ЦIыф къызэрыкIом идунай зихъожьырэ нэуж урамым ащ ыцIэ фаусэу бэп къызэрэ­хэкIырэр. Ащ фэдэу зыцIэ аусыхэрэр цIыф цIэрыIохэу гъэхъэгъэшхохэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэм ащызышIыгъэхэр е заом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэр ары.

Опсэуфэ къоджэдэсхэм ишIуагъэ зэраригъэ­кIыщтым пылъыгъ ыкIи бэ ышIагъэр. Ащ къыхэ­кIэу идунай зе­хъожь нэуж къоджэдэсхэм рахъухьагъ Пэнэхэс изы урам ащ ыцIэ фаусынэу.

Непэ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъо ЛIыф Аскэр ащ фэдэ цIыфхэм ащыщэп, ау ищыIэныгъэ гъогукIэ лъытэныгъэ къы­лэжьыгъ. Аскэр къызщыхъугъэ къуа­джэу Пэнэхэс кIэлэегъаджэу гурыт еджапIэм щылэжьагъ. Опсэуфэ къоджэдэсхэм ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым пылъыгъ ыкIи бэ ышIагъэр. Ащ къыхэкIэу идунай зехъожь нэуж къоджэдэсхэм рахъу­хьагъ Пэнэхэс изы урам ащ ыцIэ фаусынэу.

Аскэр ятэу Ибрахьимэ кIэлэегъэ­джагъ. Ар заом сымаджэу къикIыжьи, бэ къымыгъашIэу идунай ыхъожьыгъ. Шъузабэу къэнэгъэ ным IэпыIэгъоу иIагъэр Аскэр ары. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ар IофшIэным есагъэу щытыгъэти, дзэм защэм «сшIокъиныгъэп, гъэпсэфыпIэм сыщыIэу къысщыхъугъ» ыIощтыгъ.

Дзэ къулыкъум щыIэзэ институтым зыфигъэхьазыри, ар къызеухым, кIэлэ­егъэджэ институтым ихимикэ-биологическэ факультет чIэхьагъ. Ащ щеджэфэ самбэм ыкIи дзюдом апылъыгъ. Кобл Якъубэ иапэрэ бэнакIохэм, АдыгеимкIэ спортым имастер апэу хъугъэхэм ащыщыгъ.

Аскэр икъоджэ гупсэ къызегъэзэжьым, химиемрэ биологиемрэкIэ кIэлэегъа­джэу илъэс 25-рэ гурыт еджапIэм Iоф щи­шIагъ. Партием хэтэу IофшIапIэм Iутхэм япэуб­лэ парторганизацие исекретарыгъ. Производственнэ бригадэу еджапIэм иIэм илъэсыбэрэ ипэщагъ. А илъэсхэм гъатхэм чылэпхъэ зэфэшъхьафхэр губгъом щаригъэпхъыти, бжыхьэрэ лэжьыгъэу Iуахыжьырэр еджапIэм ишхапIэ къыращэлIэжьыщтыгъэ. Совхозым еджа­пIэм ыцIэкIэ чIыгу къыIахи, тыгъэгъазэ раригъэутыгъ. Лэжьыгъэу ащ къыра­хы­жьыгъэм дагъэ кIагъэкIи, еджапIэм иш­хапIэ фикъущтыр къагъани, адрэр ащагъ, кIахыгъэ ахъщэр еджапIэм ищыкIэгъэ фэIо-фашIэхэм апэIуагъэ­хьагъ. Тэхъутэмыкъое районымкIэ апэрэу мы къуаджэм иеджакIохэр ыпкIэ хэмылъэу еджапIэм щагъэшхэнхэу Аскэр ары зышIыгъагъэр.

ИIофшIэн шIу ылъэгъоу, ригъэджэрэ сабыйхэм гуфэбэныгъэшхо зэрафыриIэр кIэлэеджакIохэми, ахэм янэ-ятэхэми зэхашIэщтыгъ ыкIи къыфэрэзагъэх. Еджа- пIэр къызаух нэужи Аскэр ригъэджагъэ­хэр ыдэжь къакIощтыгъэх ыкIи упчIэжьэгъоу яIагъ. КIэлэегъэджэ пэрытым еджа- пIэу Iоф зыщишIэрэми, районми, хэкуми иIофшIакIэ осэшхо къыщыфашIэу бэрэ къыхагъэщыгъ.

Cыд фэдэрэ къоджэ Iофыгъуи кIэщакIо фэхъущтыгъэр Аскэр ары. КIэлэегъэджэ IофшIэным имызакъоу, чылэм иадминистраторэуи, къоджэ Советым идепутатэуи илъэс пчъагъэхэм Iоф ышIагъ. ПсэупIэм къыдэхьэрэ гъогум асфальт телъхьэгъэнымкIи, лIыхъужъэу заом хэкIодагъэхэм ясаугъэт чылэм щыгъэуцугъэнми ар якIэщэкIуагъ.

Сирием заоу щыкIуагъэм къыхэкIэу зышъхьэ къезыхьыжьэжьи Адыгеим къэ­кIожьыгъэхэу Пэнэхэс къыдэтIысхьажьыгъэхэми ишIогъэшхо аригъэкIыгъ. Ежь IэпыIэгъоу аритырэр шIомакIэу Адыгеим и ЛIышъхьэ IукIэнхэмкIэ ишIогъэшхо къыгъэкIуагъ ыкIи лъэгъунэу яIэхэр къафыриIотыкIыгъ. Тиреспубликэ и ЛIы- шъхьэу КъумпIыл Мурати IэпыIэгъу къафэ­хъугъ. Илъэс пчъагъэ тешIэжьы- гъэми, ишIуагъэ зэригъэкIыгъэхэм ащымыгъуп­шэу шIукIэ игугъу ашIы.

Чылэм икъэбзэныгъи ащ ынаIэ те­тыгъ. Зэхищэгъэ кIэлэ ныбжьыкIэ купыр къо­джэдэсхэм афэгумэкIхэу, щыкIагъэу яIэхэр афалъэгъоу зэрэщытым лъэшэу ыгъэразэщтыгъ. Аскэр иныбжьыкIэгъум щегъэжьагъэу чIыгулэжьыным пылъыгъ, анахьэу чъыг- хатэхэр къыгъэкIыныр икIэсагъ. Къырым, хы Iушъо Шапсыгъэ къарищыгъэ инжир, хъурмэ, нэмыкI чъыгхэр ищагу къыщэкIых. А зы чъыгым къужъ лъэпкъитIу ыкIи мыIэрысэ зэфэшъхьафитIу къыпыкIэу иIэх. Сэнэшъхьэ хатэу лъэкъо 300-м ехъоу къыгъэкIыгъэм зэрэ Адыгееу къарыкIыхэти, ащ фэдэ хатэ къэбгъэкIыным ишъэф­хэм къакIэупчIэщтыгъэх. Ар Iофыгъо псынкIэгъуагъэп. Сэнэшъхьэ лъэпкъ пэпчъ ежь къезэгъы­щтым тетэу дэзекIон, удэлэжьэн фае. «Мыщ фэдиз къин зэбгъэлъэгъужьэу сыда мыхэм ауж узкIитыр?» къыраIоу къы­хэкIыгъ. Иджэуап кIэкIыгъэ: «Сипхъорэлъф цIыкIухэм, щагум къыдэхьэрэ цIыфхэм ашхыщт. СыщымыIэжьми, «Аскэр ыгъэтIысхьэ- гъагъ» аIощт».

Ишъхьэгъусэу Нюсэ институтым ще­джэзэ нэIуасэ фэхъугъагъ. Нюсэ кIэлэегъэджэ училищыр, нэужым Налщык дэт кIэлэегъэджэ институтым тарихъым­кIэ ифакультет къыухыгъэх. НыбжьыкIэхэр къызэрэщагъэх ыкIи къуаджэм къызагъэзэжьым кIэлэгъаджэу Iоф ашIэ­нэу рагъэжьагъ. Аскэррэ Нюсэрэ илъэс 54-рэ зэгуры­Iохэу, аIэ зэкIэдзагъэу зэдэлажьэхэзэ унэгъо дахэ ашIагъ. Сабыищ зэдапIугъ. Ау якIэлэ закъоу Абрек илъэс 31-м итэу машинэ зэутэкIым хэкIодагъ. Абрек Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ университетым июридическэ факультет къыухыгъэу приставхэм ахэтэу къулыкъур ыхьыщтыгъ. Ятэ фэдэу спортым пылъыгъ ыкIи гъэхъэгъэшхохэр ащ щишIыгъ. Апхъу нахьыжъэу Эммэ кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр къыхихыгъ. Ятэ ищысэтехыпIэу Инэм гурыт еджапIэу N 25-м ищытхъу аригъаIоу Iоф щешIэ. КIэлэеджакIохэм шIу алъэгъу, иIофшIакIи уасэ къыфашIэу бэрэ къыхагъэщы. Апхъу нахьыкIэу Оксанэ Краснодар сымэджэщым операционнэ сестрау илъэс пчъагъэ хъугъэу щэлажьэ, иIофшIакIэ дэгъукIэ къыхагъэщы, ищытхъу арегъаIо.

Пхъо­рэлъф дахэхэри яIэх. Аскэр инасып къыхьыгъ ахэм къапыфэгъэ сабыйхэр къылъэгъужьынхэу.

Аскэр илъфыгъэхэр ятэ рэгушхох, къоджэдэсхэм ащ лъытэныгъэшхо зэрэфашIыгъэм фэшI афэразэх.

ТIэшъу Сафиет.