Непэ зигугъу къэтшIыщт бзылъфыгъэм IэпыIэгъу псынкIэм илъэс 33-рэ хъугъэу Iоф щешIэ, илъэс 37-рэ медицинэм ритыгъ. ИIофшIэн хьылъэми, ыгукIэ фэ­щагъ, фэшъыпкъ. ЦIыфхэм ишIуагъэ аригъэкIыныр ипшъэрылъ шъхьаIэу зыфе­лъэгъужьы. ШIуцIэ Фатимэ фельдшер, IэпыIэгъу псынкIэмкIэ ыкIи тхьамыкIагъом хэфагъэхэр къэгъэнэжьыгъэнхэмкIэ АР-м игупчэ ия 5-рэ Яблоновскэ под­станцие хэтэу Афыпсыпэ Iоф щешIэ.

«ТицIыфхэм щэIэгъэшхо ахэлъ, — исэнэхьат анахь къинэу хэлъымкIэ упчIэ зесэтым Фатимэ гъэшIэгъонэу ипэублэ гущыIэ къыригъэжьагъ, — аукъо­дыеу IэпыIэгъу псынкIэм къеджэхэрэп. ЛъыдэкIуаер 200-м нэсыгъэу, къафемыгъэхы зыхъукIэ къэджэх ныIэп. Ащ фэдэу къахафэ­хэрэр зыныбжь илъэс 60-м шIокIыгъэхэр ары. Илъэс 50-м къыщыублагъэу зыгу узыхэрэм хъулъфыгъэхэр бэу къахэфэх. ЗипсауныгъэкIэ щынагъо къызы­шъ­хьа­рыхьэгъэ цIыфым IэпыIэгъу уфэхъуныр, изытет нахьышIу пшIыныр, иуз шъхьащыпхыныр сэркIэ мэ­хьанэ зиIэ Iофышху. КъыхэкIыгъ цIыф сыма­джэм IэпыIэгъу тыфэмы­хъушъоу, узэу иIэм ихьы­лъагъэ елъытыгъэу зидунай зыхъожьыгъэхэри ахэтыгъэх тызфэкIуагъэхэм, ахэм афэдэхэми тарихьылIагъ. Ау сыд фэдизэу ар щэчыгъуаеми, къинми, IэпыIэгъу псынкIэм сыхэкIыжьынэу ныбжьи сшъхьэ къихьа­гъэп».

Краснодар дэт медицинскэ училищыр къызеухым Фатимэ чIыпIэ зэфэшъхьаф­хэм Iоф ащишIэнэу хъугъэ. IэпыIэгъу псынкIэмкIэ ри­гъэжьэгъагъ, зыгъэпсэфыпIэу «Монтажник Кубани» — илъэсищырэ, Инэм сы­мэджэщым икIэлэцIыкIу отделение зы илъэсрэ ащы­лэжьагъ. 1996-рэ илъэ­сым Афыпсыпэ иIэпыIэгъу псынкIэ Iоф щишIэнэу ригъэжьагъ. ФельдшеритIу хъухэу зызэблахъу, Лъэп­шъыкъо Щамил Фатимэ фельдшер гъусэу иIэр.

— Тэ тынаIэ зытетхэр, — хегъэунэфыкIы ШIуцIэ Фатимэ, — Пэнэхэс, Хьащтыку, Афыпсыпэ, поселкэу Кубаньстрой, къутырэу Хомуты ыкIи шапсыгъэ гъогу зэхэкIым нэс дачэ­хэм ащыпсэурэ цIыфхэр ары. НэмыкI бригадэхэр игъо имыфэхэ зыхъукIэ, районым ит псэупIэхэми танэсы. ЗэкIэмкIи IэпыIэгъу псынкIэм ибригади 7 районым щэлажьэ: Яблоновскэм — 3, Инэм — 2, Тэхъутэмыкъуаерэ Афы­псыпэрэ — зырыз.

Фатимэ къызэриIота­гъэмкIэ, IофшIэныр зеубла­кIэм IэпыIэгъу псынкIэм изытетыгъэрэ джы зэрэхъу­гъэмрэ лъэшэу зэтекIы. 2017-рэ илъэсым щыIэгъэ «оптимизацием» ишIогъэшхо къэкIуагъ. Аужырэ илъэситIум IэпыIэгъу псын­кIэм имашинитIу зэтегъэ­псыхьагъэ къаIэкIэхьагъэх. Дизель гъэстыныпхъэкIэ Iоф зышIэрэ IэпыIэгъу псынкIэм имашинэ 2023-рэ илъэсым ищылэ мазэ къа­ратыгъ. РеанимациемкIэ зишIогъэшхо къэкIорэ дефибриляторхэри ахэм арытых.

— Ахэр дгъэфедэнэу илъэситIум къыкIоцI къы­хэкIыгъэп, ащ Iофыр нэсы­гъэу сымаджэ зетщагъэп. Ау Iэмэ-псымэр зэрэбгъэ­федэн фаем ишапхъэхэр тагъэшIагъэх, арышъ, зыщищыкIагъэм дгъэпсэолъэн тлъэкIыщт. Фельдшерыр врачым фагъадэу, ащ уфэ­зыгъэсэрэ пунктхэри щыIагъэх. Илъэс пчъагъэрэ Iоф зыпшIэкIэ сымаджэу къыуихьылIагъэм изытеткIэ, ипсауныгъэ щыкIагъэу фэ­хъугъэм, диагнозым игъэунэфын къин къыпфэ­хъужьырэп. Уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэми яIоф шъхьафы, гъогум къытехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм, машинэ зэутэкIхэм цIыфхэм шъобжыбэ ахахы. Бэ тешIагъэр нахь мышIэми, Афыпсыпэ щыщ кIалэр, дисыгъэхэр псаоу къанэхи, машинэ зэутэкIым зэрэхэкIодэгъагъэр сщыгъупшэрэп. Джащ фэдэм узэрэамалынчъэр къыбгурэIо.

Пандемием илъэхъан ковид сымаджэхэри чылагъохэм къадащэу къыхэ­кIыгъ, хэушъхьафыкIыгъэ ковид-бригадэхэр щыIагъэх нахь мышIэми. IофшIэн зэхэдз яIагъэп, IэпыIэгъу зищыкIэгъэ пстэуми якIуа­лIэх, яамал къыхьырэм тетэу япшъэрылъ зэшIуахы.

— Сымэджэ хьылъабэ­хэм тарихьылIэнэу хъугъэ, — игущыIэ къыпедзэжьы Фатимэ, — о узэрэфаем фэдэу псынкIэ дэдэуи унэ­сышъурэп ныIа уиIэпыIэгъу къежэрэм. Санавиацием иамалхэр дгъэфедэхэуи къыхэкIыгъ. ВертолеткIэ сымаджэхэр Мыекъуапэ ядгъащэщтыгъэх. Джы ама­лыбэ тиIэ хъугъэ, ау цIыф­хэм тафэныкъу. IэпыIэгъу псынкIэм ишапхъэхэр къи­ных. Медицинэм иIофы­шIэ­хэри мэсымаджэх, къулыкъум хэкIыжьхэрэм япчъа­гъи макIэп. Врачэу сызэ­ремыджэжьыгъэмкIэ сыгу зэбгъэжьы, ау унагъо ­уисэу, сабыйхэр уиIэ зы­хъукIэ, еджэным нахьи IофшIэныр нахь къыхэохы. Сятэшыпхъоу Барцо Хъариет Яблоновскэ поликлиникэм, нэужым зыгъэпсэфыпIэу «Шапсыгъ» зыфи­Iорэм яврач шъхьэIагъ. Ащ ренэу къысиIощтыгъ сызэреджэжьын фаер. Врач шъыпкъэм ищысэтехыпIэу сэркIэ ар щытыгъ.

— Адэ, унагъом щыщ­хэр къызысымаджэхэкIэ сыдэу уяхъулIэрэ? — джэуап гъэшIэгъон го­рэм сежэу упчIэр Фатимэ фэсэгъэуцу.

— Адрэхэм афэдэу сяIазэ. Унэм сисэу, IофышIэ сыщымыIэуи чылэм дэсхэр къыстефэхэу, къыс­лъагъакIохэу къыхэкIы. ЦIы­фэу гузажъорэм, зиIоф­хэр дэим уишIуагъэ емыгъэкIыщтмэ, сыда ащыгъум типшъэрылъ зыфэдэр?

ЗипшъэдэкIыжь лъэшэу зэхэзышIэрэмэ Фатимэ ащыщ. Унагъоми бзы­лъ­фыгъэ пшъэрылъэу щыри­Iэхэр егъэцакIэх. Ишъхьэгъусэрэ ежьыррэ кIэлитIу зэдапIугъ, ахэм атекIыгъэу къорэлъфищ яI, яплIэнэрэм паплъэх. IофшIэныр хьы­лъэми, илъэситф тешIэ къэс яIэпэIэсэныгъэ зыщы­хагъэхъорэ медицинэ курс­хэр апэ Краснодар, нэ­ужым Яблоновскэм Фатимэ ащикIугъэх. Исэнэ­хьаткIэ ренэу еджэжьыщтыгъ.

— Зыгъэпсэфыгъо уахъ­тэ уиIэ зыхъукIэ сы­да пшIэнэу уикIасэр? — джыри зы упчIэ, лые сшIошIыми, есэты.

— Зыгъэпсэфыгъо сиIэу къыхэкIырэп, — Фатимэ макIэу джэуап къетыжьы. — IофшIэным нэмыкIэу зэтырихьэрэ Iофхэр чэзыум хэтых.

— Къорэлъф пшъашъэ уиIэ хъумэ, IэпыIэгъу псынкIэм Iоф щишIэнэу, о пшIэрэ Iофыр лъигъэ­кIотэнэу уфэещта?

— Медицинэм щыла­жьэмэ дэгъу, ау IэпыIэгъу псынкIэм хэмытымэ на­хьышIу. Мыщ IофшIэныр щыхьылъэ дэд. Арэу щытми, нэмыкI чIыпIэ сыкIожьышъунэу къызшIоз­гъэшIыни слъэкIырэп. СыгукIи, спсэкIи сиIофшIэн сыгу хэтIагъ. Ау къорэлъфыр терапевтэу е кIэлэцIыкIу врачэу езгъэджэщтгъагъэ.

— Непэ медицинэ IэпыIэгъу псынкIэ язы­гъэгъотыхэрэм я Маф. УиIоф­шIэгъухэм сыда узэрафэлъаIо пшIоигъор?

— Псауныгъэ пытэ, щэ­Iагъэ яIэнэу ыкIи IэпыIэгъу зыфэхъухэрэр къафэрэ­зэнхэу сафэлъаIо.

Тэу Замир.