Непэ Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэу нэкIыр зыIыгъ нэбгырэ 1500-м ехъу пчыхьэ нэмазым ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэ имылъкукIэ Мыекъуапэ и Гупчэ мэщыт щыхагъэIэжьы­гъэх.

ШIушIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, хэбзэ къулыкъушIэхэр, динлэжьхэр, IэкIыбым къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэр, ныбжьыкIэхэр. Зэхахьэм цIыф бэдэдэ къекIолIагъ. Пчыхьэм ахэр хагъэIэжьынхэм фэшI мэфэ реным пщэрыхьагъэх. КъэкIощт нэбгырэ пчъагъэр гъэнэфагъэу зэрамышIэрэм къыхэкIэу, хэти мышхэу Iу­мы­кIыжьыным фэшI, нэбгырэ мини 3-м ателъытагъэу пщэрыхьагъэх. ШIушIэ Iофтхьабзэм мэхьанэшхо зэрэратырэм къеушыхьаты ащ къекIолIэрэ нэбгырэ пчъагъэм илъэс къэс зэрэхахъорэр. ЦIыфхэр бэ зэрэхъущтыгъэм къыхэкIэу Мыекъуапэ дэт мэщытышхом къыпэIулъ пчэгум Iанэхэр щагъэуцугъэх, чэзыу-чэзыоу пчыхьэ нэмазым ыуж зэкIэ хэIэжьыгъом къекIолIагъэхэр агъэшхагъэх.

Инэм щызэхащэгъэ дин организацием ипащэу, поселкэм иефэндэу ЯхъулIэ Хьамзэт:

— Непэ цIыфэу зынэкIыгъэр хэбгъэ­Iэжьыным псэпэшхо къыхэкIы. Сэ мыщ апэр сыкъэзэрэкIуагъэр, сигуапэуи сыхэлэжьагъ. Мыщ фэдиз быслъымэн пчъагъэр хэзыгъэIэжьыгъэ ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат имылъку хэмыкIэу, псауныгъэ пытэ иIэу, дунаим тетыфэ шIоу щыIэр къыдэхъунэу, джыри бэрэ тапэ итынэу тыфэлъаIо. Непэ мыщ къе­кIолIагъэхэм ацIэкIэ «тхьауегъэпсэу» етэIо, тыфэраз.

ЛъэпцIэрышэ Казбек, Мыекъуапэ иефэнд:

— Хабзэ зэрэхъугъэу, илъэс зэкIэлъыкIохэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэу зынэкIыхэрэр хегъэIэжьых. Мыр хэбзэ дахэу щыт, мыхьамелэр зэдагощызэ цIыфыбэ зызэдашхэкIэ агухэр нахь зэпэблагъэ мэхъу, шIум фещэх. Алахьталэм псапэу къыуитыщтым ущыгугъэу мыщ фэдиз быслъымэныр хэбгъэIэжьыным псэпэшхо хэлъ. Диныр зылэжьырэ цIыфхэр нахь шIу зэрэлъэгъух, зэрэIыгъых, шIошъхъуныгъэ ыкIи гукъэ­бзэныгъэ азыфагу илъ. КъумпIыл Мурат непэ шIушIэ Iофтхьабзэу зэрихьагъэмкIэ тыфэраз. НэкIыр тапэкIи тIыгъын амал тиIэнэу, ар ткIуачIэ къыхьынэу Тхьэм селъэIу. Анахь шъхьаIэр узынчъагъэр арышъ, зэкIэми ар къытет. Тикъэралыгъо мамырэу, тиунагъохэм гъэбэжъур арылъэу тыщыIэнэу хэтрэ быслъымэни фэсэIо.

Динлэжьхэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, НэкIмазэм иаужырэ мафэхэм мэхьанэшхо араты, чэщи мафи Тхьэм елъэIух. Хэтрэ лъэпкъи мамырныгъэ шъхьарытэу, тиунагъохэм дэрмэныр арылъэу, цIыф шапхъэхэм атетэу зекIонхэм ар фэIорышIэ.

— Бирамыр къэмысызэ Ислъам диныр зылэжьыхэрэм тхьамыкIэхэм, гъот зимыIэхэм сэдакъэ аратын фае. Фытыр-сэдакъэр НэкIмазэм иаужырэ мафэ птымэ нахь тэрэз. Ашхынрэ зыщалъэнрэ щымыкIэрэ быслъымэн пстэуми фытыр-сэдакъэр атынэу атефэ. Унагъом нэбгырэ пчъагъэу исым телъытагъэу ар аты, сабыеу НэкIмэзэ мазэм къыхэхъухьагъэри зэрахэтэу. ЗэрэзэдаштагъэмкIэ, фытырыпкIэр мы илъэсым нэбгырэ пэпчъ сомэ 250-м фэдиз, — къыIуагъ Гупчэ мэщытым иIимамэу Шъхьэлэхъо Иб­рахьимэ.

ЦIыфыр чIыпIэу зыщыпсэурэм нахь игъэкIотыгъэу къыщагъэкIырэ лэжьы­гъэм икилограмми 3 е ащ ыуасэ фэдиз фыты­рыпкIэр. Тэ ащ фэдэу тиIэхэр коцыр, картофыр, пынджыр, гречкэр, къуаер ары.

ЗынэкIын зымылъэкIыгъэхэм, амал яIэу щытмэ, тхьамыкIэхэр агъэшхэнхэ е блитIупщыгъэ мафэ пэпчъ сэдакъэу сомэ 250-рэ нэбгырэ заулэм аритын ылъэ­кIыщт. Гъот зиIэу, ипсэпэшIагъэ нахь хэзыгъахъо зышIоигъом сэдакъэу ытыщтыр нахьыбэ ышIын фит.

Iэшъынэ Сусан.