Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу КIэрэщэ Анзаур республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо непэ зэрищагъ. 2022-рэ илъэсым республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыгъэмкIэ кIэуххэр мыщ щызэфахьысыжьыгъэх.

Адыгеим экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур зэхэсыгъом къыщыгущыIагъ. Экономикэм илъэныкъо шъхьаIэхэмкIэ 2022-рэ илъэ­сым республикэр зэрэлъыкIотагъэр ащ хигъэунэфыкIыгъ.

ГъэрекIо пстэумкIи сомэ миллиарди 180-рэ зыосэ продукцие республикэм къыщахьыжьыгъ, проценти 2-кIэ экономикэм зыкъыIэтыгъ. Промышленнэ про­изводствэм ииндекс проценти 112,5-рэ хъугъэ. Анахьэу хэхъоныгъэ зышIыхэрэр къыдэгъэкIыжьыным пылъ производствэхэр ары — проценти 114,3-рэ. ПсэолъэшIынымкIэ ыкIи унэхэм ятынкIэ Адыгеим Къыблэ федеральнэ шъолъырым апэрэ чIыпIэр щиIыгъ. 2022-рэ илъэсым сомэ миллиард 35,3-рэ зыосэ псэолъэшIын IофшIэнхэр агъэцэкIагъэх. 2021-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар про­центи 141,7-рэ мэхъу. 2022-рэ илъэсым капитал шъхьаIэм процент 14,3-кIэ нахьыбэу инвестициехэр къыхалъхьагъэх, сомэ миллиард 46,5-рэ ар хъугъэ.

Шэуджэн Заур къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым инфляциер проценти 111,9-м нэсыгъ. Уасэхэр къызэтеIэжэгъэнхэм, осэ пыутхэмкIэ социальнэ мэхьанэ зиIэ товархэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэм атегъэпсыхьагъэу мыстационар сатыушIыпIэ 800-м ехъумэ, мэкъумэщ продукциер зыщыIуагъэ­кIыгъэ сатыушIыпIи 157-мэ, гъомылап­хъэхэр зыщащэгъэ ермэлыкъ 1173-мэ Iоф ашIагъ. Бэдзэрхэмрэ ермэлыкъхэмрэ процент 39-кIэ нахьыбэу товархэр ащащагъэх. 2022-рэ илъэсым оптовэ сатыум фэди 2,2-кIэ зыкъыIэтыгъ, сомэ миллиарди 178-рэ ар хъугъэ. Оптовэ сатыум ииндекскIэ Адыгэ Республикэм Къыблэ федеральнэ шъолъырым апэрэ чIыпIэр щиIыгъ.

АР-м экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэ зэхэсыгъом къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым республикэм ипромышленнэ предприятиехэм ежьхэм къыдагъэкIыгъэ товарэу сомэ миллиард 83,5-рэ зыуасэр Iуагъэ­кIыгъ. 2021-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар процент 26,4-кIэ нахьыб. Предприятиехэм къое тонн мин 26-рэ къыдагъэ­кIыгъ. 2021-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 120-рэ мэхъу. Джащ фэдэу тыгъэгъэзэ дэгъэ тонн мин 32-рэ, ­пындж тонн мин 34,1-рэ, консервхэу, сокхэу банкэ миллион 621,1-рэ, былымытхъу тонн мини 4,6-рэ, хьаджыгъэ тонн мини 3,8-рэ, минералыпс литрэ миллиони 8,3-рэ ахэм къашIыгъ.

2022-рэ илъэсым бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ сомэ миллион 600-м ехъурэ ахъщэ IэпыIэгъу арагъэгъотыгъ. Ащ ишIуа­гъэкIэ предпринимательхэм Iоф­шIэпIэ чIыпIэу щыIэхэр къызэтырагъэ­нэжьын ыкIи кIэу чIыпIи 100-м ехъу зэ­хащэн алъэкIыгъ.

Аужырэ илъэситфым (2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу) сомэ миллиард 200 фэдиз хъурэ инвестициехэр рес­публикэм къызэрэхалъхьагъэр зэхэсыгъом къыщыхагъэщыгъ. Адыгеим ихэбзэ Iэшъхьэтетхэм инвестициехэр джыри нахьыбэу республикэм къыхалъхьанхэмкIэ ягугъапIэ зэрапхырэр промышленнэ паркэу «Инэм» зыфиIорэмрэ зыгъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэрэ».

Унэе программэм диштэу федеральнэ гупчэми республикэм IэпыIэгъушIу къыреты. 2022-рэ илъэсым федеральнэ бюджетым къыхагъэкIыгъэгъэ сомэ миллиардымкIэ Iофтхьэбзэ заулэ агъэцэкIагъ.

«ГъэрекIо республикэм гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм илъэныкъо шъхьаIэхэмкIэ лъыкIотагъэх. ТапэкIэ хэхъоныгъэ зэрэтшIышъущтым тытегущыIэ зыхъукIэ, лъэныкъоу тынаIэ зытедгъэтыщтыр къыхэдгъэщын фае. ГущыIэм пае, уасэхэм якъызэтеIэжэнкIэ нахь зыдгъэчанын фае», — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур.

Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ пшъэрылъ афишIыгъ ермэ­лыкъхэм уасэу арылъым гъунэ зэрэ­лъафырэр нахь агъэлъэшынэу, гъот ма­кIэ зиIэ цIыфхэм уасэхэмкIэ фэгъэ­кIотэныгъэхэр афашIыгъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэр зэрагъэшIэнэу, предпри­нимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ апылъхэм къэралыгъо IэпыIэгъоу аратырэм хагъэхъонэу.

Псауныгъэм икъэухъумэн

2022-рэ илъэсым Адыгеим меди-цинэ уплъэкIунхэу щызэхащэгъагъэхэм якIэуххэм афэгъэхьыгъэу къыIотагъ АР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсищым къыкIоцI зыныбжь илъэс 18-м къыщегъэжьагъэу 39-м нэсыгъэмэ диспансеризациер зэ афызэхащэ, илъэс 40-м къыщегъэжьагъэу зыныбжьхэм — илъэс къэс. Ковид-19-м зызеушъомбгъу лъэхъаным сымаджэ хъугъагъэхэм ядиспансеризацие игъэкIотыгъи зэхащэ.

Министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, нэбгырэ мин 87-рэ фэдиз 2022-рэ илъэ­сым диспансеризацием къыхиубытэнэу рахъухьэгъагъэмэ, нэбгырэ мин 76-рэ фэдиз медицинэ уплъэкIунхэр зэрашIы­лIагъэхэр. Гухэлъэу яIагъэм елъытыгъэ­мэ, ар процент 87,3-рэ зэрэхъурэр. ИгъэкIотыгъэ диспансеризациер нэбгырэ 20774-мэ апэкIэкIыгъ, планым къыдилъытэщтыгъэр нэбгырэ 19395-рэ. Къоджэдэсхэр ары нахьыбэу уплъэкIунхэр языгъэшIыгъэхэр — процент 65,3-рэ. 2022-рэ илъэсым медицинэ уплъэкIунхэу зэхащэгъагъэхэм якIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, узыкIэхэр нэбгырэ 4926-мэ яIэу къыхагъэщыгъ.

Мы Iофтхьабзэр тэрэзэу зэхэщэгъэнымкIэ зиягъэ къэкIорэ лъэныкъохэми атегущыIагъэх. Пащэхэм диспансеризацием изэхэщэнкIэ зэрищыкIагъэм тетэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ зэриIэр, медицинэ организацие пстэуми икъоу ыкIи игъом цIыфхэр якIолIэнхэм анаIэ атырагъэтын зэрэфаер къыхагъэщыгъ.

«ЦIыфым илъэс пчъагъэу къыгъа­шIэрэр анахь мэхьанэ зэратырэ лъэныкъохэм ащыщ. Хэмыужъыныхьэзэ узыр къыхэгъэщыгъэным псауныгъэм икъэу­хъумэн епхыгъ. Арышъ, диспансеризациер тэрэзэу зэхэщэгъэнымкIэ Iофтхьабзэу «Псауныгъэм имэшIоку» зыфиIорэр лъыгъэкIотэгъэн фае. Муниципальнэ об­разованиехэм япащэхэри ахэм къахэгъэлэжьэгъэнхэ фае», — къыхигъэщыгъ КIэрэщэ Анзаур.

ИкIэухым АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм 2022-рэ илъэсым товархэм якъэщэфынкIэ, республикэм ифэныкъоныгъэхэм апае фэIо-фашIэхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ Iофэу ашIагъэм икIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх. ФэIо-фашIэхэр икъоу ыкIи дэгъоу ипIалъэм гъэцэкIэ­гъэнхэм анаIэ тырагъэтын зэрэфаер АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ къыхигъэщыгъ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу