Илъэс 70-рэ фэдиз хэгъэгум и УIэшыгъэ КIуачIэхэм аратыгъ КIакIыхъу лIакъом къыхэкIыгъэ дзэ журналистхэу Мадин Юсыф ыкъомрэ икIалэу Игорьрэ.

[caption id="attachment_132204" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: КIакIыхъухэм яунэгъо хъар­зынэщ.[/caption]

Непи ахэр шIу алъэгъурэ Iофым пы­лъых. Къуаджэу Тхьагъапшъэ инахьыжъхэм ащыщ КIакIыхъу Мадин Краснодар краим илэгъу, илъэс 85-рэ ыныбжь, отставкэм щыIэ полковник, ау непи чан, зы чIыпIэ исэп.

ИгукъэкIыжьхэр етхых, тхылъхэр къыдегъэкIых.

Ащ икIалэу Игорь, ари отставкэм щыIэ полковник, зэо-зэпэуцужьхэм явете­ран, щыIэныгъэ гъогу гъэшIэгъон къыкIугъ. Илъэс 15-м ехъугъэу ар Дзэ-тарихъ журналэу Москва къыщыдагъэкIырэм иредактор шъхьаI, илъэсрэ ныкъорэкIэ узэкIэIэбэжьмэ «Урысые Федерацием изаслуженнэ журналист» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ.

Мадин илъэс заулэ хъугъэшъ икъоджэ гупсэу Тхьагъапшъэ дэс. Дунаим бэу къыщызыкIухьэгъэ пенсионерым янэ-ятэхэм яунэу къыздэкIожьыгъэм гупсэфыпIэ щигъотыгъ. Къоджэ щыIакIэу ицIыкIугъом зэсэгъагъэми къин къыфэмыхъоу къыфигъэзэжьыгъ.

Мадин ышъхьэ фэгъэхьыгъэу къыIотэныр икIасэп. Илъэс зэфэшъхьафхэм къулыкъу зыщихьыгъэм, иIэнэтIагъэхэм афэгъэхьыгъэу мэкIэ дэд къыIуагъэр. КъушъхьэчIэс къоджэ цIыкIум къыщы­хъугъ, шапсыгъэ унэгъо къызэрыкIоу репрессиехэр къызэпызычыгъэхэм къи­хъухьагъ. 1948-рэ илъэсым ятэ игъусэу Казахстан къикIыжьыгъагъэх. Ащ ыуж илъэситIу тешIагъэу яни ипшъэшъэ цIыкIоу Бэдзэрхъанрэ Мадин ышэу Дамиррэ игъусэхэу Тхьагъапшъэ къэкIожьыгъагъ.

Дамир нэужым зэлъашIэрэ юрист, профессор, доктор хъугъэ, Урысыем народнэ хъызмэтымкIэ иакадемиеу УФ-м и Президент дэжь къыщызэIуахыгъэм икъутамэу къалэу Ростов-на-Дону дэтым июридическэ институт ыкIи правэмкIэ ушэтыпIэ Гупчэм япащ. ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, шапсыгъэхэм къызэрахэкIыгъэр къыхигъэщыным фэшI, ылъэкъуацIэ зэблихъугъагъ. Ары Шапсыгъэ ДамиркIэ ар зыкIызэлъашIэрэр.

Мадинрэ Дамиррэ ятэу Юсыф цIыфхэм лъытэныгъэшхо зыфашIэу, тхыдэжъхэр зыфызэхалъхьэрэ цIыф гъэшIэгъонэу щытыгъ. Iэпэ­Iэсэныгъэшхо Тхьэм къыхилъхьагъэу, «ыIэ дышъэ пэчъы» зыфаIохэрэм ащыщыгъ, гъукIэщтыгъ, пхъашIэщтыгъ, псэолъэшIыщтыгъ, зыгорэхэр къыугупшысыгъэхэу иIагъэх. Дэжъыер зэраукъэбзырэ машинэр ащ ышIыгъэу тарихъым ар къыхэнагъ.

[caption id="attachment_132205" align="aligncenter" width="800"] Сурэтыр: КIакIыхъухэм яунэгъо хъар­зынэщ.[/caption]

Мадин 1956-рэ илъэсым ПсышIуапэ дэт еджапIэр къызеухым дзэм къулыкъу щихьынэу зэкIом, Советскэ Дзэм ыкIи Хы дзэ флотым я Апшъэрэ дзэ-политическэ училищэу къалэу Львов дэтым журналистикэмкIэ ифакультет чIэхьэ­гъагъ.

— Ащ фэдэ сэнэхьат къыхэсхыным хъугъэ-шIэгъитIу ушъ­хьагъу фэхъугъэр, — ыгу къэ­кIыжьы Мадин. — Подмосковьем къулыкъу щысхьызэ, МГУ-м журналистикэмкIэ ифакультет идоцент нэужым хъугъэ Тхьагъушъэ Игорь нэ­Iуасэ сыфэхъугъагъ. Ащ сыри­гъэблагъи Москва сыщыIагъ, университетым, общежитием сачIэхьагъ, студентхэм нэIуасэ сафэхъугъ. Шъхьафит гупшысакIэ зиIэ кIалэу, творческэу гъэпсыгъэхэм, «къушъхьэхэр зэпырагъэзэнхэм» фэхьазырхэм сяхъопсэгъагъ. ЕтIани Московскэ дзэ округым и ПВО ичастэу къулыкъу зыщысхьыгъэм сызщырихьылIэгъэ чIыпIэ горэми журналист сыхъунэу сыгу къызэрихьагъэр къыгъэпытэжьы­гъагъ. Мафэ горэм ащ Московскэ дзэ округым и ПВО игъэзетэу «На боевом посту» зыфиIорэм икорреспондент къэ­кIуагъ. СэркIэ ошIэ-дэмышIэ дэдэу дзэкIолIхэм ящыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ статья згъэхьазырынэу ар къысэлъэIугъ. ФэзгъэцакIи ситхыгъэ зеджэм лъэшэу ыгу ри­хьыгъ. Ащ ыужыми темэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхыгъэ заулэ мы гъэзетым къыщыхэсыутынэу хъугъэ. Бэ темышIэу журналист сэнэхьат зэзгъэгъотынэу командирхэм игъо къысфа­лъэгъугъ.

Джаущтэу дзэ журналист гъогум Мадин техьагъ. Илъэс 35-у ащ ритыгъэм «илъэоянэхэр», зэкI пIоми хъунэу, къы­кIугъ. Дивизием игъэзетэу «Боевое знамя» зыфиIорэм икорреспондентэу Николаев щыригъэжьэгъагъ, етIанэ дзэ авиацием игъэзетэу «Советский пилот» зыцIэм щылэжьагъ, советскэ дзэу Германием а лъэхъаным щыIагъэм игъэзетэу «Советский патриотым» иотдел ипэщагъ, Одесскэ дзэ округым игъэзетэу «Защитник Родины» икорреспондентыгъ, журналэу «Агитатор армии и флота» зыфиIорэм иинструктор шъхьэIагъ.

Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу, СССР-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм я Дзэ тедзапIэ дзэ-политическэ литературэмкIэ иредакцие иредактор шъхьа­Iэу, полковникым нэсыгъэу отставкэм кIуагъэ. «За службу Родине в Вооруженных Силах СССР» зыфиIорэ орденитIу иI, нэмыкI къэралыгъо тынхэмкIэ, щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэмкIэ мызэу, мытIоу къыхагъэщыгъ.

Ащ ыуж уахътэ горэм Москва дэ­сыгъ, етIанэ ичIыгужъ къыгъэзэжьыгъ. Гъэзетхэм къащыхиутыгъэхэм анэмыкIэу очеркхэр къыздигъэхьэгъэ тхылъэу «Азы журналистики» зыфиIорэр 1967-рэ илъэ­сым Мадин къыдигъэкIыгъ. Джащ фэдэу непэ къызнэсыгъэм дзэ еджапIэхэм якурсантхэм агъэфедэрэ пособиеу «Спутник военного журналиста» зыфи­Iорэм иавтор гуадз.

Пенсием щыIэу къыдигъэкIыгъэх «Незабытое прошлое», «Последние дни свободы» зыфиIорэ тхылъхэр. Ахэм адыгэ тхыдэжъхэр, хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэм ятарихъ къыхэхыгъэ къэбархэр, ищыIэныгъэ щыщ пычыгъохэр, игулъытэхэр, зарисовкэхэр, непэрэ мафэхэм афэгъэхьыгъэ очеркхэр адэтых.

Тым журналистикэм шIулъэгъоу фыриIэр тарихъым зыфэзыгъазэ зышIоигъощтыгъэ икIалэ ритыгъ. Игорь ятэ игъогу рыкIожьыгъ. Дзэм къулыкъу щихьыгъ, Мадин зыщеджэгъэ факультет дэдэр Львов къыщиухыгъ, дзэ гарнизонхэр, частьхэр къызэпичыгъэх, Ленинград игъэзетэу «На страже Родины» зыцIэм илъэситф фэдизрэ Iоф щишIагъ, ащ фэдизрэ гъэзетэу «Советская армия» зыфиIорэм икорреспондентыгъ, опыты­шхо зэIуигъэкIагъ.

КIакIыхъу Игорь джы запасым щыI, Чернобыль къыщыхъугъэ тхьамыкIагъом идэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм ащыщ, зэо-зэпэуцужьхэм яветеран. Щытхъум иорден къыфагъэшъошагъ, нэмыкI къэралыгъо тынхэмкIи къыхагъэщыгъ. 2008-рэ илъэсым къыщыублагъэу дзэ-тарихъ лъэныкъомкIэ къэралыгъо научнэ издание закъоу УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ и Дзэ-тарихъ журнал иредактор шъхьаI. Зы кIалэ иI, ятэжъ ыцIэ — Мадин фаусыгъ. Ащ журналист гъогур къыхихыгъэп, информационнэ технологиехэмкIэ специалист.

Мадинрэ Игорьрэ сыхьат пчъагъэрэ уадэгущыIагъэми, уязэщырэп. ЦIыф еджагъэх, Iушых, акъылышIох, щыIэныгъэ гъогу гъэшIэгъон къакIугъ, етIани ахэм къэбар къэIотэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ Тхьэм къахилъхьагъ. Арышъ, узэгуп­шысэн, къыппшъхьапэжьыныбэ къахэохы. ЕтIани гъэшIэгъоныр, ятэрэ ыкъорэ илъэсыбэ дзэ къулыкъум зыратым, къи­ныгъуабэ къызызэпачым ежьхэм ашъхьэ нахьи журналистикэр нахьышIу алъэ­гъун зэралъэкIыгъэр ары.

НЫБЭ Анзор. Сурэтхэр: КIакIыхъухэм яунэгъо хъар­зынэщ.