Уголовнэ, граждан, арбитражнэ ыкIи админи­стративнэ Iоф анахь инхэу Адыгэ Республикэм ихьыкумхэм зэхафыгъэхэм афэгъэхьыгъэ брифинг Адыгэ Республикэм ипроку­ратурэ щыкIуагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх про­куратурэм иуголовнэ-хьыкум отдел ипрокурорэу Цуекъо Таймураз, граждан ыкIи ар­бит­ражнэ Iофхэм язэхэфынкIэ прокурорым иIэпыIэгъоу Александр Яриджановыр, журна­листхэр.

Пэублэм Т. Цуякъом къызэриIуагъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым уголовнэ Iофхэм язэхэфынкIэ республикэ хьыкумышIхэм ашIыгъэ унэшъо 1959-мэ прокурорхэм адырагъэштагъ. Бзэ­джэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгырэ 1643-м алъэныкъокIэ къызэIуа­хыгъэ Iоф 1532-мэ ахэплъагъэх. Къэралыгъо гъэпщынакIохэм япшъэрылъыр лажьэ зиIэхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьыныр ыкIи уголовнэ хьыкум зэхэфыным хэлажьэхэрэм яконституцион­нэ фитыныгъэхэр амыукъонхэр ары. АщкIэ прокурорым щысэхэр къыхьыгъэх.

ГущыIэм пае, АР-м и Апшъэ­рэ хьыкум Краснодар щыщ хъулъфыгъэр ыгъэмысагъ. Хьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 1983-рэ илъэсым щылэ мазэм зэлъашIэрэ бзэджэшIэ купхэм язэхахьэу Москва щыкIуагъэм ар хэлэжьагъ, ащ ыуж «вор в законе» цIэр къыфагъэшъошагъ. Илъэс 38-м ехъурэ Адыгеим ыкIи Краснодар краим ащы­зэхащэгъэ бзэджэшIэ купым ипэщагъ, ащ хахьэхэрэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьэхэзэ цIыфхэм ахъщэ ыкIи мылъку къатыра­хыщтыгъ, криминалым хэтхэр къагъэгъунэщтыгъэх. Хьыкумыр Iофым зыхэплъэм илъэси 8-рэ мэзи 6-рэ хьапс бзэджашIэм тырилъхьагъ.

Мыекъопэ къэлэ хьыкумым ихьыкумышIэу Iоф зышIэщты­гъэм ылъэныкъокIэ Красно­гвардейскэ район хьыкумым уголов­нэ Iоф къызэIуихыгъ. ИIэнатIэ къызфигъэфеди хэ­бзэнчъэу зекIозэ къуалъхьэ къа­зэраIихыгъэмкIэ хьыкумы­шIыр агъэмысэ. Хьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым шэкIогъум федеральнэ хьыкумышIыр икабинет чIэсэу граждан зэхэфыным хэлэжьэрэ хъулъфыгъэм ифедэ хэлъэу унашъо ышIыным фэшI къуалъхьэу сомэ мин 50 къыIихыгъ. Хьыкумым иунашъокIэ илъэси 5 хьапс условнэу ыкIи тазырэу сомэ миллион 1,5-рэ тыралъхьагъ ыкIи илъэси 4 пIалъэкIэ пэщэ IэнатIэ ыгъэцэкIэн фитыщтэп.

А. Яриджановым къызэри­IуагъэмкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъохэр прокуратурэм инэплъэгъу ригъэкIыхэрэп. ЯIофшIэнкIэ анахь мэхьа­нэшхо зиIэ Iофыгъоу зыдэла­жьэхэрэм ащыщ псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр зэра­гъэцакIэрэм, цIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, зыкIыныгъэ ахэлъэу бзэджашIэхэм ябэныгъэным, псауныгъэм, гъэсэныгъэм ыкIи ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным алъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр амыукъоным алъыплъэгъэныр ары. Джащ фэдэу япшъэрылъ шъхьа­Iэхэм ащыщ цIыфхэм Iоф­шIэнымкIэ фитыныгъэу яIэ­хэр къэухъумэгъэнхэр.

2022-рэ илъэсым зэкIэмкIи сомэ миллиони 9-м ехъум япхыгъэу прокурорхэм ядэо тхылъ 1123-рэ фэдизым республикэм ихьыкумышIхэр ахэплъагъэх. Ахэм янахьыбэр зыфэгъэхьыгъэр цIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр, зыныбжь имыкъугъэхэм ыкIи социальнэу мыухъумэгъэ цIыф­хэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр ары.

ГущыIэм пае, чIыгу Iахь къа­ратыным ичэзыу хэт сабыибэ зиIэ унагъохэм япсэупIэ фи­тыныгъэхэр прокурорхэм ядао­кIэ зэтырагъэуцожьыгъэх. Зэ­ра­гъэу­нэфыгъэмкIэ, муници­пальнэ об­разованиеу «Къалэу Мые­къуапэ» сабыибэ зиIэ уна­гъохэм чIыгу Iахь 80 фэдиз аритыгъ. УплъэкIунхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, мы чIыгу Iахьхэм коммунальнэ инфраструктурэр ыкIи автомобиль гъогур ащыгъэпсыгъэп. Къэлэ прокуратурэм Мыекъуапэ иадминистрацие унашъо фишIыгъ мы гумэкIыгъор дигъэзыжьынэу. Хьыкумым ышIыгъэ унашъом кIуачIэ иIэ хъугъэ, чIыгу Iахьхэр ягъэгъотыгъэным ыкIи ищыкIэгъэ инфраструктурэр ахэм ящэ­лIэ­гъэным епхыгъэ пшъэрылъым игъэцэкIэн муниципалитетым ыпшъэ ралъхьагъ.

Джащ фэдэу жъы дэдэ хъугъэ псэупIэхэм унагъохэр арысхэу прокурорхэм хэукъоныгъэхэр къыхагъэщыгъэх. Мыекъопэ прокуратурэм чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъум унашъо фишIыгъ унэгъо 13-мэ санитар ыкIи техническэ шапхъэхэм адиштэу псэупIэхэр аригъэгъотынхэу.

Джащ фэдэу прокурорхэр граждан ыкIи административ-нэ Iоф 587-мэ хэплъагъэх, унашъохэри ашIыгъэх.

НэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр КIарэ Фатим.