Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъ­гъэн­хэмкIэ ыкIи машIом зыкъымыштэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Комиссие изэхэсыгъо непэ зэрищагъ.

Ащ хэлэжьагъэх АР-м и Къэ­ралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэу КIэрэщэ Анзаур, АР-мкIэ федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, АР-м ипрокуратурэ, хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм, щынэгъончъэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ, АР-м ошIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ и Министерствэ, администрациехэм япащэхэр.

Псыр къакIэмыоным иамалхэр зэрахьанэу

АР-м цIыфхэм якъэухъумэн­кIэ ыкIи ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Вячеслав Лотаковым псыкъиуным зэрар къыздимыхьынымкIэ рес­публикэм щашIэхэрэм къатегущыIагъ. ОшIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ Урысые къулыкъум АР-мкIэ ичIыпIэ подсистемэ хэтхэр команднэ-штаб еджэнхэу гъэтхапэм щыIагъэхэм зэра­хэлэжьагъэхэр зэхэсыгъом щы­хагъэунэфыкIыгъ. Гидрологием изытеткIэ уплъэкIунхэр ренэу зэрэзэхащэхэрэр къаIуагъ. Номер зыкIэу 112-мкIэ закъыфэзыгъазэхэрэм псынкIэу Iэпы­Iэгъу арагъэгъоты. ЦIыфхэм ма­къэ языгъэIурэ шъолъыр ав­томатизированнэ системэм (РАСЦО) игъэкIэжьын пае рес­публикэ бюджетым мылъку къыхагъэкIыгъ. 2023-рэ илъэсымкIэ ыкIи 2024 — 2025-рэ илъэсхэм ячэзыу пIалъэкIэ рес­публикэ бюджетым АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъанэ щагъэнэфагъ.

Мы IофыгъомкIэ джащ фэдэу къэгущыIагъэх тыкъэзыуцухьэрэ дунаимрэ чIыопс къэ­кIуапIэхэмрэ якъэухъумэнкIэ АР-м и ГъэIорышапIэ, Пшызэ шъолъыр псыхъохэмкIэ и ГъэIорышIапIэ, чIыгухэм ямелиорациекIэ ыкIи мэкъумэщ лэжьэ­кIупIэхэм псыр аIэкIэгъэхьэгъэ­нымкIэ АР-м и ГъэIорышIапIэ, гидрометереологиемкIэ ыкIи тыкъэзыуцухьэрэ дунаим изытет иуплъэкIункIэ Адыгэ гупчэм ялIы­кIохэр, Джэджэ, Красно­гвардейскэ районхэм япащэхэр.

Псыкъиуным цIыфхэм зэрар къафимыхьынымкIэ ищыкIэгъэ амалхэр республикэм щызе­хьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ шъхьафэу къыхигъэщыгъ.

«Илъэсыр имыкIызэ автоматизированнэ системэм игъэ­кIэжьын аухын фае. ЦIыфхэм макъэ зэрарагъэIурэ системэм шъолъырым ищынэгъончъагъэкIэ мэхьанэшхо иI. ПсэупIэхэм япащэхэр нэпкъхэм ягъэпытэн, дамбэхэмрэ нэмыкI гидротехническэ псэуалъэхэмрэ яIыгъын япхыгъэ Iофыгъохэм ащыгъуа­зэх. Ощхыпсыр зэрылъадэхэрэр игъом гъэкъэбзэгъэнхэм, лъэмыдж чIэгъхэм шIоеу ащызэтырихьэхэрэр дэщыгъэнхэм лъэшэу шъунаIэ атежъугъэт. Бэ­джэндыштэхэми, гидротехническэ псэуалъэхэр зиехэми шэпхъэ гъэнэфагъэу щыIэхэм ади­штэу ахэр зэтырагъэпсы­хьажьынхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Зыми имые гидротехническэ псэуалъэхэр республикэ мылъкум хэгъэхьажьыгъэнхэмкIэ Iо­фэу ашIэрэр нахь агъэпсын­кIэнэу республикэм и ЛIышъхьэ игъо афилъэгъугъ. Мыщ фэдэ псэуалъэхэр ыужыкIэ шъолъыр, федеральнэ программэхэм ахагъэхьанхэ ыкIи ахэм яIыгъын пае субсидиехэр къаратын алъэкIыщт.

Илъэс къэс псыкъиуным чIэнагъэхэр зэраригъэшIырэм КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм анаIэ тырари­гъэдзагъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, псыкъиуным иягъэ нэбгырэ мин 21,5-м ехъу зыдэс псэупIэ 58-мэ, мэкъумэщ лэ­жьэкIупIэ гектар мин 21-м ехъу­мэ, инфраструктурэм ипсэуа­­лъэхэм арегъэкIы.

Адыгеим и ЛIышъхьэ псыр къакIэмыоным иамалхэр икъоу зэрахьанэу, мыщкIэ бюджет мылъкоу къыхагъэкIырэр нахь шIуагъэ къытэу агъэфедэнэу къафигъэпытагъ.

МашIом зыкъымыштэным тыфэсакъын фае

Адыгэ Республикэм мэкъу­-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур къыIотагъ уц гъугъэхэм ягъэстын фемыжьэнхэм пае Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм фэгъэхьыгъэу. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгу­хэм гъогогъу 54-рэ машIом за­къыщиштагъ, ахэм япроцент 92-рэ фэдизыр Шэуджэн, Красногвардейскэ, Кощхьэблэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм ячIыгухэм къащыхъугъ.

Хыпкъым лыгъэ зэрэрадзырэм къыхэкIэу машIом бэрэ зыкъыштэу мэхъу. Лажьэ зиIэ нэбгырэ 60-мэ административнэ пшъэдэкIыжь ара­гъэхьыгъ, тазырэу атефа­гъэр сомэ мин 215-рэ мэхъу.

КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, илъэситIукIэ узэкIэIэбэжьымэ мэкъу-мэщым ихэхъоныгъэ фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Ащ къызэрэдалъы­тэрэмкIэ, уцыжъ гъугъэхэр зы­гъэстыхэрэм ыкIи ащкIэ пшъэ­дэкIыжь зэрагъахьыхэрэм къэралыгъом иIэпыIэгъу аIукIэщтэп. Джащ пае илъэсэу икIыгъэм республикэм ичIыгухэм ащыщ­хэр зыгъэфедэхэрэм ком­пен­сацие ыкIи кIэзыгъэгушIухэрэ тынхэр аIэкIагъэхьагъэхэп. Рес­публикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, чIыпIэхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэм мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгу­хэм машIом закъыщимыштэным пае Iофыгъо гъэнэфагъэхэм ренэу анаIэ атырагъэтын фае.

«ЧIыгур бэджэндэу зылэжьы­хэрэм ащ фэдэ лъэныкъохэу къыдалъытэн фаехэр къырамыдзэхэу бэрэ къыхэкIы. Сицыхьэ телъ хабзэу щыIэр ыкIи шапхъэ­хэр зыукъохэрэм тазыр инхэр атыралъхьэхэу Iофтхьэбзэ пхъа­шэхэр адызэрахьэхэмэ а лъэныкъомкIэ Iофхэр зыпкъ игъэуцогъэнхэр нахь псынкIэу къызэрадэхъущтым», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Станислав Илющенкэм къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым гъогогъуи 189-рэкIэ машIом зыкъызэриштэрэр нахьыбэ хъу­гъэу агъэунэфыгъ. Ахэр къыз­хэкIыхэрэр машIом зэрэфэ­мы­сакъыхэрэр, уц гъугъэжъхэр, хэкIыр игъом зэрэIуамыщырэр, чIыопсым изытет икъоу къызэрэдамылъытэрэр ары.

Адыгэ Республикэм мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Бы­лымыхьэ Рэщыдэ къызэриIуа­гъэмкIэ, мы илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу мэз фондым щыщэу гектари 0,72-м къы­щыкIырэ куандэхэмрэ уцыжъ­хэмрэ къакIэнагъэу агъэунэ­фыгъ. Бэджэндэу чIыгур зыштагъэхэмрэ мэзым иIофышIэхэмрэ яшIуагъэкIэ машIор агъэкIосагъ. Мэз фондым зэрар ыхьыгъэп.

Урысыем ошIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ и Министерствэ чIыопс мэхьанэ зиIэ машIохэр къэ­мыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэр гъэ­кIосэгъэнхэмкIэ проектэу зэхигъэуцуагъэм епхыгъэу рес­публикэми оперативнэ штабэу ренэу Iоф зышIэщтыр щызэхащагъ. Псыр къыдэмыкIыным лъыплъэщт купэу зэхащагъэм нэбгырэ мини 4-м ехъу хэхьэ (техникэ миным ехъу), чIыопсым епхыгъэ машIохэм афэсакъыщтхэр нэбгырэ мин 1,7-м ­ехъущт (техникэ 270-рэ).

МашIом зыкъымыштэным лъы­плъэнхэм пае ведомствэ куп гъэнэфагъэхэм IофшIэныр зэрищыкIагъэм тетэу зэхащэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ. Уц гъугъэхэр, хэкIыр Iущыгъэнхэм ыкIи ащ дакIоу тапэкIэ машIом зыкъымыштэным пае псэуалъэхэу агъэпсыгъагъэхэр джыри нахь дэгъоу зэтырагъэпсыхьанхэм япхыгъэ пшъэрылъхэр чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным икъулыкъухэм ащ афигъэуцугъэх.

ИкIэухым КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ шэмбэт шIы­хьаф­хэм язэхэщэн егъэжьэгъэнымкIэ муниципалитетхэм чанэу Iоф зэрашIэрэр. Республикэм и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, общественнэ организациехэр, лэжьэкIо коллективхэр къы­хагъэлажьэхэзэ а IофшIэным джыри нахь зырагъэушъомб­гъун алъэкIыщт. КъэбарлъыгъэIэс амалхэм къыхаутыхэрэм анахь дэгъухэмрэ, анахь дэйхэмрэ ягугъу къащашIын фае.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу