Лъэпкъ тхылъеджапIэм щыIэгъэ Iэнэ хъураеу «Взгляд на мир сквозь призму экологии» зыфиIорэм кIэщакIо фэхъугъэр техническэ ыкIи экономикэ литературэмкIэ тхылъеджапIэм иотдел ары.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнрэ чIыопс къэкIуапIэхэмрэкIэ АР-м щыIэ ГъэIорышIапIэм иIофышIэхэр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым, Мыекъопэ индустриальнэ техникумым якIэлэегъаджэхэр, Лъэпкъ тхылъеджапIэм иIофышIэхэр, студентхэр. Iэнэ хъураер къызэIуихыгъ ыкIи зэрищагъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм иотдел ипащэу Нина Плотнерчук. Ащ илъэси 10-м ехъугъэу Iоф зышIэрэ «ХьакIэщ шхъуантIэм» экологическэ гъэсэныгъэшIэныгъэ тхылъеджэхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ мэхьанэу иIэр къыриIотыкIыгъ. АщкIэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафыбэу зэхащэхэрэм къащыуцугъ, непэрэ Iэнэ хъураем хэлажьэхэрэр зэкIэ анахь чанхэу Iоф къадэзышIэхэу, экологиер яIэубытыпIэу, ащкIэ къикIыхэзэ, лIэужыкIэм идунэееплъыкIэ зыпсыхьэхэрэу ылъытагъ.

Экологие пIуныгъэмкIэ «ХьакIэщ шхъуантIэм» пшъэрылъ инхэр зэриIэхэр ыкIи ахэр игъорыгъоу зэрэзэшIуихыхэрэр кIигъэтхъыгъ.

Экологием епхыгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъакIэу фэхъугъэхэм кIэкIэу къатегущыIагъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм икъэбар-библиографическэ отдел ибиблиограф шъхьаIэу С. Л. Магдинар.

Адыгэ Республикэм ичIыопс къэбзэнымкIэ пэрыохъу фэхъухэрэм кIэкIэу ягугъу къышIыгъ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ГъэIорышIапIэм иотдел ипащэу Лые Сулиет. ХэкIхэр, промышленнэ пыдзафэхэр, нэмыкI химикатхэу лъэшэу зиягъэ къакIохэрэм яIущынгъэкIодын фэсакъыгъэн зэрэфаер, а зэкIэм аушIоирэр жьым, псым, чIыгум зэрегуаорэр, уз Iаехэр къызэрахэкIыхэрэр ащ къыIуагъ.

Iэнэ хъураеу «Взгляд на мир сквозь призму экологии» зыфиIорэр щыIэныгъэм илъэныкъуабэмкIэ гъэзагъэу гъэпсыгъагъ. АР-м и Лъэпкъ банк экономикэ отделымкIэ икъутамэ иэкономист шъхьаIэу Елена Аспидовам гурыIогъошIоу темэу «Экология личного бюджета» зыфиIорэр иIоф хэшIыкI дэгъу зэрэфыриIэр мыгъуащэу къыриIотыкIыгъ. ЦIыфыр зэрэщыIэр къылэжьырэ ахъщэр ары. Ау ар зэфэдэу цIыфхэм агъэфедэрэп: щыIэх, бэ къылэжьэу, чапыч зиджыбэ имылъхэр, щыIэх, гурыт лэжьапкIэр зиIэу, дахэу псэухэрэр. «Адэ сыда пшIэн фаер уиахъщэ пфикъуным ыкIи урыщыIэшъуным пае?» зыфиIорэ упчIэм кIэкIэу, IупкIэу Еленэ джэуапхэр къыритыгъэх. Супермаркетхэм мафэ къэс ачIэхьэрэ цIыфхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм, упшъыгъэу, умэлэкIагъэу гъомылэпхъэ тучаным узычIахьэкIэ, уаумэхъыгъэм фэдэу, анахь къэпщэфымэ пшIоигъуагъэри угу къэмыкIыжьэу, IэшIуи-IушIуи, шхыныгъо шъхьаIэм анэмыкIэу (лыр, псыр, щэр, тхъур, кIэпхъэ зэфэшъхьафхэр) лъапIи пыути зэхэмыфыжьэу къызэрэпщэфырэм унагъомкIэ зэрар къызэрихьырэр, ащ къыхэкIэу, тучаным укIон зыхъукIэ, анахь уищыкIагъэр птхымэ ыкIи нэмыкI тучанхэми ателъхэм зафэбгъэнэIуасэмэ, нахь зыщыпыутыр пшIэ зэрэ хъущтыр,чапычым сомэр зэриухъумэрэр, имыщыкIэгъэ пакетхэу хэкIым хэмыфэжьхэрэм ахъщэшхо зэратекIуадэрэр, о уиIалъмэкъжъые пIыгъыныр нахь зэрэтэрэзыр; мыщ фэдэ щэфакIэм есагъэм иахъщи нахь къызэрэзэтенэрэр къыриIотыкIыгъэх.

Лъэшэу узыIэпищэу гъэпсыгъагъэ «Загадки воды» зыфиIорэ къиIотыкIынэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым икафедрэ идоцентэу, биологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Оксана Юрьевна Борсук къышIыгъэр. «Псыр – псэ» аIо. ЦIыфымкIэ псым мэхьанэшхо зэриIэр, анахьэу, псы къэбзэ тэрэзыр зэрэосэнчъэр (пеIэн зэрэщымыIэр) ащ щыкIэгъэтхъыгъагъ. Псыр иплъышъокIэ сыд фэда? Псы дэгъур, IэшIур, къабзэр тыдэ къикIыра? – мы упчIэхэм яджэуап къыритыжьэу шIэныгъэлэжьым бэ къыIотагъэр.

Iэнэ хъураем экологием илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэзагъэу, гущыIэм пае, пластикым игъэфедэн гумэкIыгъо инэу зэрэщытыр, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэ хэхыгъэхэу тиреспубликэ ыкIи нэмыкI псэупIэхэм ащыIэхэм афэсакъыгъэн зэрэфаер, ахэр Iэнэ хъураем къыщыраIотыкIыгъ, зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.

Тхылъ къэгъэлъэгъонэу «Взгляд на мир сквозь призму экологии» зыфиIоу экономикэ ыкIи краеведческэ отделхэм къызэдагъэхьазырыгъэм къэзэрэугъоигъэхэр ягуапэу еплъыгъэх. ТапэкIи «ХьакIэщ шхъуантIэм» иIофшIэн егугъоу ыгъэлъэшыщт, тхылъеджэхэм шIэныгъакIэхэр ахигощэщт.

МАМЫРЫКЪО Нуриет. Сурэтыр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.