Шъыпкъэмрэ пцIымрэ сыд азыфагу?
ЛIыжъ Iушым кIалэр еупчIыгъ: «Шъыпкъэмрэ пцIымрэ сыд азыфагу?»
ЛIыжъыр бэрэ егупшысагъэп, IэхъомбиплI зэголъыр къыригъэлъэгъугъ. КIалэм къыгурыIуагъэп ащ къикIырэр. ЛIыжъыр IущхыпцIыкIи, къыриIуагъ:
— Шъыпкъэмрэ пцIымрэ IэхъомбиплI азыфагу.
— Ар таущтэу? — ыIуагъ кIалэм ыгъэшIагъоу.
ЛIыжъым IэхъомбиплI зэголъыр нэмрэ тхьакIумэхэмрэ азыфагу дигъэуцуагъ.
— Джы къыбгурыIуагъа? — къеупчIыгъ джыри.
КIалэм зи къыIуагъэп.
ЕтIанэ лIыжъым къыригъэжьагъ:
— Нэр плъэмэ хъурэ шъыпкъэр елъэгъу, о узыфаер е ымылъэгъугъэр ебгъэштэн плъэкIыщтэп. Адэ тхьакIумэхэр? ТхьакIумэхэм зэхахырэр ары: уфаемэ, пцIы афэус, уфаемэ, шъыпкъэр яIу. Арышъ, сикIал, шъыпкъэмрэ пцIымрэ IэхъомбиплI ныIэп азыфагур.
Хьэмрэ чэтыумрэ зыкIызэпыйхэр
Чэтыум ынэ упIыцIагъэу машхэ. Зыгъашхэрэр ылъэгъурэп, ау Тхьэм елъэIу зыгъашхэрэр мы унагъом имыкIынэу. Ары адыгэхэм пшъэшъэ дэмыкIоу унэм исым чэтыур зыкIырамыгъэгъашхэщтыгъэр: пшъашъэр унагъо имыхьэу къэмынэным пае.
Хьэм ышхын фырахыфэ къежэ нахь, чэтыум фэдэу, къыIухьэу къэлъаIорэп.
Хьэр чэтыум еупчIы: «О уагъэшхагъа?» «Сагъэшхагъэп», — еIо чэтыум. Ар хьэм ыдэрэп: «Сэри мы щагум сыдэлъ, зэкIэ сэлъэгъу, зэфэдэу тагъашхэ, аущтэу сыд пае пIорэ?» Ащ къырагъэкIыти, хьэмрэ чэтыумрэ зэрэупIэIущтыгъэх. Джары хьэмрэ чэтыумрэ егъашIэм зыкIызэпыйхэр. Ары зытыраIукIыгъэри — «хьэмрэ чэтыумрэ афэдэх».
Ащ шхагъэ иI…
Бай горэм ныбджэгъу хьалэл дэдэ иIагъ. Баим лъэшэу ицыхьэшIэгъугъ, былымэу иIэр зэкIэ ыIэ рилъхьагъэу зыфигъэлажьэщтыгъ. Аузэ, баим гуцаф ышIыгъ иныбджэгъу цыхьэшIэгъур къетыгъоу. Зылъегъаплъэхэм, къаушыхьатыгъ арэущтэу зэрэщытыр. Ащ фэдизэу цыхьэ зыфишIыщтыгъэм къыришIагъэм лъэшэу ыгъэгубжыгъ, ришIэщтми еусагъ. Илъэсыбэрэ зэныбджэгъугъэх — фэукIынэп.
РишIэщтыр къыугупшысыгъ — мэзым аригъэщэнышъ, чъыг горэм раригъэпхынышъ, е лIэн, е хьэкIэ-къуакIэхэм ашхын.
Баим ибайколхэм лIыр мэзым ащи, чъыг горэм рапхи, къэкIожьыгъэх.
Уахътэ тешIагъ, ау баим ыгу загъэрэп, сыд Iо фаеми, илъэсыбэрэ иныбджэгъу хьалэлыгъ.
— ШъукIори шъукъаплъ, — ыIуи ибайколхэм унашъо афишIыгъ, етIанэ ежьыри адэкIонэу рихъухьагъ.
ЧIыпIэм къызэсыхэм, ылъэгъугъэм ыгу ыгъэузыгъ: ыIэхэм афитэп, епхыгъ, аргъойхэм зэрэзэхашхыхьагъэм ишIуагъэкIэ ынэхэри щыбэгэжьыгъэхэу, ышъхьи шIобэгыкIыгъэу, кIочIаджэ хъугъэу щыт. Аргъоеу ылъ ешъуагъэхэм заIэтэу мыбыбыжьышъугъэхэу ынэгу зэфэдэкIэ тесых. Баим ащ лъэшэу ыгу егъугъ, аргъоеу ынэгу тесхэр тырилъэкIыкIынхэу Iэбагъэ. Иныбджэгъур къелъэIугъ:
— ТемылъэкIыкIых. Мыхэм загъэшъокIыгъэшъ, мыбыбыжьышъухэу тесых. Ахэр зеплъэкIэххэкIэ, нэмыкIхэр къэбыбыщтых, сашхыщт.
Баим ыIэ къызэкIихьажьи ныбджэгъум къыIуагъэр ыгъэшIагъоу егупшысагъ: «Ары, кIэхэр къызыбыбхэкIэ, еслъэкIэхыгъэхэм ачIыпIэ тетIысхьанхэшъ, ецэкъэщтых, ылъ ешъощтых. Мыдрэ тесхэм загъэшъокIыгъах, ецэкъэжьхэрэп, ылъ ешъохэрэп. Ар гъэшIэгъон дэд. Мы синыбджэгъум ычIыпIэ зыгорэ зизгъахьэкIэ, зегъэшхэкIыфэ къысэтыгъощт, былымыр нэцIабгэшъ. Арэу зыхъукIэ, мыр къэзгъанэмэ нахьышIу. Мыщ шхагъэ иI, тIэкIу ытыгъущтми, ыIэ нахь ыубытыщт.
Арышъ, мыщ къыIуагъэм Iушыгъэ хэлъ. Сщэжьын, иIофшIэни Iузгъэхьажьын».
Аущтэу егупшыси, баим ныбджэгъур шъхьафит ышIыжьи, иIэнатIэ Iуигъэуцожьыгъ.
Хьаудэкъо Сар.
къ. Мыекъуапэ.