Медицинэм илъэбэкъукIэхэр

Дунэе медицинэм инеущырэ мафэ чIыпIэшIу щызыубытын зылъэкIыщт шIэныгъэм кIэнкIэ шъомпIэ пIуакIэр ыкIоцIыкIэ «къыпхыритхъугъ» пIоми хъущт. Ставропольскэ университетым ишIэныгъэлэжьхэм макъэ къызэрагъэIугъэмкIэ, чэт кIэнкIэм хидзэгъэ эмбрионэу медицинэ лазерыр зэрагъэуагъэм препарат гъэшIэгъон къыхахыгъ. Препаратыр ушэтыгъэным хэлэжьагъэх ащ фэе цIыфхэр, кIэуххэр умы- гъэшIэгъонхэу щытэп. КIэнкIэ кIоцIым ихъогъэ эмбрионым иклеткэхэм, иорганхэм зэрахэхъощтыр шIэныгъэлэжьхэм агъэIорышIэн алъэкIы хъугъэ. Ставропольскэ къэралыгъо университетым экспериментальнэ иммунологиемкIэ, иммуннопатологиемкIэ инаучнэ-ушэтыпIэ лабораторие ипащэу Людмила Тимченкэм къызэрэхигъэщырэмкIэ, «эмбрионым ииммуннэ системэ изыпкъитыныгъэ зыкъырагъэIэты, чэтэу зигъо хъугъэм ием ар кIагъахьэ». Аспирантхэр игъусэхэу профессорэу Тимченкэм медицинэ лазеркIэ зэо- гъэхэ эмбрионым экстракт къыхахыгъ. Веществоу ащ хашIыкIыгъэм иммунитетыр егъэпытэ, уIагъэхэр нахь псынкIэу егъэкIыжьых, сабыйхэм якъэгъэхъункIи ишIуагъэ къэкIо. Мыщ дэжьым къыщыхэгъэщыгъэн фае: эмбрионым «стволовые клетки» зыфаIохэрэм язакъоп къыхахыгъэр (ар непэ медицинэм бэрэ щашIэ), ащ иорганхэр зэкIэ ыкIи нэзэхэт псышъо- хэр (ткани) агъэфедагъэх. Людмила Тимченкэм къызэриIорэмкIэ, «плъыр-стырым пэуцужьырэ биологическэ веществохэр, гъэкIэжьыныр (регенерациер) нахь зыгъэлъэшыхэрэр, зыгъэпсын- кIэхэрэр, иммунитетым зыкъезыгъэIэтыхэрэр мыщ хэлъых». УIагъэр зыгъэкIэжьырэ гелым халъхьэрэр порошокым фэдэу ашIы, ахьаджы, арэущтэу зашIыкIэ, Iэзэгъу уцыр шъом нахь дэгъоу хэхьэ. Ащ тыралъхьэрэ пленкэм мафэ къэс уIагъэм уеIэныр, икIэрыкIэу ар ппхыжьын имыщыкIагъэу ешIы. А биологическэ «идэжьынэу», пленкэу уIагъэм тыралъхьэрэр тхьамафэм къыкIоцI шъом хэткIухьажьы, хэкIодэжьы. Ащ уIагъэр еукъэбзы, узыр хегъэжъукIы, эмбрионым иклеткэхэм загощызэ, лыкIэ шъом къыщэжьыным ахэр фэIорышIэх. Ставропольскэ къэралыгъо университетым биологие шIэныгъэхэмкIэ икафедрэ идоцентэу, биологие шIэныгъэ- хэмкIэ кандидатэу Игорь Ржепаковскэм зэриIорэмкIэ, «а клеткэхэм псынкIэу зызэрагощырэм къыхэкIэу гъэ- кIэжьын процессым деIэх, уIагъэр нахь IэшIэхэу мэ- кIыжьы. УIагъэр кIыжьыным фэшI агъэфедэрэ препаратхэм янахьыбэм яшIуагъэ къызыкIорэр уIэгъакIэм епхьылIэмэ ары, тэтиер сыд фэдиз уахътэ тешIагъэми, теплъхьан плъэкIыщт». УIэгъэшхохэр, уIэгъэ хьылъэхэр гъэкIыжьыгъэнхэм фэшI биопрепаратхэр, «стволовые клетки» зыфаIохэрэм къахахыгъэу щыIэх. Ау ахэр лъапIэх, зэкIэми зэрагъэгъотын амал яIэп. Ежь шIэныгъэлэжьхэм къызэрэхагъэ- щырэмкIэ, эмбриональнэ препаратыр гъэхьазырыгъэныр къинэп, етIани къызыхэпхыщтыр пыут ыкIи зэгъэгъотыгъошIу. Биологхэм къызэрэкIагъэт- хъырэмкIэ, мыхэм ятехнологиекIэ агъэхьазырырэ Iэзэгъу уцхэр фэдишъэкIэ нахь пыутых стволовой клеткэхэм къахахыхэрэм анахьи. Нэбгырэ 20 фэдиз зыхагъэлэжьэгъэ ушэтынхэм къызэрагъэлъэ- гъуагъэмкIэ, эмбриональнэ препаратхэр нахь лъапIэхэм зыкIи анахь дэйхэп. Профессорэу Людмила Тимченкэм зэрилъытэрэмкIэ, чэт кIэнкIэм тапэкIи нэмыкI шIуагъэхэри къытыщтых.

IэшIэх ыкIи амалышIу

Гъатхэм, чъыг зэфэшъхьафхэр зыкъэгъагъэхэрэм къыщыублагъэу бжыхьэ кIахэ нэс аллергием цIыфыбэ егъэгумэкIы, ахэм макIэп кIэлэцIыкIоу ахэтыр. Мары къэсыгъ а узым нахь зыкъызыщиIэтыщт уахътэр, арышъ, ащ упэуцужьын зэрэплъэкIыщт амалхэм ащыщ непэ зигугъу тшIыщтыр. Народнэ медицинэм бэ а узым узэреIэзэн плъэкIынэу къытырэр, къэкIырэ уцыбэ ащкIэ бгъэфедэнэу щыI. Ахэм ащыщ тыдэкIи щыбгъотыщт пшэсэныр (пырамыбжьыр). Пшэсэныр зыхэлъ препаратхэр плъыр-стырым пэуцужьых, лъыр ау- къэбзы, ары ар аллергием еIэзэгъэнымкIэ Iэрыфэгъоу, шIуагъэ къытэу зыкIа- лъытэрэр. Лъыр къабзэмэ, узыри зэкIэкIо. Пшэсэн тхьапэхэр зэрэбгъэфедэщтхэр Пшэсэн тхьэпэ упкIэтагъэм (гъэгъугъэми, къыпычыгъакIэми хъущт) щыщэу джэмышхышъхьитIум псыжъо стэчанитIу кIэпкIэнышъ, сыхьатитIурэ щыбгъэтыщт. Зызэтебгъэчъыжьырэм ыуж стэчанныкъо зырызэу ушхэнкIэ сыхьатныкъо иIэу мафэм плIэгъогогъо уешъозэ пшIыщт. КIэлэцIыкIум ыкIышъо къытырипхъагъэмэ Пшэсэн къичыгъакIэм псыжъо тепкIэнышъ, бгъэучъыIыжьыщт. Аллергием ыпкъ къикIыкIэ кIышъом къытырипхъагъэхэм а тхьэпэ шъабэхэр ащыпфэщт. ХъупцIыныр ыкIи плъыр-стырыр ащ тырехых. Сабыир мэхъужьыфэ арэущтэу мафэ къэс пшIыщт. Джащ фэдэу бгъэфедэмэ хъущт пшэсэн тхьапэхэр зыхэлъыгъэ псыри. Ари Iэрыфэгъу: пшэсэн тхьэпэ гъэу- шкъоигъэ джэмышхышъхьитIум псыжъо стэчан кIэпкIэнышъ, мэучъыIыфэ щыбгъэтыщт, узыжьынышъ, чIыпIэу къызытырипхъагъэр а псымкIэ плъэкIызэ пшIыщт. Джыри зы амал шъущыдгъэгъозэн. Бэшэрэбэу литрэ 0,5 – 0,7-м зэрыфэрэм жъоныгъуакIэм къэкIыгъэ пшэсэным итхьэпэ къыпычыгъакIэхэр изы пшIынхэшъ, шъоу гр.100 хэплъхьащт ыкIи спирт (70%) кIэпкIэщт. Ышъхьэ бгъэпытэнышъ, тхьамэфитIум тыгъэм хэтэу пIыгъыщт. Зызэтебгъэчъыжьырэм, зыуукъэбзыжьырэм ыуж ушхэнкIэ такъикъ 15 – 20 иIэу щайджэмышхи 2 – 3 мафэм щэгъогогъо уешъощт. Тхьамэфи 3 – 4-м арэущтэу пшIын фаеу къеIо народнэ медицинэм аллергием пае. Арэущтэу гъэхьазырыгъэ Iэзэгъупсым аллергиер нахь шIэхэу зэрэтыригъэкIырэм имызакъоу, пкъышъолыр егъэпытэ, лъыр еукъэбзы. Витаминхэр имыкъухэ- рэмэ, шъокоуз (анемие) цIыфым иIэмэ, мы IэзакIэм ишIуагъэ къакIоу народнэ медицинэм къыхегъэщы. ШъунаIэ тешъудз! Мыщ ешъохэ хъущтэп бзылъфыгъэ зэпкъаджэхэр ыкIи сабыир быдзыщэкIэ зыгъашхэхэрэр, зилъынтфэхэр ушъомбгъугъэ хъугъэхэр (варикозное расширение вен), тромбофлебит зиIэхэр, лъыр псынкIащэу мапцIэмэ. Псауныгъэ Тхьэм къышъует! НэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр ЖАКIЭМЫКЪО Аминэт. Сурэтхэр: зэIухыгъэ къэбарлъыгъэIэс амалхэр.