илъэс дэдэм Аминэт тхылъ къыдегъэкIы «Ислам в контексте историй и языка» ыIоу. Мы тхылъыр ис­лъам диным хэшIыкI фызиIэхэмкIэ гьэшIэгъ­нэу щыт. Ар зыфитхыгъэр ышыпхъоу, зидунай игъонэмысэу зыхъожьыгъэ Саныет ары, Тхьэм джэнэт къырет.

2009-рэ илъэсым «Адыгейско-русский учебный словарь» ыIоу нэкIубгъуи 100 хъурэр къыдигъэкIыгъ. Мы гущыIалъэр гурыт ыкIи апшъэрэ еджапIэхэм ачIэсхэу адыгабзэр икъоу зымышIэхэрэмкIэ IэпыIэгъушIу хъугъэ.

2011-рэ илъэсым «Адыгейско-русский словарь многоотраслевой учебный» зыфиIорэр нэкIубгъуи 132-рэ хъоу къы­дигъэкIыгъ.

Трэхъо Аминэт илъэс зэкIэлъыкIохэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэзэгъэ курсхэр зэхищагъэх, студентхэм атхырэ курсовой, диплом IофшIэнхэр ыуплъэ­кIужьыщтыгъэх, апшъэрэ еджапIэм щызэхащэрэ ыкIи дунэе мэхьанэ зиIэ конференцие пчъагъэмэ ахэлэжьагъ. ЗэкIэмкIи научнэ IофшIэгъэ 60-м ехъу Аминэт иI, ахэм ахэтых монографиехэр, егъэджэн-методическэ тхыгъэхэр, гущыIалъэхэр. 2014-рэ илъэсым нэс Пшызэ къэралыгъо университетым Iоф щишIагъ. Ригъэджэгъэ студентхэр лъэшэу къыфэразэх, шъхьэкIэфэныгъэшхо къыфашIы. Хэкоу къызэрыхъухьагъэми идэгъугъэ нэмыкI щаIорэп.

ТилъапIэу, тигупсэу Аминэт! Псауныгъэ уиIэу, уигъэхъагъэхэр цIыфхэм агъэфедэнхэ алъэкIэу, уибын-унагъо ышъхьагъ бэрэ уитынэу, бэгъашIэ ухъу­нэу, Тхьэм ынэшIу къыпщифэнэу тыпфэлъаIо!

КIЫКI Щамсэт. Нэшъукъуай.