Къэралыгъо фэIо-фашIэхэр республикэм зэрэщызэшIуахыхэрэм фэгъэхьыгъэ Iэнэ хъурае мы мафэхэм Урысыем и Социальнэ фонд и Къутамэу АР-м щыIэм щыкIуагъ. ЦIыфхэм мы IэпыIэгъухэм ягъэпсын нахь IэшIэх афэшIыгъэным Iофтхьабзэм щытегущыIагъэх. Ар зэрищагъ Къутамэм ипащэу МэщлIэкъо Хьамидэ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх хэбзэ гъэцэкIэкIо органхэм, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, Къутамэм иотделхэм, игъэIорышIапIэхэм япащэхэр.

Сабый зыпIурэ унагъохэу гъот макIэ зиIэхэм мазэ къэс къаратырэ ахъщэ IэпыIэгъум ыкIи ар къыуатыным пае шапхъэу пылъхэм къатегущыIагъ пенсиехэм ыкIи социальнэ тынхэм ягъэуцункIэ отделым ипащэ игуадзэу ХьацIыкIу Маринэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыуб­лагъэу тын зэфэшъхьафхэр зэхагъэ­хьажьыгъэхэу зыкI ахъщэ тын джы кIуачIэ зиIэ хъугъэр. Ащ къыхиубытэ­хэрэр сабый ежэрэ бзылъфыгъэхэу жьэу учетым хэуцуагъэхэмрэ зыныбжь илъэс 17-м шIомыкIыгъэу кIэлэцIыкIу е зихэ­хъогъу зиIэ ны-тыхэмрэ.

ЗыкI ахъщэ тыным джащ фэдэу хагъэхьагъэх кIэлэцIыкIу къызфэхъугъэхэм ащ ыныбжь илъэси 3 охъуфэкIэ къаратырэр, ящэнэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэр къызфэхъугъэхэм апае пособиер, илъэ­си 3 — 7 ыкIи илъэси 8 — 17 зы­ныбжь кIэлэцIыкIу е зихэхъогъу зиIэ унагъохэм афагъэнэфагъэр.

Унагъом гъотэу иIэр ащ ис пэпчъ тегощагъэмэ, зы нэбгырэм тефэрэр цIыфыр зэрыпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу шъолъырым щагъэнэфа­гъэм фэдиз мыхъурэмэ кIэлэцIыкIухэм апае агъэнэфэгъэ ахъщэ тын къыфэ­кIонэу ыгъэпсын фит. КъыфэкIощтыр кIэлэцIыкIур зэрыпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэм, АдыгеимкIэ ар сомэ 12415-рэ мэхъу, ызыныкъо, ипроцент 75-рэ е проценти 100 ылъэкIыщт.

Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, унагъом кIэлэцIыкIоу е зихэхъогъоу ис пэпчъ ахъщэ тын фагъэнафэ. Гъотэу яIэр агъэунэфыным пае ахъщэ тыныр зыщагъэнэфэщт уахътэм нэс къыдалъытэ.

Сабый ежэрэ бзылъфыгъэхэм афагъэнэфагъэр цIыфыр зэрыпсэун ылъэ­кIыщт ахъщэ анахь макIэм, тиреспуб­ликэкIэ ар сомэ 13476-рэ, ипроцент 50, 75-рэ е 100 ылъэкIыщт.

Гъэтхапэм и 1-м ехъулIэу сомэ миллиони 173-рэ мыщ пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу 2022-рэ илъэсым ны мылъкум икъэралыгъо сертификат мини 2,8-мэ аратыжьыгъ.

Социальнэ фондым и Къутамэ ахъщэ тынхэм ягъэпсын пае лъэIу тхылъхэр илъэсэу къихьагъэм ищылэ мазэ и 9-м къыщыублагъэу ыштэнэу ригъэжьэгъагъ. Нахьыбэм электроннэ шIыкIэм тетэу ахэр къагъэхьыгъ нахь мышIэми, тхьапэм тет шIыкIэр къызфэзгъэфедэхэрэри ахэтых.

МэщлIэкъо Хьамидэ ахъщэ IэпыIэгъу­хэм апае лъэIу тхылъэу къаIэкIахьэрэр зэрэбэр къыIуагъ. Арэу щытми, законым къыдилъытэгъэ пIалъэхэм атетэу зэкIэми яIоф зэхэфыгъэ мэхъу, IэпыIэгъур зытемыфэу агъэунэфыгъэхэми джэуап зэхэугуфыкIыгъэ аратыным специалистхэр ыуж итых.

— Нэбгырэ пэпчъ итхьапэхэр специалистхэм зэхафы. Ахъщэ тыныр уна­гъом IукIэным пае шапхъэу ащ пылъхэм арэгъуазэх. Унагъом гъотэу иIэр ащ исхэм зэкIэми атыралъытэу, зы нэбгырэм тефэрэр цIыфыр зэрыпсэун ылъэ­кIыщт ахъщэ анахь макIэм блэкIы зыхъукIэ, ратырэп. Ар къызгурымыIо­хэрэр къыхэкIых, арышъ, мыщ шапхъэу пылъхэр цIыфхэм нахь игъокIотыгъэу джыри къафэтIотэн фае, — еIо МэщлIэкъо Хьамидэ.

Мы Iофым фэгъэзэгъэ отделхэм япащэхэр къэралыгъо IэпыIэгъум итын зэрэлъагъэкIуатэрэм нэужым къытегущыIагъэх. Общественнэ организациехэм япащэхэу къырагъэблэгъагъэхэм мы лъэныкъом фэгъэхьыгъэ упчIэхэр къатыгъэх, яеплъыкIэхэмкIэ къадэгощагъэх.

Федеральнэ фэгъэкIотэнхэр зиIэхэм мазэ къэс къаратырэ социальнэ ахъщэ тыным проценти 3,3-рэ къыхэхъуагъэу мэлылъфэгъум и 1-м къыщыублагъэу къызэрафэкIощтыр джащ фэдэу Iоф­тхьабзэм къыщаIуагъ. Мэкъуогъум и 1-м проценти 10-у къызэрэхагъэхъогъагъэм ар тедзэ фэхъугъ ыкIи зэкIэмкIи процент 13,6-кIэ къаIэтыгъ.

Гъомылапхъэу ыкIи нэмыкIэу цIыфым нахь ищыкIагъэхэм ауасэхэм къапкъырыкIызэ УФ-м и Правительствэ социальнэ ахъщэ тынхэм къахэхъощтыр егъэнафэ.

ДЕЛЭКЪО Анет.