Хъут Юр Абубэчыр ыкъор
Хъут Юрэ Абубэчыр ыкъом илъэс 83-м итэу мэлылъфэгъум и 24-м идунай ыхъожьыгъ. Ащ Iоф ешIэфэ къыткIэхъухьэхэрэм япIун лъэшэу ынаIэ тыригъэтыгъ, Адыгэ Республикэм хэдзын системэр щыуцунымкIэ бэ ышIагъэр.
Хъут Юрэ 1941-рэ илъэсым гъэтхапэм и 1-м Теуцожь районымкIэ къуаджэу Гъобэкъуае щыпсэущтыгъэ мэкъумэщышIэ унагъом къихъухьагъ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан цIыкIузэ ятэ чIинагъ, лъэхъэнэ къиныгъ зэоуж илъэсхэу ар ылъэ зыщытеуцуагъэр. Гъобэкъое гурыт еджапIэр, Тбилиси дэт къэралыгъо институтыр сэнэхьатэу «Биофизик» зыфиIорэмкIэ къыухыгъэх. Къыхихыгъэ сэнэхьатым щэIэгъэшхо ищыкIагъэу щытыгъ. Къуаджэу Къунчыкъохьаблэ физикэмкIэ кIэлэегъаджэу IофшIэныр щиублагъ, ащ нэужым Шевченкэмрэ Гъобэкъуаерэ адэт гурыт еджапIэхэм завучэу, нэужым директорэу Iоф ащишIагъ. 1981-рэ илъэсым Урысые Федерацием гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ игъоу зэрилъэгъугъэм тетэу португалыбзэм изэгъэшIэнкIэ курсхэр къыухыгъэх ыкIи иунагъо игъусэу Къыблэ-КъокIыпIэ Африкэм, Республикэу Мозамбик, илъэсищрэ Iоф къыщишIэнэу агъэкIуагъ. Советскэ кIэлэегъаджэхэр зыхэт купым ар ипэщагъ, Республикэу Мозамбик гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ упчIэжьэгъоу Iоф щишIагъ, республикэ ныбжьыкIэм икультурэ ихэхъоныгъэкIэ ыкIи физикэр зэрэзэрагъэшIэщтымкIэ программэм изэхэгъэуцон ылъэныкъокIэ бэ зэшIуихыгъэр. А уахътэм къыкIоцI хэгъэгуитIумэ язэпхыныгъэхэр нахь пытэнхэм, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ зягъэушъомбгъугъэным лъапсэ фишIыгъ. Хэгъэгум и Президентэу Машел Саморэ бэрэ IукIэу ар къыхэкIыгъ. Ихэгъэгу къызегъэзэжьым дипломатиемкIэ курсхэр къыухыгъэх ыкIи Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу агъэнэфэгъагъ. 2002-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие итхьаматэу хадзыгъ. ИлъэсипшIым къыкIоцI, зигъэпсэфынэу отIысыжьыфэ нэс гъэхъагъэ хэлъэу парламет, президент хэдзынхэр зэхищагъэх, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным икъулыкъухэм яхэдзынкIи бэ зэшIуихыгъэр.
Тыдэ Iоф щишIагъэми, IэпэIэсэныгъэшхо хэлъэу пшъэдэкIыжь инэу ыхьырэр икъоу къыгурыIозэ, зышъхьамысыжьэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэщтыгъэх. Ежь къулыкъоу зыфэгъэзагъэм елъытыгъэу хабзэм ифедеральнэ къулыкъухэми республикэм ифедэхэр щапхырищын ылъэкIыщтыгъ. Урысые Федерацием хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие хэтхэм шъхьэкIафэрэ лъытэныгъэ инрэ ащ къыфашIыщтыгъ.
Илъэсыбэрэ еIолIэнчъэу ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIагъэхэм фэшI Хъут Юрэ тын лъапIэхэу къыфагъэшъошагъэхэм ащыщых орденэу «Хэгъэгум ыпашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэм апай» зыфиIорэм имедалэу я II-рэ шъуашэ зиIэр, Адыгэ Республикэм иапшъэрэ тынэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь», медалэу «IофшIэным иветеран», Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Щытхъу тамыгъэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ» зыфиIохэрэр, федеральнэ ыкIи республикэ тын зэфэшъхьафыбэхэр. Урысые Федерацием и
Президент ихэдзынхэмкIэ нэпэеплъ медаль къыратыгъагъ. Къуаджэу Гъобэкъуае ицIыф гъэшIуагъэу щытыгъ.
Зигъэпсэфынэу зэтIысыжьми, республикэм иобщественнэ-политикэ IофшIэн лъэшэу ынаIэ тыригъэтыгъ. Ар цыхьэшIэгъу ныбджэгъоу щытыгъ, къуаджэу Гъобэкъуае инахьыжъхэм я Совет хэтыгъ, республикэмрэ икъоджэ гупсэрэ ащызэрахьэрэ общественнэ Iофтхьэбзэ пстэуми ахэлэжьагъ. ЦIыф лъэпкъ зэхэдз имыIэу, щыIэныгъэр шIу ылъэгъоу, нэгуихыгъэу ар щытыгъ. ЩыIэныгъэм сыд фэдэ чIыпIэ зэжъу щифагъэми, щэIэгъэшхо хэлъыгъ, анахь чIыпIэ къин ифагъэми, сэмэркъэу дахэ къышIыныр ишэныгъ.
Джащ фэдэу ары иныбджэгъухэм, Iоф дэзышIагъэхэм ыкIи зэкIэ зыIукIэнэу хъугъэ цIыфхэм агу ар къызэринэщтыр.
Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Советрэ иветеранхэм я Советрэ хэтхэм, Iоф дэзышIагъэхэм, иныбджэгъухэм гухэкIышхо ащыхъугъ Хъут Юрэ Абубэчыр ыкъор зэрэщымыIэжьыр ыкIи иунагъо, илIакъо, къапэблэгъэ пстэуми афэтхьаусыхэх.
Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет и Тхьаматэу Н. М. ГъукIэлI
Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет и Тхьаматэу А. А. Къуаджэ.