Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэ кIэлэегъаджэхэм я Урысые форум къызыщэгущыIэм, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм непэрэ мафэм уазэрадэлэжьэщт шIыкIэр къыIотагъ.

Ащ докладэу къышIыгъэр: «ХьисапымкIэ сэнаущыгъэр ыкIи хьисапымкIэ гъэсэныгъэр: гумэкIыгъоу уахътэм къыгъэуцухэрэр». Секциеу къызщыгущыIагъэр «Къыблэ Урысыем — Донбасс гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ ушэтынэу щашIыгъэхэр» зыфиIорэр ары, классическэ университетхэм кIэлэегъэджэ сэнэхьатэу ащызэрагъэгъотырэм фэгъэхьыгъэ я II-рэ Урысые форумэу зэхащагъэм ар къыдыхэлъытэгъагъ.

Къыблэ Урысыем ит апшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм я Совет хэтхэр зыхэлэжьэгъэхэ Iэнэ хъураер зэрищагъ Къыблэ федеральнэ университетым и Президентэу, Къыблэ Урысыем иректорхэм я Совет итхьаматэу, РАО-м ичлен-корреспондентэу Марина Боровскаям.

Секциеу «Къыблэ Урысыем — Донбасс гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ ушэтынэу щашIыгъэхэр» зыфиIорэм непэрэ уахътэм къыгъэуцурэ Iофыгъохэм щатегущыIагъэх, ахэр профильнэ университетхэм къагъэнэфэгъагъэх.

Мамый Даутэ идоклад къыщиIотагъ Адыгеим илъэс тIокIым къехъугъэу сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм зэращыдэлажьэхэрэ шIыкIэр, ахэр къызэрэхагъэщыхэрэр ыкIи гумэкIыгъоу зэуалIэхэрэр.

«КIэлэцIыкIухэу сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къыхэгъэщыгъэнхэр ыкIи ахэм Iоф адэшIэгъэныр пирамидэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэ – хьисапымкIэ Урысые олимпиадэм иапэрэ едзыгъо кIэлэеджэкIо миллион фэдиз хэлажьэ, етIанэ едзыгъубэмэ апхырыкIхэзэ къэнэжьырэр куп цIыкIу. Ахэр ары тынаIэ нахь лъэшэу зытетыдзэрэр.

Ащ фэдэ системэм ишIуагъэ къэкIо, ау къэралыгъом щыкIагъэу иIэхэр къызыдэплъытэхэкIэ, ащ иинновационнэ экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фэшI сэнаущыгъэ зыхэлъэу тыздэлажьэхэрэм япчъагъэ бэкIэ хэгъэхъогъэн фае. Олимпиадэу зэхащэхэрэм шIуагъэ зы лъэныкъомкIэ къаты, ау пшъэрылъхэр зэкIэ ыгъэцакIэхэрэп. Урысые Федерацием илъэпкъ пшъэрылъыр — сэнаущыгъэ зыхэлъхэм хэхъоныгъэ ашIыным иамал ягъэгъотыгъэныр ары».

«Икъоу сэнаущыгъэ ахэмылъэу къытщыхъузэ кIэлэцIыкIу пчъагъэ чIэтынэу мэхъу. Олимпиадэм текIоныгъэ къыщыдэзыхыхэрэм яамалхэм ащыщэу зызакъу къыхахыгъэ предметым епхыгъэр. Сабыир зэрэгупшысэрэм ипсынкIагъэрэ психологическэ зыпкъитыныгъэу иIэмрэ IэкIыб тэшIых. ЗэлъашIэрэ математикэу Давид Гилберт непэрэ мафэм щыIагъэемэ, ежь игъом къыдэхъугъагъэм фэдиз къыдэхъуныеп, сыда пIомэ ар жъажъэу гупшысэщтыгъ. Тэ тиолимпиадэхэм псынкIэу уащыгупшысэн фае»,— къыхигъэщыгъ Мамый Даутэ.

НэмыкI гумэкIыгъуи мыщ епхыгъэу щыI: шъолъырыбэмэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм якъыхэгъэщынкIэ системэ гъэнэфагъэ яIэп. А лъэныкъом дэлэжьэнхэу тэгугъэ егъэджэпIэ гупчэу «Сириусымрэ» шъолъырхэм гъэсэныгъэ системэу яIэхэмрэ.

А гумэкIыгъом идэгъэзыжьын фытегъэпсыхьагъ Адыгэ къэралыгъо университетым ипроектэу «Хьисапыр: еплъыкIэр» зыфиIоу программэу «Приоритет 2030» зыцIэм къыдыхэлъытагъэр. Хьисап ыкIи цифрэ экосистемэм ылъэныкъокIэ АКъУ-м апшъэрэ чIыпIэ ыубытыным а Iофыгъор фэIорышIэ. Хьисапым ылъэныкъокIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ еджакIохэу Къыблэ Урысыем игъэсэныгъэ системэ хэщагъэхэм шIэныгъэ арагъэгъотыным мыщ щыдэлажьэх. Проектым игъэцэкIэн епхыгъэу апэрэ шIэныгъэ лабораторие университетым къыщызэIуахыгъ.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, я II -рэ Урысые форумэу «Урысыем ит классическэ университетхэм кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр щягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэр гъэтхапэм и 21 — 22-м рагъэкIокIыгъ, ар чIыпIэ 15-мэ ащыкIуагъ: къалэхэу Москва, Санкт-Петербург, Казань, Смоленскэ, Екатеринбург, Вологдэ, Омскэ, Нижний Новгород, Волгоград, Таганрог, Иваново, Ярославль, Челябинскэ, Тирасполь.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, УФ-м гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ ялIыкIохэр, академикхэр ыкIи член-корреспондентхэр, Урысыем ит классическэ университетхэм яректорхэр ыкIи япроректорхэр, студентхэр, аспирантхэр, нэмыкIхэр.

Адыгэ къэралыгъо университетым ипресс-къулыкъу