Гъэтхэ дзэ дэщыгъор Урысыем зыщырагъэжьагъэр мазэм къехъугъ. Ащ епхыгъэ IофшIэныр мы уахътэм ехъулIэу зэрэлъыкIуатэрэм, пшъэрылъэу къафагъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм, ныбжьыкIэхэм къулыкъур зыщахьын алъэкIыщт чIыпIэхэм, нэмыкI упчIэу цIыфхэр зыгъэгумэ­кIыхэрэм ащыщхэр фэдгъэзагъэх Адыгэ Республикэм идзэ комиссариат иотдел ипащэу Виталий Лебедевым.

— Виталий, мыгъэрэ гъэтхэ дзэ дэщыгъом епхыгъэ Iоф­тхьабзэр зыкIорэр мазэ хъугъэ. Нэбгырэ пчъагъэу къулыкъум ащэщтхэмкIэ пшъэрылъэу щыIэр зэшIохыгъэ хъущта ыкIи гъогу техьагъэхэр щы­Iэха?

— Мы гъатхэ къулыкъур зыхьыщт нэбгырэ 550-рэ фэдиз Адыгэ Респуб­ликэм икIыщт. Дзэ дэщыгъо кампаниер зыпкъ итэу рекIокIы, чIыпIэ комиссиехэм зэкIэми Iоф ашIэ. Адрэ илъэсхэм афэдэу къытфагъэуцугъэ пшъэрылъыр зэрифэшъуашэм тетэу зэшIотхыщт, ищыкIэгъэ нэбгырэ пчъагъэм макъэ арагъэIугъ, ахэр игъорыгъозэ дзэ комиссариатхэм къякIуалIэх. Мэлылъфэгъу мазэм ныбжьыкIэ 35-рэ фэдиз дащыгъ. Ахэм зэкIэми Къыблэ дзэ шъолъырым ичастьхэм ахэхьэрэ подразделениехэм къулыкъур ащахьыщт. КъыкIэлъыкIощт дэщыгъор жъоныгъуакIэм и 15-м пытыдзэ­жьыщт, ар мэфэкIхэм яхэгъэунэфыкIын епхыгъ. Ащ пае къэмынэу тиIофшIэн къызэтеуцорэп, муниципальнэ образованиехэм ащыIэ дзэ комиссариатхэм къулыкъум кIощт ныбжьыкIэхэр къыхахых, нэужым республикэ угъоипIэ чIыпIэм ахэр къащэх. Мыщ медицинэ уплъэкIун тедзэхэр ащакIух, шъуашэхэр аратых.

— Гъэтхэ дзэ дэщыгъом мыгъэ зэхъокIыныгъэ горэхэр фэхъу­гъэха?

— Ащ фэдизэу зэхъокIыныгъэшхо фэхъугъэп. Ау зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор 2023-рэ илъэсым шIыкIакIэм тетэу дзэ учетым зэрэхагъэуцохэрэр ары. Мыгъэ апэрэу къэбарыр электроннэ шIыкIэм тетэу къэралыгъо хэбзэ къу­лыкъу зэфэшъхьафхэм (федеральнэ, шъолъыр ыкIи муниципальнэ) къытIэкIагъэхьагъ. Ащ дакIоу, хэукъоныгъэхэр къыхэмыкIынхэм фэшI а зэпстэури тхьапэм тетэу къытфагъэхьыгъэх. А къэбарэу къытIэкIэхьагъэхэм атетэу зыкI электроннэ базэ дгъэпсын тлъэкIыгъ, ар зэфэшIыгъэу щыт. Мыщ ит къэбарыр учетнэ-дэщын IофшIэным щыбгъэфедэнымкIэ Iэрыфэгъу дэд.

Мы гъэтхэ дзэ дэщыгъом къыхиубытэщтхэр къулыкъум къызэрэтыщтхэр зытетыгъэм къытенагъ – зы илъэс.

— ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциеу Украинэм щыкIорэм епхыгъэу зикIалэ дзэ къулыкъум ащэщтхэр егъэгумэкIых ахэр зыдащэн алъэкIыщт чIыпIэхэм. Сыда ащ къепIолIэн плъэкIыщтыр?

— Сицыхьэ телъэу къэсIон слъэкIыщт мыщ фэдэ ныбжьыкIэхэр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием зэрамыщэхэрэр. Офицерхэр ыкIи дзэ къулыкъушIэхэу зэзэгъыныгъэм кIэтхагъэхэр арых агъа­кIохэрэр. Зыщымырэхьат чIыпIэхэм ахэр ащэщтхэп ыкIи гъэтхэ дзэ дэщыгъор Украинэм щыкIорэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием зыкIи епхыгъэп. Арышъ, мы лъэныкъомкIэ ны-тыхэр орэмыгумэкIых. Тишъолъыр щыщхэр нахьыбэрэмкIэ зыдащэхэрэр Къыблэ ыкIи КъохьэпIэ дзэ округхэм ядзэхэр ары.

— Гъэзетеджэхэр къыкIэупчIэх дзэм къулыкъур щызымыхьы­гъэр «зэзэгъыныгъэкIэ къулыкъу» зыфаIорэм кIэтхэн фитмэ?

— ЗыныбжьыкIэ къулыкъур зыхьынэу зытефэрэ цIыфэу гурыт ыкIи апшъэрэ гъэсэныгъэ зиIэр илъэсрэ къэтынэе къулыкъум ащэн, е илъэситIу зэзэгъыныгъэм кIэтхэн ылъэкIыщт.

— Дзэ къулыкъур зыхьы зышIоигъохэм ягугъу къэтшIымэ, зыщызыдзыехэрэр нахьыбэ мэ­хъуа, хьауми..?

— Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет бэкIэ нахьышIу хъугъэ. Мыгъэ тыкъызэджагъэхэм япроцент 90-м ехъур чIыпIэ комиссариатхэм къякIолIагъэх. ГущыIэм пае, апшъэрэ дзэ еджапIэхэм ачIахьэ зышIоигъо ныбжьыкIэхэм япчъа­гъэ фэдэ пчъагъэкIэ нахьыбэ хъугъэ. Джащ фэдэу угъоипIэ чIыпIэм кIэлакIэхэр бэу къякIуалIэх.

Ары пакIошъ, мэхьэнэ ин зиIэ дзэхэм къулыкъу ащызыхьы зышIоигъохэм азыфагу зэнэкъокъу илъ.

Джырэ ныбжьыкIэхэм абзэкIэ къа­тIомэ, къулыкъум зыщыбдзыеныр «престижнэу» щытэп. Илъэс пIалъэкIэ къулыкъур зыхьынэу кIохэрэм ащыщхэр зэзэгъыныгъэм кIатхэхэшъ, пIалъэр лъагъэкIуатэ.

— Виталий, къэралыгъо IэпыIэгъоу щыIэхэм ыкIи ахъщэ тынхэм ягугъу къэпшIыгъэмэ дэгъугъэ.

— Республикэм идзэ комиссар шъхьа­Iэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къулыкъум ащэгъэ кIэлэ ныбжьыкIэм апэрэ мафэм къыщегъэжьагъэу къэралыгъор къызэрэфэгумэкIырэр зэхишIэным мэхьанэшхо иI. УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъу ащызыхьынэу кIуагъэхэм аIэкIагъахьэ ыпкIэ зыхэмылъ медицинэ IэпыIэ­гъур ыкIи юридическэ IэпыIэгъур, Iэзэгъу уцхэр арагъэгъоты. Федеральнэ бюджетым имылъкукIэ дзэ къулыкъушIэм ипсауныгъэ ыкIи ищыIэныгъэ страховать ашIы. Джащ фэдэу къулыкъушIэхэм ахъщэ тынхэр зэраIэкIэхьащтым зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъ. Ащ сабый иIэу щытмэ, 2023-рэ илъэсым мэзаем и 1-м къыщегъэжьагъэу мазэ къэс сомэ 15548-м ехъу раты. Готхэгъэ ишъхьэгъусэу мэфи 180-м нахь мымакIэу лъэрмыхьэм зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъу сомэ 36278-м ехъу раты.

Дзэ къулыкъур зыухэу къэкIожьыхэрэр IофшIапIэ IухьанхэмкIэ социальнэу ухъу­магъэх.

НыбжьыкIэр къулыкъум къызэрэтыгъэ зы мафэр мэфитIукIэ Iоф зэришIэгъэ пIалъэу атхырэм фыхалъытэ.

Дзэ къулыкъум ныбжьыкIэр щэIэфэ ахъщэ тынэу къыфатIупщырэм, мылъкум ыкIи чIыгу Iахьым ателъытэгъэ хьакъулахьыр рагъэтырэп.

— Къулыкъум ащэщтхэм ыкIи ахэм янэ-ятэхэм дзэ дэщыным епхыгъэ къэбархэр зэрагъо­тэщт сайтхэр щыIэха?

— УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ иофициальнэ сайт дзэ къулыкъум фэгъэхьыгъэ къэбарыр игъэ­кIотыгъэу ны-тыхэм ыкIи ныбжьыкIэхэми рагъотэщт. А нэкIубгъор едзыгъохэмкIэ зэтеутыгъ: «Контакты», «Призывникам», «Научные роты», «Служба по призыву».

Ащ нэмыкIэу Урысыем исубъект пэпчъ ащыIэ дзэ комиссариатхэм яофициальнэ нэкIубгъохэм къулыкъум епхыгъэ упчIэхэм яджэуапхэр арагъотэщтых.

АР-м идзэ комиссариат инэкIубгъо шъузэрихьащтыр: http://voenkom-ra.ru/

Iэшъынэ Сусан.